Thấm thoát thế kỷ 21 đã đi được 26 năm, gần 1/3 quãng đường, với những thay đổi và hỗn loạn chưa từng thấy. Đôi lúc mình tự cảm thấy có phải thế giới thực sự khắc nghiệt hơn, hay chỉ bởi mình đang dần dấn thân vào con đường trưởng thành, đang dần chính thức học, nhìn và thích nghi với thế giới.
Công nghệ, việc làm, cuộc sống thay đổi không ngừng và với tốc độ chóng mặt. Nếu trước đây các chính sách cần thời gian công bố và có hiệu lực, thì giờ đây chỉ sau một đêm, chính sách đã được đưa vào thực hiện. Cùng với mạng xã hội và internet, thông tin lan truyền trong chớp mắt. Thế giới dần trở nên thực sự phẳng.
Khi nhìn lại quá khứ, ta có thể dễ dàng nói rằng “sự chuyển mình của thế giới là tất yếu, chuyện này chuyện kia xảy ra là không thể tránh khỏi”. Thế nhưng, luôn luôn, ngay tại đây, ngay lúc này, chẳng ai có thể nhìn tổng quát được bức tranh hiện tại, hiểu được quy luật vận hành thế giới. Yuval Harari có lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn. Rõ ràng không thể chắc chắn về bất cứ điều gì, nhưng người ta luôn cần những lời khuyên, những lời diễn giải để bấu víu vào đó.
Mình đọc “21 bài học cho thế kỷ 21” lần đầu vào năm 2020, ngay vào lúc dịch Covid-19 đang diễn ra, với nỗi sợ hãi bao trùm, lo lắng cho một tương lai bất định. Sau đó, mình đọc lại lần 2 vào năm 2022. Đến nay khi Nhã Nam hỏi rằng “mình nói gì khi nói về cuốn sách yêu thích”, mình nhớ ngay đến cuốn này. Mình nói rằng “an ủi và chữa lành”
Cuốn sách nói với mình rằng, mình chỉ đang “nghèo đói xã hội” chứ không thực sự là “nghèo đói sinh học”. Ta không thiếu thốn thức ăn, ta chỉ thiếu thốn các bữa ăn nhà hàng sang trọng. Ta không thiếu tiện nghi, ta chỉ không có điện thoại thông minh đời mới nhất. Ta không nghèo nàn trải nghiệm, ta chỉ thiếu trải nghiệm xa xỉ.
Cuốn sách an ủi mình đừng quá lo sợ về tương lai bị AI cướp mất việc làm, vì có việc làm mất đi, thì cũng có việc làm mới sinh ra. Cách đây 20 năm, thậm chí chỉ 10 năm trước, có ai tưởng tượng được những công việc như trợ lý từ xa, hay content creator. Nếu như ta thực sự vô dụng, không thay đổi kịp tiến độ thời cuộc, không kịp làm mới mình như cách mọi người khác luôn ra rả rằng ta thất bại là bởi ta chưa đủ cố gắng, thì cũng đừng lo, giới tinh hoa cũng vẫn cần ta với tư cách người tiêu dùng.
Quay cuồng trong mọi giải thích, tranh cãi về cách thế giới vận hành, cuốn sách đưa mình quay trở về với chính mình. Cuộc đời không phải là một câu chuyện. Bài học lớn nhất cho thế kỷ 21 là quan sát, lắng nghe chính bản thân mình, tự sáng tạo ra bản thân vì điều ta biết và không biết liên tục thay đổi. Bạn cần hết sức linh hoạt về tinh thần và có những nguồn dự trữ cân bằng cảm xúc lớn. Bạn sẽ phải liên tục từ bỏ một số điều bạn biết rõ nhất và học làm quen với những điều chưa biết. Đặc biệt là khi công nghệ ngày càng giỏi thấu hiểu con người, bạn có thể thấy mình ngày càng phục vụ cho nó, thay vì nó phục vụ cho bạn. Tất cả công nghệ, hệ thống dữ liệu đang chạy đua để giải mã bạn và hệ thống vận hành hữu cơ của bạn. Liệu bạn còn có thể nhận ra sự khác biệt giữa bản thể của mình và các chuyên gia marketing của họ không?
Mỗi lần cảm thấy hoang mang giữa thế giới hoàng nhoáng, đầy những con người thành công, giỏi giang, vào những ngày cảm xúc đột ngột trở nên tồi tệ, mình lại đọc một vài chương của quyển sách bài học này, để thấy dịu lòng trở lại, để cho mình thời gian quan sát chỉnh bên trong mình.
Công nghệ, việc làm, cuộc sống thay đổi không ngừng và với tốc độ chóng mặt. Nếu trước đây các chính sách cần thời gian công bố và có hiệu lực, thì giờ đây chỉ sau một đêm, chính sách đã được đưa vào thực hiện. Cùng với mạng xã hội và internet, thông tin lan truyền trong chớp mắt. Thế giới dần trở nên thực sự phẳng.
Khi nhìn lại quá khứ, ta có thể dễ dàng nói rằng “sự chuyển mình của thế giới là tất yếu, chuyện này chuyện kia xảy ra là không thể tránh khỏi”. Thế nhưng, luôn luôn, ngay tại đây, ngay lúc này, chẳng ai có thể nhìn tổng quát được bức tranh hiện tại, hiểu được quy luật vận hành thế giới. Yuval Harari có lối kể chuyện lôi cuốn, hấp dẫn. Rõ ràng không thể chắc chắn về bất cứ điều gì, nhưng người ta luôn cần những lời khuyên, những lời diễn giải để bấu víu vào đó.
Mình đọc “21 bài học cho thế kỷ 21” lần đầu vào năm 2020, ngay vào lúc dịch Covid-19 đang diễn ra, với nỗi sợ hãi bao trùm, lo lắng cho một tương lai bất định. Sau đó, mình đọc lại lần 2 vào năm 2022. Đến nay khi Nhã Nam hỏi rằng “mình nói gì khi nói về cuốn sách yêu thích”, mình nhớ ngay đến cuốn này. Mình nói rằng “an ủi và chữa lành”
Cuốn sách nói với mình rằng, mình chỉ đang “nghèo đói xã hội” chứ không thực sự là “nghèo đói sinh học”. Ta không thiếu thốn thức ăn, ta chỉ thiếu thốn các bữa ăn nhà hàng sang trọng. Ta không thiếu tiện nghi, ta chỉ không có điện thoại thông minh đời mới nhất. Ta không nghèo nàn trải nghiệm, ta chỉ thiếu trải nghiệm xa xỉ.
Cuốn sách an ủi mình đừng quá lo sợ về tương lai bị AI cướp mất việc làm, vì có việc làm mất đi, thì cũng có việc làm mới sinh ra. Cách đây 20 năm, thậm chí chỉ 10 năm trước, có ai tưởng tượng được những công việc như trợ lý từ xa, hay content creator. Nếu như ta thực sự vô dụng, không thay đổi kịp tiến độ thời cuộc, không kịp làm mới mình như cách mọi người khác luôn ra rả rằng ta thất bại là bởi ta chưa đủ cố gắng, thì cũng đừng lo, giới tinh hoa cũng vẫn cần ta với tư cách người tiêu dùng.
Quay cuồng trong mọi giải thích, tranh cãi về cách thế giới vận hành, cuốn sách đưa mình quay trở về với chính mình. Cuộc đời không phải là một câu chuyện. Bài học lớn nhất cho thế kỷ 21 là quan sát, lắng nghe chính bản thân mình, tự sáng tạo ra bản thân vì điều ta biết và không biết liên tục thay đổi. Bạn cần hết sức linh hoạt về tinh thần và có những nguồn dự trữ cân bằng cảm xúc lớn. Bạn sẽ phải liên tục từ bỏ một số điều bạn biết rõ nhất và học làm quen với những điều chưa biết. Đặc biệt là khi công nghệ ngày càng giỏi thấu hiểu con người, bạn có thể thấy mình ngày càng phục vụ cho nó, thay vì nó phục vụ cho bạn. Tất cả công nghệ, hệ thống dữ liệu đang chạy đua để giải mã bạn và hệ thống vận hành hữu cơ của bạn. Liệu bạn còn có thể nhận ra sự khác biệt giữa bản thể của mình và các chuyên gia marketing của họ không?
Mỗi lần cảm thấy hoang mang giữa thế giới hoàng nhoáng, đầy những con người thành công, giỏi giang, vào những ngày cảm xúc đột ngột trở nên tồi tệ, mình lại đọc một vài chương của quyển sách bài học này, để thấy dịu lòng trở lại, để cho mình thời gian quan sát chỉnh bên trong mình.
