Đọc Hồ Anh Thái, người ta thường bắt gặp tiếng cười trước khi nhận ra những suy tư phía sau nó.
Trong Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân, chất hài hước quen thuộc ấy tiếp tục hiện diện ngay từ những trang đầu. Một người đàn ông liên tục nhầm giờ, lỡ chuyến bay, tranh cãi với nhân viên hàng không và mắc kẹt trong những tình huống dở khóc dở cười giữa sân bay. Nhưng cũng như ở nhiều tác phẩm khác của Hồ Anh Thái, tiếng cười không phải đích đến cuối cùng.
Thoạt nhìn, mọi rắc rối bắt nguồn từ một sai lệch rất nhỏ: cách hiểu khác nhau về mốc thời gian "0 giờ 15 phút". Thế nhưng từ chi tiết tưởng như vụn vặt ấy, nhà văn dần mở ra một câu hỏi lớn hơn về đời sống hiện đại. Chúng ta ngày càng sống trong một thế giới được đo đếm chính xác đến từng phút, từng giây, nhưng liệu con người có thực sự làm chủ được thời gian của mình? Hay chính chúng ta đang bị cuốn đi bởi những hệ thống và quy tắc do mình tạo ra?
Nếu mạch truyện ở sân bay hướng sự giễu nhại vào những phi lý của đời sống đương đại, thì mạch truyện trong bản thảo lại đặt lịch sử dưới một ánh sáng khác.
Ở đó có chiến tranh, chia ly, mất mát, tha hương và những biến động kéo dài qua nhiều thế hệ. Nhưng Hồ Anh Thái không lựa chọn giọng kể bi tráng quen thuộc. Ông thường xuyên kéo lịch sử trở lại mặt đất bằng những chi tiết đời thường, đôi khi hài hước, đôi khi chua chát. Những bước ngoặt lớn lao của số phận lại xuất hiện từ những hoàn cảnh rất bất ngờ; những biến cố tưởng như nghiêm trọng nhất đôi khi được nhìn qua những câu chuyện nhỏ bé của đời sống cá nhân.
Chính vì thế, tiếng cười trong tiểu thuyết của Hồ Anh Thái hiếm khi là tiếng cười thuần túy. Nó thường đi cùng một cảm giác ngậm ngùi. Người đọc bật cười trước sự trớ trêu của hoàn cảnh, rồi ngay sau đó nhận ra phía sau sự trớ trêu ấy là những mất mát rất thật, những lựa chọn không dễ dàng và những số phận bị lịch sử đẩy đưa theo những hướng không ai lường trước.
Có lẽ vì vậy mà khi khép lại cuốn sách, điều còn đọng lại không phải là những tình huống hài hước hay những cú xoay chuyển bất ngờ của cốt truyện. Đó là cảm giác khắc khoải về thời gian, về ký ức và về những cuộc đời luôn phải thích nghi trước những biến động lớn hơn chính mình.
Giữa sân bay của hiện tại và bản thảo của quá khứ, giữa tiếng cười và nỗi buồn, giữa lịch sử và đời sống cá nhân, Bản thảo để lại trong sảnh lễ tân tiếp tục cho thấy một đặc điểm nổi bật trong văn chương Hồ Anh Thái: khả năng nhìn thấy sự phi lý của đời sống mà không đánh mất lòng cảm thông đối với con người.
