Trong số các tác phẩm của Higashino Keigo, Tokio thường được nhắc đến như một cuốn tiểu thuyết “lạ tay”. Nó mang yếu tố khoa học viễn tưởng, có chất phiêu lưu, có cả màu sắc hành động, nhưng cốt lõi lại nằm ở một câu chuyện gia đình rất trực diện.
Điểm khởi đầu của tác phẩm là một tình huống đặc biệt, một người con trong trạng thái cận kề cái chết xuất hiện ở quá khứ, gặp người cha khi ông còn trẻ. Cách triển khai này tạo ra một biến thể khác của mô-típ du hành thời gian. Nhân vật không tự mình quay về quá khứ, mà “mượn” một thân xác khác để xuất hiện. Chi tiết này cho thấy rõ cách Higashino xử lý đề tài, ông không tìm kiếm sự mới lạ tuyệt đối, mà tạo ra một biến tấu vừa đủ để mở ra câu chuyện.
Tuy vậy, sức nặng của Tokio không nằm ở ý tưởng. Nhiều độc giả nhận ra cấu trúc câu chuyện khá quen thuộc, thậm chí gợi liên tưởng đến những tác phẩm đại chúng về du hành thời gian. Điểm khác biệt nằm ở cách câu chuyện được đẩy đi bằng nhịp kể nhanh và liên tục, tạo cảm giác “chạy” xuyên suốt tác phẩm. Đọc Tokio có cảm giác như theo một hành trình dài, nhiều biến cố, đôi lúc mang màu sắc gần với phim hành động hạng B, với những tổ chức bí ẩn, những cuộc truy đuổi, những nhân vật phụ có phần cường điệu
Trung tâm của hành trình đó là Takumi, một nhân vật khiến nhiều người đọc khó chịu. Tính cách bốc đồng, thiếu kiểm soát, hành xử thiếu suy nghĩ kéo dài xuyên suốt phần lớn cuốn sách. Việc đặt một nhân vật như vậy ở vị trí trung tâm khiến trải nghiệm đọc có phần nặng nề. Tuy nhiên, chính lựa chọn này làm nổi bật trục phát triển của câu chuyện, sự thay đổi của Takumi trở thành thứ đáng theo dõi.
Tokió xuất hiện như một đối trọng rõ rệt. Cậu kiên nhẫn, bình tĩnh, luôn tìm cách điều chỉnh những sai lệch trong cuộc đời người cha. Từ việc giúp ông hàn gắn với gia đình, tránh những sai lầm trong các mối quan hệ, đến việc định hướng những lựa chọn quan trọng, Tokió đóng vai trò như một người dẫn đường. Quan hệ cha con được đặt trong một cấu trúc đảo chiều, người con tác động ngược lại để hình thành nên người cha của chính mình.
Một trong những điểm đáng chú ý là cách cuốn sách xử lý thời gian. Các nghịch lý thường thấy trong truyện du hành thời gian được giữ ở mức vừa phải. Câu chuyện vẫn khép lại theo hướng các sự kiện kết nối với nhau, tạo cảm giác vòng lặp được giữ ổn định, dù nhiều chi tiết có thể khiến người đọc đặt câu hỏi . Tuy vậy, tác phẩm không đi sâu vào việc giải thích, mà ưu tiên duy trì mạch kể và cảm xúc.
Không gian truyện cũng góp phần tạo nên sắc thái riêng. Bối cảnh những năm cuối thập niên 1970 với các chi tiết văn hóa đại chúng, đời sống đô thị, và nhịp sống đặc trưng mang lại cảm giác hoài niệm rõ rệt. Đặc biệt, khi câu chuyện chuyển giữa Tokyo và Osaka, chất “địa phương” trong văn phong và nhân vật trở nên nổi bật hơn.
Phần cuối của cuốn sách là nơi nhiều độc giả đánh giá cao nhất. Các chi tiết rời rạc được kết nối, những lựa chọn trong quá khứ được đặt lại trong một hệ quy chiếu khác. Một câu nói, một hành động, một quyết định nhỏ đều được nhìn lại với ý nghĩa lớn hơn. Cách xây dựng này dựa trên một ý tưởng quen thuộc, được triển khai qua một hành trình dài của nhân vật, nơi cảm xúc được tích lũy từng bước, để rồi khi câu chuyện khép lại, người đọc có xu hướng dừng lại và suy nghĩ về những gì vừa diễn ra.
Tokio để lại dư âm theo cách như vậy, không đến từ cú sốc bất ngờ, mà từ quá trình theo dõi một con người thay đổi và nhận ra những điều tưởng như rất đơn giản.
