Nếu đã từng đọc "Lý do để sống tiếp" hay "Thư viện nửa đêm" của Matt Haig, có lẽ bạn sẽ nhận ra rằng các cuốn sách của tác giả luôn mang một cảm giác rất đặc biệt, vừa dịu dàng, vừa sâu sắc, gửi gắm một lời nhắc cuộc sống dù phức tạp đến đâu cũng vẫn đáng để tiếp tục.
Trong "Lý do để sống tiếp" Matt Haig viết từ chính trải nghiệm của mình để nói về việc bước ra khỏi bóng tối của trầm cảm. Còn "Thư viện nửa đêm" lại mở ra một ý tưởng giàu tưởng tượng về mỗi cuốn sách là một cuộc đời khác mà ta có thể đã sống. Và đến "Sự sống bất khả" ông tiếp tục quay trở lại với những câu hỏi quen thuộc về sự tồn tại, nhưng lần này câu chuyện mang màu sắc phiêu lưu và huyền ảo hơn.
Nhân vật trung tâm của cuốn sách là Grace Winters, một giáo viên toán đã nghỉ hưu. Sau khi chồng và con trai qua đời, cuộc sống của bà trở nên trống rỗng một cách lặng lẽ. Không có biến cố lớn nào xảy ra nữa nhưng cũng không còn điều gì khiến bà thực sự mong chờ ngày mai.
Cho đến khi Grace bất ngờ nhận được tin rằng một người bạn cũ đã để lại cho bà một căn nhà trên đảo Ibiza. Từ nước Anh xám lạnh, bà quyết định lên đường với một tấm vé một chiều. Ban đầu đó chỉ là một chuyến đi để tìm hiểu chuyện gì đã xảy ra với người bạn ấy, nhưng càng ở lại lâu, Grace càng nhận ra hòn đảo này đang che giấu những điều kỳ lạ, những điều dường như vượt ra khỏi những quy luật mà bà từng tin tưởng suốt cuộc đời.
Mình đặc biệt có thiện cảm với Grace Winters. Grace hoài nghi, bối rối, đôi khi thậm chí hơi sợ hãi trước những điều bà không thể lý giải. Giống như rất nhiều người trong chúng ta, có thể mất đi phương hướng, từng nghĩ rằng cuộc đời mình đã đi đến một ngõ nhưng nếu có một sự thay đổi như một chuyến đi, một cuộc gặp gỡ, hay chỉ đơn giản là một quyết định bước ra khỏi vùng quen thuộc, mọi thứ có thể bắt đầu trở lại, dù trong bất kì độ tuổi nào.
Tác giả đưa vào yếu tố huyền ảo, thậm chí cả ý tưởng về thực thể ngoài hành tinh và những năng lực kỳ lạ, để gợi mở rằng vũ trụ rộng lớn và bí ẩn hơn chúng ta tưởng, như chiếc bình tự đầy nước phát sáng, bông hoa đã tuyệt chủng nở và đặc biệt là "La Presencia" giống thứ ánh sáng huyền bí dưới đáy biển, mang đến những khả năng siêu nhiên như đọc suy nghĩ, di chuyển đồ vật... Ban đầu mình kiểu "ơ kìa" vì nó bay bổng quá, nhưng tác giả sử dụng rất khéo, nhằm để Grace kết nối sâu hơn với thiên nhiên, với con người, và với chính nỗi đau của mình. Thông điệp những điều bất khả thi đôi khi chỉ là phần ta chưa hiểu hết về cuộc sống.
Hòn đảo Ibiza trong sách cũng hiện lên với nắng vàng rực rỡ, đồi hoang sơ, biển Địa Trung Hải lấp lánh, những buổi lặn đêm yên bình, tiếng sóng vỗ, mùi hương đặc trưng và rượu vang... tác giả miêu tả sống động đến mức đọc xong mình chỉ muốn book vé bay sang ngay, ngồi ở hiên nhà cũ kỹ của Grace Winters mà ngắm hoàng hôn, quên hết mọi buồn phiền. Qua những trải nghiệm của nhân vật, tác giả khéo léo đặt ra một suy nghĩ rằng con người thực ra chỉ là một phần nhỏ trong hệ sinh thái rộng lớn ấy. Khi thiên nhiên bị xem nhẹ hoặc khai thác quá mức, sự cân bằng mong manh của thế giới cũng dễ dàng bị phá vỡ, vì vậy tác giả gửi đến một lời nhắc nhẹ nhàng rằng việc bảo vệ môi trường sống không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cách chúng ta học cách trân trọng từng sinh thể, từng dòng nước, từng khoảng trời, bởi khi nâng niu thiên nhiên, cũng chính là lúc con người đang gìn giữ ngôi nhà chung của mình.
Một điểm nữa khiến mình ấn tượng là thiết kế bìa sách. Thoạt nhìn bìa có vẻ là những mảng màu trừu tượng với mặt trời, biển và những đường cong mềm mại nhưng thực ra bố cục của bìa được xây dựng theo đường xoắn ốc Fibonacci hay còn gọi là tỷ lệ vàng trong tự nhiên.
Đây là quy luật xuất hiện ở rất nhiều nơi trong thế giới như vỏ ốc, cánh hoa, những con sóng hay là cấu trúc của các thiên hà... Bố cục này khiến bìa sách có cảm giác rất hài hòa, nhưng hơn hết mang ý nghĩa tượng trưng, cuộc sống dù có vẻ hỗn loạn và khó hiểu, vẫn luôn tồn tại một trật tự sâu xa nào đó. Điều này cũng rất hợp với câu chuyện của Grace, một giáo viên toán quen với những quy luật logic, nhưng rồi lại phải đối diện với một thế giới nơi không phải điều gì cũng có thể giải thích bằng công thức.
Về bản dịch của dịch giả Ngân Di, mình cảm thấy khá dễ đọc và mượt mà. Những đoạn độc thoại nội tâm của nhân vật là phần rất quan trọng trong sách của Matt Haig cũng được chuyển ngữ tự nhiên, không nặng nề, nên đọc vẫn giữ được cảm giác nhẹ nhàng và gần gũi. Các đoạn triết lý trong sách cũng không bị lên gân, mà vẫn giữ được chất suy tư đặc trưng của tác giả. Cả về hình thức lẫn nội dung đều rất xuất sắc, xứng đáng có mặt trên kệ sách.
“Hãy chào đón cả sự bất khả.
Hãy tận hưởng cái cảm giác ‘không biết’.
Đừng hấp tấp đi tìm cái kết, dù đó là hôn lễ, cái chết, hay tiếng amen.”
Bài viết của Trang Thùy đăng trên Nhã Nam Reading Club
