Haruki Murakami từ lâu đã khiến độc giả quen với những thế giới nơi ranh giới giữa thực tại và giấc mơ không còn rõ ràng. Nhưng trong “Thành phố và những bức tường bất định”, điều đáng chú ý không chỉ nằm ở một thành phố kỳ lạ hay những yếu tố siêu thực, mà ở cách Murakami đặt ra một câu hỏi rất đời thường: điều gì sẽ xảy ra khi con người đánh mất một phần ký ức của chính mình?
Thành phố trong tác phẩm được bao quanh bởi những bức tường cao, nơi không có bóng, thời gian gần như ngưng đọng và con người dường như đã đánh mất khả năng lưu giữ cảm xúc. Thoạt nhìn, đó là một không gian xa lạ, gần như bước ra từ một giấc mơ. Thế nhưng càng đi sâu vào câu chuyện, người đọc càng nhận ra thành phố ấy không hẳn nằm ở một nơi nào đó bên ngoài thế giới thực. Nó giống một vùng sâu trong tâm trí, nơi những điều con người không thể hoặc không muốn đối diện được cất giữ.
Nhân vật chính bước vào thành phố sau nhiều năm mang theo dư âm của mối tình từ tuổi mười bảy. Mối tình ấy đã biến mất, nhưng những câu hỏi về nó thì chưa bao giờ thực sự kết thúc. Chính vì thế, hành trình của anh không đơn thuần là đi tìm một người đã xa, mà là đi tìm phần con người từng tồn tại trong chính mình. Ký ức ở đây không phải một cuốn album có thể mở ra và xem lại bất cứ lúc nào. Nó đứt quãng, mơ hồ, đôi khi đau đớn, nhưng lại quyết định cách một con người hiểu về bản thân và thế giới.
Đặc biệt, Murakami không lý tưởng hóa ký ức. Những gì đã qua có thể đẹp, nhưng cũng có thể trở thành nơi con người mắc kẹt. Khi quá khứ được giữ lại như một điều bất biến, nó dễ biến thành một bức tường ngăn cách con người với hiện tại. Bởi vậy, bước qua những bức tường trong tác phẩm cũng có thể được hiểu như quá trình học cách nhìn lại quá khứ mà không để quá khứ quyết định toàn bộ cuộc đời mình.
Đây cũng là điểm khiến cuốn sách trở nên gần gũi với người đọc hôm nay. Trong một thế giới luôn vận động, con người có vô số cách để kết nối nhưng vẫn có thể cảm thấy cô độc. Có những ký ức ta cố quên, có những câu hỏi không còn người để hỏi, và có những phần của bản thân tưởng như đã biến mất nhưng thực ra vẫn âm thầm tồn tại.
Điều đặc biệt là Murakami không tìm cách phá bỏ hoàn toàn những bức tường ấy. Ông dường như muốn nói rằng mỗi người cần học cách nhận diện chúng trước khi tìm được lối đi. Bởi đôi khi, trưởng thành không phải là quên đi những gì đã xảy ra, mà là có đủ can đảm để nhìn thẳng vào chúng, hiểu chúng và tiếp tục sống.
Vì thế, “Thành phố và những bức tường bất định” có thể được đọc như một câu chuyện về ký ức, nhưng sâu xa hơn, đó là câu chuyện về khả năng trở về với chính mình. Giữa một thành phố không có bóng và một thế giới tưởng như đã mất hết cảm xúc, Murakami vẫn để lại một khoảng sáng: chỉ cần con người còn muốn tìm kiếm, những cánh cửa tưởng đã khép kín vẫn có thể mở ra.
