Thế Giới Của Sophie và Giá Trị Của Văn Hóa Đọc Sách Giấy Trong Thời Đại Số
Trong lời kêu gọi tham gia cuộc thi, Nhã Nam nhắn nhủ: “Cuộc thi là nơi để độc giả gói ghém những cảm xúc đọc sách riêng, thành những bài review có sức lan tỏa mạnh mẽ tới cộng đồng yêu sách.” Nên ở đây, tôi và Thế giới của Sophie - Tiểu thuyết về lịch sử triết học khá hài lòng là nhiệm vụ đó chúng tôi đang đảm đương và sẽ hoàn thành tốt.
Giới thiệu chung
Đây là một tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Nauy - Jostein Gaarder, ra mắt độc giả lần đầu vào năm 1991 rồi nhanh chóng trở thành hiện tượng xuất và bán chạy toàn cầu ngay sau đó. Hơn cả một bí kíp nhập môn triết học cho người mới bắt đầu như tôi hay Sophie (khả năng cao trong tương lai gần sẽ kết nạp thêm bạn) dưới hình thức nhân vật hư cấu, tình tiết kì ảo; cuốn sách đã làm tốt vai trò khơi gợi trí tò mò người đọc. Để khi gấp lại trang cuối, là chút gì đó tự vấn từ độc giả đến chính nội tại và vũ trụ bí ẩn bao la với muôn ngàn câu hỏi còn bỏ ngỏ đang trên hành trình tìm lời đáp.
Đây là một tác phẩm nổi tiếng của nhà văn Nauy - Jostein Gaarder, ra mắt độc giả lần đầu vào năm 1991 rồi nhanh chóng trở thành hiện tượng xuất và bán chạy toàn cầu ngay sau đó. Hơn cả một bí kíp nhập môn triết học cho người mới bắt đầu như tôi hay Sophie (khả năng cao trong tương lai gần sẽ kết nạp thêm bạn) dưới hình thức nhân vật hư cấu, tình tiết kì ảo; cuốn sách đã làm tốt vai trò khơi gợi trí tò mò người đọc. Để khi gấp lại trang cuối, là chút gì đó tự vấn từ độc giả đến chính nội tại và vũ trụ bí ẩn bao la với muôn ngàn câu hỏi còn bỏ ngỏ đang trên hành trình tìm lời đáp.
Tóm tắt nội dung
Sophie Amundsen, cô gái nhỏ với nhiều rung động khi chỉ vỏn vẹn một tháng nữa là tròn 15 tuổi. Cô nhận được một lá thư nặc danh, trong đó viết: “Bạn là ai?” Chuỗi ngày sau đó, Sophie được khám phá bối cảnh lịch sử triết học phương Tây từ thời Hy Lạp cổ đại kéo dài tới thời cận đại cùng các triết gia lừng lẫy.
Cuối cùng, khi Sophie biết được sự thật về bản thân và thế giới cô đang sống, câu chuyện được khép lại bằng một kết thúc bất ngờ, tương đối êm đẹp cho tất cả sự vật, sự việc sau những bế tắc và bẽ bàng xuyên suốt truyện. Nhưng ngay lúc này, chính độc giả mới bắt đầu hoài nghi lại tất cả.
Sophie Amundsen, cô gái nhỏ với nhiều rung động khi chỉ vỏn vẹn một tháng nữa là tròn 15 tuổi. Cô nhận được một lá thư nặc danh, trong đó viết: “Bạn là ai?” Chuỗi ngày sau đó, Sophie được khám phá bối cảnh lịch sử triết học phương Tây từ thời Hy Lạp cổ đại kéo dài tới thời cận đại cùng các triết gia lừng lẫy.
Cuối cùng, khi Sophie biết được sự thật về bản thân và thế giới cô đang sống, câu chuyện được khép lại bằng một kết thúc bất ngờ, tương đối êm đẹp cho tất cả sự vật, sự việc sau những bế tắc và bẽ bàng xuyên suốt truyện. Nhưng ngay lúc này, chính độc giả mới bắt đầu hoài nghi lại tất cả.
Cảm nhận cá nhân
Điều nhất trí và thỏa mãn:
Là một người có niềm yêu thích đặc biệt với việc đọc sách. Thông qua lượng kiến thức triết học mà tác giả đã thay lời muốn nói, tôi bắt đầu vận dụng những giá trị đó để bồi đắp cho thói quen đọc sách của mình.
Trong thời đại số hóa, con người có thể tiếp cận thông tin chỉ trong vài giây nhưng không phải mọi thông tin đều giúp khai sáng đầu óc. Jostein Gaarder khẳng định: "Đọc những gì mà người khác đã tư duy có thể giúp ta hình thành óc phê phán của chính mình trước cuộc sống" (trang 21). Điều đó cho thấy giá trị cốt lõi của việc đọc không nằm ở chỗ thu nhận thật nhiều thông tin mà ở khả năng suy nghĩ độc lập.
Một trong những ý nghĩa lớn nhất của văn hóa đọc là giúp con người duy trì sự tò mò và khả năng khám phá. Người thầy triết học mong Sophie "sống với một đôi mắt rộng mở" (trang 26) thay vì trở thành người dửng dưng. Có vô số nội dung ngắn nhưng chưa chắc “gọn”, việc đọc sách giúp con người giữ được sự nhạy cảm trước những vấn đề trong cuộc sống.
“Chỉ một câu hỏi thôi có thể bùng nổ hơn cả ngàn lời giải đáp.” Trong môi trường số, nơi thông tin được lan truyền với tốc độ chóng mặt, người đọc càng cần khả năng đặt câu hỏi về tính đúng sai và độ tin cậy của nó. Chính việc đọc những cuốn sách có chiều sâu sẽ giúp con người rèn luyện năng lực ấy.
Điều day dứt và ngờ vực:
Thứ nhất, mặc dù tác giả luôn nhấn mạnh là muốn học và hiểu được triết học thì phải tích cực đặt câu hỏi và tìm câu trả lời cho chính các vấn đề của mình. Nhưng xuyên suốt quyển sách, tôi cảm thấy gần như Sophie đang quá thụ động trước ông giáo già. Cô không tích cực đối thoại để được ông gợi mở rồi hẳn vào đề diễn giải thì sẽ hấp dẫn hơn. Cô phần lớn chỉ ngồi nghe và cố gắng hiểu rồi ghi nhớ.
Thứ hai, là kết thúc quá hấp tấp. Tác giả đã gần như luôn gửi một thông điệp ngầm là hãy sống cho đáng sống, hiện hữu và có ích. Nhưng quả thật cuộc tẩu thoát của hai thầy trò là quá dễ dàng mà không thấy được có chút tinh thần phản kháng nào từ hai người để vùng vẫy thoát ra khỏi ý thức ông thiếu tá một cách “quang minh chính đại”.
Thứ ba, có lẽ nên đặt tên quyển sách thật đúng lại “Thế giới của Sophie - Tiểu thuyết về lịch sử triết học phương Tây”. Vì gần như 99% các triết gia trong sách trình bày là hoàn toàn xuất thân từ chốn đó, liệu như vậy có quá bất công với bản đồ lịch sử triết học thế giới trong khi phương Đông ở bên kia bán cầu cũng đã có cho mình một hậu cảnh lịch sử triết học hấp dẫn không kém.
Kết luận
"Một vấn đề triết học, theo định nghĩa, là một vấn đề mà mỗi thế hệ, thậm chí mỗi con người, đã và sẽ phải đương đầu" (trang 463). Dù công nghệ có phát triển đến đâu, những câu hỏi về con người, hạnh phúc, chân lý hay ý nghĩa cuộc sống vẫn luôn tồn tại. Bởi vậy, văn hóa đọc sách giấy không hề trở nên lỗi thời trong thời đại số. Đó chính là giá trị bền vững của việc đọc sách trong mọi thời đại.
Điều nhất trí và thỏa mãn:
Là một người có niềm yêu thích đặc biệt với việc đọc sách. Thông qua lượng kiến thức triết học mà tác giả đã thay lời muốn nói, tôi bắt đầu vận dụng những giá trị đó để bồi đắp cho thói quen đọc sách của mình.
Trong thời đại số hóa, con người có thể tiếp cận thông tin chỉ trong vài giây nhưng không phải mọi thông tin đều giúp khai sáng đầu óc. Jostein Gaarder khẳng định: "Đọc những gì mà người khác đã tư duy có thể giúp ta hình thành óc phê phán của chính mình trước cuộc sống" (trang 21). Điều đó cho thấy giá trị cốt lõi của việc đọc không nằm ở chỗ thu nhận thật nhiều thông tin mà ở khả năng suy nghĩ độc lập.
Một trong những ý nghĩa lớn nhất của văn hóa đọc là giúp con người duy trì sự tò mò và khả năng khám phá. Người thầy triết học mong Sophie "sống với một đôi mắt rộng mở" (trang 26) thay vì trở thành người dửng dưng. Có vô số nội dung ngắn nhưng chưa chắc “gọn”, việc đọc sách giúp con người giữ được sự nhạy cảm trước những vấn đề trong cuộc sống.
“Chỉ một câu hỏi thôi có thể bùng nổ hơn cả ngàn lời giải đáp.” Trong môi trường số, nơi thông tin được lan truyền với tốc độ chóng mặt, người đọc càng cần khả năng đặt câu hỏi về tính đúng sai và độ tin cậy của nó. Chính việc đọc những cuốn sách có chiều sâu sẽ giúp con người rèn luyện năng lực ấy.
Điều day dứt và ngờ vực:
Thứ nhất, mặc dù tác giả luôn nhấn mạnh là muốn học và hiểu được triết học thì phải tích cực đặt câu hỏi và tìm câu trả lời cho chính các vấn đề của mình. Nhưng xuyên suốt quyển sách, tôi cảm thấy gần như Sophie đang quá thụ động trước ông giáo già. Cô không tích cực đối thoại để được ông gợi mở rồi hẳn vào đề diễn giải thì sẽ hấp dẫn hơn. Cô phần lớn chỉ ngồi nghe và cố gắng hiểu rồi ghi nhớ.
Thứ hai, là kết thúc quá hấp tấp. Tác giả đã gần như luôn gửi một thông điệp ngầm là hãy sống cho đáng sống, hiện hữu và có ích. Nhưng quả thật cuộc tẩu thoát của hai thầy trò là quá dễ dàng mà không thấy được có chút tinh thần phản kháng nào từ hai người để vùng vẫy thoát ra khỏi ý thức ông thiếu tá một cách “quang minh chính đại”.
Thứ ba, có lẽ nên đặt tên quyển sách thật đúng lại “Thế giới của Sophie - Tiểu thuyết về lịch sử triết học phương Tây”. Vì gần như 99% các triết gia trong sách trình bày là hoàn toàn xuất thân từ chốn đó, liệu như vậy có quá bất công với bản đồ lịch sử triết học thế giới trong khi phương Đông ở bên kia bán cầu cũng đã có cho mình một hậu cảnh lịch sử triết học hấp dẫn không kém.
Kết luận
"Một vấn đề triết học, theo định nghĩa, là một vấn đề mà mỗi thế hệ, thậm chí mỗi con người, đã và sẽ phải đương đầu" (trang 463). Dù công nghệ có phát triển đến đâu, những câu hỏi về con người, hạnh phúc, chân lý hay ý nghĩa cuộc sống vẫn luôn tồn tại. Bởi vậy, văn hóa đọc sách giấy không hề trở nên lỗi thời trong thời đại số. Đó chính là giá trị bền vững của việc đọc sách trong mọi thời đại.
Thí sinh Lý Tú Khanh
