NGƯỜI ĐÀI BẮC
Đây không phải lần đầu mình đọc văn chương của Bạch Tiên Dũng, trước đó mình đã say mê ông ở cuốn Nghiệt tử - cuốn sách viết về số phận của cộng đồng LGBT ở Đài Bắc, những thân phận người trong đêm cuồng phong loạn vũ lại chạy về nương náu ở chốn công viên, những cuộc đời va đập với nhau tạo nên tiếng chát chúa trong âm vang đời thường. Đến cuốn Người Đài Bắc, mình lại say mê với những truyện ngắn của ông viết, có chút gì đó cay đắng mùi đời như trong văn chương của Nguyễn Ngọc Tư về những phận người, có chút oán thán, hoài niệm về một thời đã qua như trong Vang bóng một thời của Nguyễn Tuân. Nhưng rõ rệt nhất nếu ai đã từng đọc Trường hận ca của Vương An Ức (sách đạt giải Mao Thuẫn từng được Nhã Nam phát hành) thì sẽ thấy điểm giao thoa của hai tác phẩm này.
Khi đọc Trường hận ca, mình thấy được sự hoài niệm về một Thượng Hải phồn hoa đô hội với những cuộc thi hoa hậu, đêm vũ trường của thế kỉ trước. Nơi của những phận đời hồng nhan lắm nỗi truân chuyên được thể hiện qua hình tượng của Vương Kỳ Dao, ở đó nhà văn Vương An Ức như rút cả tâm can của mình gửi gắm yêu thương cho Thượng Hải vào một thời đã xa. Đến Người Đài Bắc, mình cũng gặp gỡ sự tiếc nuối ấy nhưng không phải tiếc nuối cho thành phố Đài Bắc mà là sự tiếc nuối cho một thời dĩ vãng đã trôi về miền miên viễn của những phận người. Có những người như sếp Kim trong truyện “Đêm cuối của sếp Kim” đã từng thành danh lẫy lừng biết bao nhiêu, có những số phận từng làm chức cao nhưng giờ đã về già và rồi họ ngậm ngùi cho số phận mình như trong truyện “Năm hết”…
Văn chương của Bạch Tiên Dũng theo mình cảm nhận là sự cân bằng giữa chất thơ và chất hiện thực. Nếu chất thơ khiến xoa dịu nhân tâm giữa cuộc đời huyên náo thì chất hiện thực lại giúp con người tỉnh thức nhìn nhận được thời cuộc, điều này đúng với phong cách viết mà ông thể hiện trong Người Đài Bắc. Những người mang số phận lưu lạc đến nơi đây đã gắn bó phần đời mình với Đài Bắc, dẫu yêu nó nhưng họ vẫn luôn mộng tưởng về một miền quá khứ đã xa. Nhớ lắm một thời phồn hoa của gia tộc trong truyện ngắn “Tứ cựu phú”, hay nhớ mãi món ăn ngon nức tiếng nơi đại lục do ông nội từng bán của người phụ nữ trong “Vinh Kí cầu Hoa”… chất thơ giúp xoa dịu cuộc đời đau thương của con người khi họ phải đối diện với những sự thật như lừa tiền để trốn sang HongKong giống thầy Lư trong Vinh Kí cầu Hoa, cũng có thể là nỗi đau khi bị h.ã.m h.i.ế.p bởi chính người thân ruột thịt trong “Đóa hoa tình côi”, cũng có khi đó là nỗi đau không thể chữa lành đến mức con người phải cố gắng đeo mặt nạ để nở nụ cười gượng gạo như trong “Một thoáng xanh”.
Người Đài Bắc của Bạch Tiên Dũng hiện lên với sự dịu dàng, thâu tóm tất cả nỗi buồn của lòng người lại như cách chúng ta góp nhặt kí ức của năm 2023. Cất gọn kí ức vào một nơi sâu thẳm để rồi ta chừa lại niềm tin vào những điều tốt đẹp. Đọc Người Đài Bắc, mình không cảm thấy quá đau lòng về những điều buồn bã về chuyện tình yêu lứa đôi như khi đọc Nhật kí cá sấu (Khâu Diệu Tân), cũng chẳng phải sốc với những sự thật như khi đọc Vùng đất quỷ tha ma bắt (Kevin Chan), mình cũng chẳng bất ngờ về cách con người đi tìm kiếm kí ức như hành trình trong Chiếc xe đạp bị mất cắp (Wu Ming Yi). Cùng trong dòng chảy văn học Đài Loan nhưng so với 3 tác phẩm mình vừa nhắc tên thì Người Đài Bắc đem đến cho mình sự nhẹ nhàng, cứ như làn nước mùa thu, tựa hồ một câu hát được trích trong truyện ngắn Một thoáng xanh rằng “Chàng có tình thì thiếp có ý / Chàng ơi đôi mình nên mối duyên lành” (东山一把青-白光), đó là sự dịu êm Người Đài Bắc đem lại. Đủ hiện thực để ta nhìn đời nhưng cũng đầy chất thơ để xoa dịu lòng người, thế là đủ!
