MEURSAULT THỰC SỰ BỊ KẾT ÁN VÌ ĐIỀU GÌ?
Trong Kẻ ngoại cuộc, Albert Camus kể câu chuyện về một người đàn ông giết người và bị đưa ra xét xử. Nhưng càng đọc, người ta càng nhận ra phiên tòa ấy không thực sự xoay quanh vụ án mạng.
Điều khiến Meursault trở thành đối tượng bị lên án không phải chỉ là phát súng trên bãi biển. Điều xã hội không thể chấp nhận là việc anh từ chối tham gia vào những câu chuyện mà mọi người vẫn dùng để lý giải cuộc đời.
Ngay từ những trang đầu tiên, Meursault đã khiến người khác khó chịu. Mẹ anh qua đời, nhưng anh không khóc. Anh không nhớ bà mất hôm qua hay hôm nay. Sau đám tang, anh đi bơi, xem phim hài và bắt đầu mối quan hệ với Marie. Trong mắt nhiều người, đó là biểu hiện của sự vô cảm.
Nhưng Meursault không cố tình chống đối ai. Anh chỉ từ chối giả vờ cảm thấy điều mà mình không cảm thấy.
Đến phiên tòa, điều kỳ lạ bắt đầu xảy ra. Công tố viên dành nhiều thời gian nói về đám tang của mẹ Meursault hơn là về người bị giết. Việc anh không khóc trở thành bằng chứng đạo đức. Việc anh đi xem phim sau tang lễ trở thành bằng chứng buộc tội. Dường như xã hội quan tâm đến việc anh có đóng đúng vai một người con hiếu thảo hay không hơn là bản chất của vụ án.
Điều này cho thấy một sự thật đáng suy ngẫm: con người không chỉ sống bằng luật pháp, mà còn sống bằng những câu chuyện tập thể. Chúng ta tin rằng người con phải đau buồn khi mẹ mất, người phạm tội phải ăn năn, người hấp hối phải tìm đến Chúa. Những câu chuyện ấy giúp xã hội vận hành và mang lại cảm giác thế giới có ý nghĩa.
Meursault từ chối tất cả.
Anh không giả vờ đau khổ. Không giả vờ hối hận. Không giả vờ tin vào những điều mình không tin.
Và chính điều đó khiến anh trở nên nguy hiểm.
Bởi đôi khi điều xã hội sợ hãi nhất không phải là một kẻ phạm tội, mà là một người từ chối chơi theo những quy tắc vô hình mà mọi người vẫn ngầm chấp nhận.
Có lẽ đó là lý do Kẻ ngoại cuộc vẫn còn gây tranh luận sau hơn tám mươi năm. Camus không buộc chúng ta phải đồng cảm với Meursault. Ông chỉ đặt ra một câu hỏi khó chịu: liệu chúng ta thực sự đang phán xét hành động của một con người, hay đang phán xét việc họ có sống đúng với câu chuyện mà số đông muốn nghe hay không?
