MỘT GIẤC MƠ CÓ THỂ KHỞI TẠO MỘT KIỆT TÁC?
Nếu không có một giấc mơ kỳ lạ xuất hiện vào năm 1959, nhân loại có lẽ đã vĩnh viễn mất đi cuốn sách nhập môn tâm lý học phân tích kinh điển nhất mọi thời đại: Con người và những biểu tượng. Phía sau cuốn di sản này là một chuỗi những cái bắt tay tình cờ, một lời từ chối đanh thép, và một sự bẻ lái ngoạn mục đến từ chính thế giới vô thức của Carl Jung.
Mùa xuân năm 1959, đài BBC thực hiện một cuộc phỏng vấn truyền hình trực tiếp với Bác sĩ Carl Gustav Jung. Sự uyên bác, nét hóm hỉnh và sức hút tự nhiên của ông đã ngay lập tức chinh phục khán giả. Thời điểm đó, trong khi các học thuyết của Freud đã quá quen thuộc với giới trí thức phương Tây, thì công trình của Jung lại chưa bao giờ đến được với công chúng vì luôn bị coi là quá khó hiểu đối với số đông độc giả.
Nhìn thấy tiềm năng này, Wolfgang Foges, giám đốc điều hành của Aldus Books, đã nảy ra ý tưởng táo bạo: Phải thuyết phục bằng được Carl Jung viết một cuốn sách giải thích các ý tưởng cơ bản để tạo sự thú vị, dễ hiểu hơn cho những độc giả không chuyên.
Nhưng câu trả lời của Jung tại vườn nhà ông ở gần Zurich là một từ KHÔNG lịch sự nhưng vô cùng cứng rắn. Ở tuổi xế chiều, vị bác sĩ già cần được nghỉ ngơi và không muốn nhận thêm một gánh nặng lớn, mất thời gian cho một vấn đề mà ông vẫn còn khá nhiều ngờ vực. Người đàn ông quyết đoán nhất Zurich đã nói, và ai cũng nghĩ dự án này đã chính thức khép lại.
Thế nhưng, chính Jung - người cả đời nghiên cứu về sự huyền bí của tâm thức - lại bị khuất phục bởi một thế lực mà ông tôn thờ: Một giấc mơ.
Sau chương trình truyền hình, hàng loạt lá thư của những người bình thường, không được đào tạo về y học hay tâm lý, liên tục gửi về cho ông. Họ bị say mê bởi lối cư xử đầy thu hút, sự hài hước và thoáng thấy những điều hữu ích cho quan điểm sống của mình. Đúng lúc này, một giấc mơ có tầm quan trọng lớn nhất đã xuất hiện: Thay vì ngồi trong phòng nghiên cứu chật hẹp và nói chuyện với các bác sĩ, nhà tâm thần học có tiếng trên thế giới, Jung thấy mình đang đứng ở một nơi công cộng và diễn thuyết trước một đám đông. Họ lắng nghe ông với sự chú ý, niềm vui và thật sự hiểu được những gì ông nói.
Đối với một nhà tâm lý học phân tích, giấc mơ này không phải là một sự ngẫu nhiên. Đó là cách vô thức gửi một "lời cố vấn" trực tiếp để sửa chữa cho quyết định không thỏa đáng mà ông đã đưa ra từ phần ý thức trong tâm trí mình. Vô thức muốn ông bước ra ngoài quảng trường. Lần này, Jung để cho vô thức dẫn dắt mình. Ông bị thuyết phục và đổi ý.
Để đảm bảo cuốn sách thực sự dành cho người thường đọc như trong giấc mơ, Jung đặt điều kiện giao phó cho John Freeman nhiệm vụ điều phối và biên tập. Lý do Jung chọn Freeman rất đặc biệt: Ông nghĩ Freeman thông minh, biết lý lẽ nhưng hoàn toàn không có một chút kiến thức nào về tâm lý học. Jung biến Freeman thành một độc giả thông thường để làm thước đo trực quan. Quy tắc rất đơn giản: Những gì một người ngoại đạo như Freeman hiểu thì độc giả khác cũng sẽ hiểu, những gì Freeman thấy khó hiểu thì họ cũng sẽ thấy khó hiểu. Freeman đã không ngần ngại yêu cầu từng đoạn văn cần phải được viết đi viết lại nếu cần thiết để đạt đến mức độ rõ ràng và mạch lạc tối đa cho số đông độc giả.
Chính nhờ "bộ lọc" độc đáo này, những khái niệm vốn bị coi là siêu hình như Cổ mẫu (archetypes), Vô thức tập thể (collective unconscious), hay Cái bóng (the shadow) đã được đơn giản hóa một cách hiếm thấy để khuyến khích người đọc. Cuốn sách Con người và những biểu tượng không chỉ là một tác phẩm, nó là một chương khắc bằng sinh mệnh. Toàn bộ năm cuối đời của Jung đã được ông hết lòng dành trọn cho cuốn sách này.
Chương chính yếu mang tên Tiếp Cận Vô Thức (Approaching the Unconscious) do chính tay ông viết bằng tiếng Anh được hoàn thành chỉ đúng 10 ngày trước khi ông qua đời vào năm 1961. Cuốn sách giống như một di sản tinh thần, một cái vẫy tay chào tràn ngập lòng trắc ẩn của Carl Jung dành cho độc giả trên toàn thế giới. Ông đã không mang tri thức xuống mồ; ông để lại nó ở nơi công cộng cho tất cả chúng ta.
