MÌNH NÓI GÌ KHI NÓI VỀ CUỐN SÁCH YÊU THÍCH
A book by The Anh Phan
7.6.2026
An event by Nha Nam Thy Le as reviewer
Đây là tựa sách mà thoạt đầu đối với cá nhân tôi có phần hụt hẫng. Vì sao? Vì vế sau đâu mất rồi? Để hành trình tuổi trẻ thật đẹp, thì phải làm gì? Làm như thế nào? Tại sao không có câu trả lời ngay, tại sao không có một đề xuất cụ thể nào cả, chẳng hạn như “Để tuổi trẻ là hành trình đẹp nhất, hãy đi thật nhiều” hay “Để tuổi trẻ là hành trình đẹp nhất, hãy dám mơ lớn”, vân vân. Nhưng chính tựa sách bỏ ngỏ này đã làm tôi rất đỗi tò mò về việc tác giả đã làm những gì để tuổi trẻ của mình đẹp đến vậy. Hóa ra, thật sự không có cụm từ nào là hoàn hảo tuyệt đối để điền vào vế sau của tựa sách này cả, sau khi tôi đã có cái vinh hạnh được đọc cuốn sách ngay ngày tác phẩm chính thức được ra mắt. Gói ghém trong hơn 200 trang giấy màu ngà rất đặc trưng của nhà xuất bản Nhã Nam là hàng vạn bước chân trải dài khắp các chân trời xa lạ của tác giả Phan Thế Anh, là hàng trăm giờ mỏi mắt bên các bài báo nghiên cứu, là sự phức tạp của thế giới nội tâm người viết và cả những khung cảnh trời đất giao hòa, thiên nhiên hùng tráng mà ngôn từ tác giả đã cố gắng hết mức để lột tả. Thì ra, hành trình của mỗi người trên cõi đất này là một sự “độc quyền” mà chính tác giả, dù đã cảm nghiệm cuộc sống sâu sắc đến đâu, vẫn rất khó đưa ra lời khuyên cụ thể cho bất cứ ai. Câu chuyện của tác giả là một bức tranh độc đáo rất riêng được viết nên từ nhiều chất liệu, và có lẽ cuốn sách ra đời một phần để khuyến khích người ta cũng nên nhiệt thành đi kiếm tìm chất liệu từ cuộc đời để dệt lên một bức tranh mà mình có thể tự hào khi nhìn ngắm về sau. Thế nên, tựa sách đã bỏ ngỏ một cách đáng suy ngẫm như vậy đó.
Nhưng mặc dù cho quyển sách này, như tác giả đã công bố, không khác nào một cuốn nhật ký cuộc đời và thấm đẫm tính cá nhân, nó lại là một người bạn đồng hành khá đáng yêu đối với bất cứ ai. Thật thú vị khi nhật ký của một người lại có thể truyền cảm hứng cho chúng ta, phải không? Nếu bạn đã từng đọc trộm nhật ký của ai đó (thú thật là hành vi này không được khuyến khích cho lắm), và cảm thấy ở họ có những khía cạnh mới mà ta chưa từng biết (dù tích cực hay tiêu cực), thì lúc đó bản thân ta có lẽ cũng sẽ phần nào cảm thấy xa lạ với chính mình. Bởi lẽ, trước đó ít nhiều ta từng có những nhận xét phiến diện và chủ quan về họ, hay nói cách khác, ta chưa hiểu hết về họ. Và điều hay ho sau khi đọc nhật ký của ai đó (tốt nhất là khi được phép), đối với riêng tôi, bên cạnh hiểu hơn về người đó, thì hơn hết là ta có cơ hội hiểu thêm về chính bản thân mình. Ta bắt đầu tự hỏi rằng liệu mọi nhận thức trước đó của mình về một người hay về cuộc sống này có thật sự khách quan chưa. Có thể ta sẽ chậm lại một chút khi nhận xét điều gì đó về sau. Ngoài ra, cuốn sách nghe có vẻ là một hành trình hướng ra bên ngoài, đến những vùng đất mới, gặp những con người mới và nghe nhiều câu chuyện thú vị khắp chốn nhân gian, nhưng trong cảm nhận cá nhân, tôi thấy tác giả đã trọn vẹn hướng về chính bên trong bản ngã của mình. Anh đã lật giở ra nhiều tầng bậc của cảm xúc mà có lẽ một người ít xê dịch, ít va chạm sẽ cần khoảng thời gian khá lâu trong đời để khám phá ra hết. Suy cho cùng, một câu chuyện dẫu có nhiều nhân vật là vậy, nhưng rốt cuộc, nhân vật chính của đời mình cũng chỉ có mỗi bản thân mà thôi. Chúng ta đều là những kẻ độc hành, đến thế gian này một mình và rời đi cũng thế. Cuốn sách hun đúc trong tôi lòng biết ơn bản thân, và biết yêu thương bản thể độc đáo, duy nhất này nhiều hơn nữa.
Thật lòng mà nói thì, xuyên suốt những trang viết, hình ảnh đọng lại khá lâu với tôi khi đã khép lại trang cuối, đó là khung cảnh một người đang tỉ mẩn lật giở từng trang sách bên cạnh “cửa kính mờ sương”, nơi “quán cà phê nhỏ” tại “Tân Trúc lất phất mưa”. Đó là những mô tả trong chương “Kiên nhẫn nhỏ cho những thói quen lớn” của cuốn sách này. Hình ảnh ấy, có lẽ với nhiều người thật giản dị thôi, ừ thì chỉ là một người đang chăm chú bầu bạn với một quyển sách mà họ tâm đắc giống bao “mọt sách” ngoài kia thôi mà. Nhưng với riêng tôi, hình ảnh này lại rất đẹp, nếu không muốn nói quá là khá “thiêng liêng”. Đó là một sự lãng quên thật sự. Tạm quên đi một thế giới xô bồ, tạm quên đi những tháng ngày cô độc nơi xứ người và những thứ gọi là cơm áo gạo tiền và thậm chí quên cả gia đình, bạn bè, người thân thương để chỉ say sưa với một điều cao cả trong cuộc sống: tri thức. Sự thực hành đọc sách với tôi không khác gì một sự thực hành của “đạo” trên đời này. Vô ngã, vô cầu và bình an. Đôi khi mình sẽ quên bản thân mình là ai, và nhận thức rằng mình nhỏ bé ra sao. Có lúc mình lại hóa thân thành nhân vật trong sách, đi cùng họ qua những chuyến phiêu lưu. Vậy đứng trước sách, mình thực sự là không-ai cả. Trong cuốn nhật ký “mở” này, tác giả Phan Thế Anh đã rất nhiều lần họa lại những khoảnh khắc mà anh “khiêu vũ” cùng tri thức một cách say mê, như hình ảnh bên khung cửa trời mưa Tân Trúc phía trên, và cả những ngày mà tri thức đã “khiêu khích” anh bằng các “dòng code chạy mô hình phân tích hành vi người tiêu dùng”, bằng “những kỳ thi đánh giá khắc nghiệt” trong quá trình học Tiến sĩ tại Đài Loan. Tác giả đã khắc họa rất chân thực việc tri thức có thể mang lại niềm hạnh phúc lớn lao ra sao, nhưng cũng cùng một “người thầy” tri thức ấy, có thể dẫn ta tới vạn nẻo đường khổ luyện đau thương đến nhường nào trước khi cho ta chạm tới một đỉnh cao mà khi đã chinh phục được, ta thậm chí không dám nói chắc có phải là giới hạn cuối của mình hay không. Bởi tri thức là vô hạn.
Thật sự khá khó khăn với tôi để dừng bút khi được dịp bình về một cuốn sách tản văn dạng hồi ký này. Một tác phẩm sống động và chân thành. Nhiều khoảnh khắc bạn đọc có thể cảm thấy “run rẩy” vì những tuyệt tác của thiên nhiên qua ngòi bút của tác giả. Nào là một dãy Hợp Hoan “sừng sững giữa đất trời, khiến con người đứng trước nó vừa khiêm nhường, vừa ngập tràn khát vọng”, nào là một chiều hoàng hôn Guanshan với “ánh sáng vàng rực rỡ dần chuyển sang cam nồng ấm, rồi đỏ thẫm như một vết son trên nền trời xanh tím, cuối cùng chìm hẳn vào đại dương, để lại những vệt sáng lấp lánh như kim tuyến trên mặt biển gợn sóng”. Hàng vạn cảnh đẹp chốn nhân gian sẽ lần lượt hiện ra trước mắt bạn đọc một cách sinh động và đầy cảm xúc. “Để tuổi trẻ là hành trình đẹp nhất” đúng thực là một cuốn nhật ký của một ai đó, nhưng nếu bạn nghĩ vì vậy mà cuốn sách không liên quan đến mình thì có lẽ bạn nên dừng lại một chút, vì chính nơi quyển nhật ký này, biết đâu bạn sẽ nhận ra dáng hình bản thân ở đâu đó cũng nên. Có thể là bạn đang ngồi trong một thư viện rộng lớn với ly cà phê nóng và xấp tài liệu chưa đọc hết, cũng có thể ngây ngô như con trẻ dưới tán anh đào mùa xuân để nghe từng cánh hoa rơi thật khẽ, và cũng có thể bạn đang đứng đó, trong chiếc áo tiến sĩ rộng thùng thình và tấm bằng nặng trĩu nhưng ánh nhìn thì thật xa xăm…
Bài dự thi của bạn Le Nguyen Thanh Thy.
