| Ý NIỆM KỊCH NOH TRONG CẤU TRÚC HỒI TƯỞNG CỦA “NHỮNG NGƯỜI ĐẸP SAY NGỦ” |
—///—
—///—
Trong nghệ thuật sân khấu cổ điển kịch Noh của Nhật Bản, cấu trúc một vở diễn thường xoay quanh cuộc gặp gỡ giữa Waki - người lữ hành thực tại, tĩnh lặng và Shite - thực thể của hoài niệm, của những ám ảnh quá khứ chưa thể siêu thoát. Khi soi chiếu hệ thức này vào tác phẩm “Những người đẹp say ngủ” của Yasunari Kawabata, một sự hoán đổi cấu trúc đầy vi diệu đã diễn ra. Các cô gái trẻ say ngủ trong căn điếm hoàn toàn bất động, không tiếng nói, không ý thức lại chính là hiện thân của Waki. Họ là cái nền tĩnh tại của thực tại, là những chân bệ kết nối. Ngược lại, ông già Eguchi chính là một Shite đang trình diễn vũ điệu của tâm linh (Kuse). Mỗi bộ phận trên cơ thể thanh tân của các cô gái đã trở thành những mật mã thẩm mỹ, những “chiếc mặt nạ” (Omote) gọi hồn, khiến người đàn ông đứng bên bờ vực hư vô phải lột trần ký ức.
1. Mùi hương trên mái tóc và làn da: Khúc dạo đầu gọi hồn (Shin-no-shidai)
Sự tương tác đầu tiên giữa Shite tức Eguchi và Waki là cô gái say ngủ bắt đầu từ không gian đắm chìm trong mùi hương. Kawabata miêu tả rất kỹ mùi hương từ mái tóc và da thịt của cô gái đầu tiên, một thứ mùi thanh khiết của sữa non và những bông hoa dại. Trong kịch Noh, đây chính là khúc nhạc dạo Shidai, đưa người xem rời xa thế giới phàm trần để bước vào cõi linh thiêng. Mùi hương tóc ấy lập tức kéo Eguchi ngược dòng thời gian về với người con gái đầu tiên ông yêu thời trai trẻ, về những đêm hẹn hò vụng dại bên sông. Bản thân cô gái say ngủ không làm gì cả, cô chỉ đứng đó như một Waki thiết lập không gian, nhưng mùi hương của sự sống thuần khiết trên cơ thể cô đã phá vỡ bức tường thời gian của Eguchi. Nó chứng minh rằng: cái tĩnh (cô gái) đã làm chuyển động cái động (tâm thức Eguchi).
2. Đôi bàn tay, bờ vai và chiếc cổ: Sân khấu của những ẩn ức tội lỗi
Khi Eguchi quan sát sâu hơn vào các bộ phận cụ thể, hành trình hoài niệm chuyển sang chương cao trào, tương đương với phần Kuse - vũ điệu tự sự của kịch Noh. Bờ vai và chiếc cổ mịn màng của cô gái thứ hai gợi nhắc ông về người mẹ đã khuất của mình. Đó là hình ảnh người mẹ trong những ngày cuối đời, quằn quại trong đau đớn của bệnh tật nhưng vẫn mang vẻ đẹp thiêng liêng của sự hy sinh. Sự tương phản giữa chiếc cổ tràn đầy nhựa sống của cô gái và chiếc cổ héo úa của người mẹ trong ký ức tạo nên một cú sốc thẩm mỹ. Đôi bàn tay nhỏ nhắn của một cô gái khác lại khơi dậy trong ông nỗi dằn vặt về những người đàn bà ông từng đi qua đời. Có đôi bàn tay của người tình mà ông đã ruồng rẫy, có đôi bàn tay của đứa con gái đã rời bỏ ông. Mỗi bộ phận cơ thể của người đẹp say ngủ hoạt động như một thứ đạo cụ tối giản trên sân khấu Noh (như một nhành tre, một chiếc quạt). Bản thân đạo cụ không có nghĩa, nhưng qua ánh mắt và sự đụng chạm của Shite-Eguchi, chúng hóa thành hiện thân của sự phản bội, lòng trắc ẩn và mặc cảm tội lỗi của một đời người. Cô gái say ngủ là Waki - người làm chứng cho sự thú tội ẩn ức đó.
3. Hơi thở và nhịp đập lồng ngực: Vũ điệu siêu thoát cuối cùng (Kiri)
Ở những chương cuối, khi Eguchi nằm cạnh cô gái mang dòng máu lai, nhịp đập lồng ngực và hơi thở phập phồng của cô chính là nhịp trống Hayashi dồn dập, đẩy vở kịch Noh về hồi kết (Kiri). Hơi thở nồng ấm của người đẹp say ngủ đặt cạnh hơi thở già nua, sắp cạn kiệt của Eguchi tạo nên một cấu trúc đối âm hoàn hảo. Đứng trước cái chết đang cận kề (hình ảnh ông già Fukura chết đột tử ở căn phòng bên cạnh), lồng ngực phập phồng của cô gái không còn gợi nhắc về những cuộc tình ái, mà gợi nhắc về bản ngã nguyên thủy của sự sống. Lúc này, Shite-Eguchi thông qua việc chiêm ngưỡng Waki-cô gái đã hoàn thành vũ điệu thanh tẩy tâm hồn. Ông nhìn họ bằng sự kinh ngưỡng trước cái đẹp vô ưu, nhận ra sự tàn nhẫn của thời gian và tìm kiếm một sự siêu thoát cho linh hồn già cỗi của chính mình.
