OCEAN VUONG
VÀ CÂU CHUYỆN VƯỢT BIÊN SỰ SỐNG
“Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian” không chỉ dừng lại ở chiều kích cá nhân khi cuốn sách là những bức thư, nhật ký gửi cho mẹ. Ocean Vuong còn vươn mình lên khỏi giới hạn bản thể để chạm vào vùng sâu nhân tính với những vấn đề chẳng dễ bộc bạch: đổ vỡ gia định, nghèo đói, chiến tranh, khủng hoảng bản dạng và kỳ thị chủng tộc. Tôi đọc được ở trong tác phẩm không chỉ là dư vị cay đắng chát mặn của năm tháng khổ cực nơi những con người nhập cư trong đường biên của chiến tranh, ấy còn là cái ngọt ngào của một gia đình không hoàn chỉnh, một tình yêu không dễ lan toả, một tâm hồn chai sạn nhưng mỗi chữ đều là những chữ yêu gửi đến người mẹ của mình. Ở nơi ấy, nhân vật con (nhân vật tôi), dường như viết bằng một thứ ngôn ngữ khác, được tạo ra bằng bảng chữ cái "bằng máu, gân và nơ ron". Để kể về một gia đình- có bà, mẹ và con, người cha đã mất trong cuộc chinh chiến- một câu chuyện đã cũ. Một người mẹ với cái tên "là những gì mẹ bỏ lại phía sau”. Một ngoại "chập chờn, thoát tỉnh thoát điên" do "có một chiến tranh một khi đã vào ai là sẽ không bao giờ thoát ra", đến nỗi "móng tay được sơn hoàn hảo là phần duy nhất không sứt mẻ của ngoại". Và là tôi với cái tên "chó con" tượng trưng cho câu chuyện "yêu thương một cái gì đó là đặt cho nó cái tên thật thảm hại đến mức có thể nó sẽ không bị động đến".
Việt nam và câu chuyện chiến tranh giành lại hoà bình đã được tác giả khai thác dưới góc nhìn mới- người di cư. Nhưng những con chữ cất lên không làm người đọc chìm trong không khí nặng nề ảm đạm, mà là một thứ tiếng nói sâu nặng hơn cả. Không phô trương kiều diễm, chẳng triết lý giáo điều, với một nhịp điệu nhẹ nhàng nội tại để cất tiếng ca ngân cao nhất, trải nhất, sinh động nhất về chiến tranh. Cùng với đó là mối quan hệ đồng giới vốn bị đặt điều nghị kỵ. Không! Ocean Vuong tiếp cận bằng tiếng nói cảm thông, thấu hiểu và đồng hành. “Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian” vì vậy đã làm tôi không khỏi suy ngẫm và đau đáu về nhan đề của cuốn sách. Tại sao lại là rực rỡ? Trong một thế giới tan hoang, tàn phá như vậy? Phải chăng tất cả chúng ta đã áp một mô-típ chung vào cho hai từ "rực rỡ"? Vì vậy, tôi còn thấy ở đây là cả quá trình phủ định, vượt thoát khỏi khuôn chữ sáo mòn của từ "rực rỡ" để định nghĩa lại. Rực rỡ của tác giả không phải toả sáng, mà là khát vọng sống, tình yêu và ký ức- nghĩa là cuộc sống.
Một cuốn sách đã định hình lại vốn tiếng Việt trong tôi, thứ ngôn ngữ vượt qua những cuộc viễn chinh dẹp giặc để trường tồn- ấy là “Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian”. Nơi ngôn ngữ mẹ đẻ không chỉ đẹp mà còn gợi nhiều suy tư để có thể chiếm lĩnh tác phẩm. Cuốn sách mở ra vô vàn khả thể lý giải và lĩnh vực câu chuyện, nhưng trong quá trình đọc, điều làm tôi thôi thúc nhất là nằm ở nghệ thuật con chữ. Ocean Vuong viết bằng cả xúc cảm và lý tính, duy trì cả đoạn bằng một logic nội tại và hướng phân tích lặp vòng (bạn sẽ bắt gặp cùng từ khoá này nhưng trong một câu chuyện khác) dường như là một cách tiếp cận ngôn ngữ Việt mới mẻ và độc đáo. Bởi vậy, đọc không phải ép buộc, mà là cuộc thưởng ngoạn kỳ thú hàng ngàn khả thể trong một con chữ (ví dụ chữ “Quái vật” được khai thác dưới nhiều câu chuyện khác nhau). Qua đó gợi lên niềm kiêu hãnh yêu thích khôn cùng với ngôn ngữ Việt và sự tò mò khám phá (dù nếu không chú ý sẽ dễ lạc trong sự nhập nhằng của ngôn ngữ).
Cuốn sách do Nhã Nam phát hành ấy đã đưa tôi khám phá miền độc đáo của văn chương, thôi thúc một cách mạnh mẽ với sự đọc, bằng tình yêu cuộc sống mãnh liệt, tình cảm gia đình đằm thắm trong dòng ký ức chảy trôi của văn nhân. Và nhân vật tôi vẫn viết những bức thư cho mẹ, dù bà chẳng thể đọc chữ, tại sao vậy? Ấy vẫn còn là băn khoăn đau đáu của tôi về tác phẩm. Dường như có một thứ tình cảm cao đẹp hơn những con chữ để mẹ có thể hiểu những dòng con viết dù chưa từng học cách nhận biết hay phát âm chúng- thứ tình yêu chỉ có trải qua quá trình đọc, người yêu văn chương mới có khả năng chiếm lĩnh được.
VÀ CÂU CHUYỆN VƯỢT BIÊN SỰ SỐNG
“Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian” không chỉ dừng lại ở chiều kích cá nhân khi cuốn sách là những bức thư, nhật ký gửi cho mẹ. Ocean Vuong còn vươn mình lên khỏi giới hạn bản thể để chạm vào vùng sâu nhân tính với những vấn đề chẳng dễ bộc bạch: đổ vỡ gia định, nghèo đói, chiến tranh, khủng hoảng bản dạng và kỳ thị chủng tộc. Tôi đọc được ở trong tác phẩm không chỉ là dư vị cay đắng chát mặn của năm tháng khổ cực nơi những con người nhập cư trong đường biên của chiến tranh, ấy còn là cái ngọt ngào của một gia đình không hoàn chỉnh, một tình yêu không dễ lan toả, một tâm hồn chai sạn nhưng mỗi chữ đều là những chữ yêu gửi đến người mẹ của mình. Ở nơi ấy, nhân vật con (nhân vật tôi), dường như viết bằng một thứ ngôn ngữ khác, được tạo ra bằng bảng chữ cái "bằng máu, gân và nơ ron". Để kể về một gia đình- có bà, mẹ và con, người cha đã mất trong cuộc chinh chiến- một câu chuyện đã cũ. Một người mẹ với cái tên "là những gì mẹ bỏ lại phía sau”. Một ngoại "chập chờn, thoát tỉnh thoát điên" do "có một chiến tranh một khi đã vào ai là sẽ không bao giờ thoát ra", đến nỗi "móng tay được sơn hoàn hảo là phần duy nhất không sứt mẻ của ngoại". Và là tôi với cái tên "chó con" tượng trưng cho câu chuyện "yêu thương một cái gì đó là đặt cho nó cái tên thật thảm hại đến mức có thể nó sẽ không bị động đến".
Việt nam và câu chuyện chiến tranh giành lại hoà bình đã được tác giả khai thác dưới góc nhìn mới- người di cư. Nhưng những con chữ cất lên không làm người đọc chìm trong không khí nặng nề ảm đạm, mà là một thứ tiếng nói sâu nặng hơn cả. Không phô trương kiều diễm, chẳng triết lý giáo điều, với một nhịp điệu nhẹ nhàng nội tại để cất tiếng ca ngân cao nhất, trải nhất, sinh động nhất về chiến tranh. Cùng với đó là mối quan hệ đồng giới vốn bị đặt điều nghị kỵ. Không! Ocean Vuong tiếp cận bằng tiếng nói cảm thông, thấu hiểu và đồng hành. “Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian” vì vậy đã làm tôi không khỏi suy ngẫm và đau đáu về nhan đề của cuốn sách. Tại sao lại là rực rỡ? Trong một thế giới tan hoang, tàn phá như vậy? Phải chăng tất cả chúng ta đã áp một mô-típ chung vào cho hai từ "rực rỡ"? Vì vậy, tôi còn thấy ở đây là cả quá trình phủ định, vượt thoát khỏi khuôn chữ sáo mòn của từ "rực rỡ" để định nghĩa lại. Rực rỡ của tác giả không phải toả sáng, mà là khát vọng sống, tình yêu và ký ức- nghĩa là cuộc sống.
Một cuốn sách đã định hình lại vốn tiếng Việt trong tôi, thứ ngôn ngữ vượt qua những cuộc viễn chinh dẹp giặc để trường tồn- ấy là “Một thoáng ta rực rỡ ở nhân gian”. Nơi ngôn ngữ mẹ đẻ không chỉ đẹp mà còn gợi nhiều suy tư để có thể chiếm lĩnh tác phẩm. Cuốn sách mở ra vô vàn khả thể lý giải và lĩnh vực câu chuyện, nhưng trong quá trình đọc, điều làm tôi thôi thúc nhất là nằm ở nghệ thuật con chữ. Ocean Vuong viết bằng cả xúc cảm và lý tính, duy trì cả đoạn bằng một logic nội tại và hướng phân tích lặp vòng (bạn sẽ bắt gặp cùng từ khoá này nhưng trong một câu chuyện khác) dường như là một cách tiếp cận ngôn ngữ Việt mới mẻ và độc đáo. Bởi vậy, đọc không phải ép buộc, mà là cuộc thưởng ngoạn kỳ thú hàng ngàn khả thể trong một con chữ (ví dụ chữ “Quái vật” được khai thác dưới nhiều câu chuyện khác nhau). Qua đó gợi lên niềm kiêu hãnh yêu thích khôn cùng với ngôn ngữ Việt và sự tò mò khám phá (dù nếu không chú ý sẽ dễ lạc trong sự nhập nhằng của ngôn ngữ).
Cuốn sách do Nhã Nam phát hành ấy đã đưa tôi khám phá miền độc đáo của văn chương, thôi thúc một cách mạnh mẽ với sự đọc, bằng tình yêu cuộc sống mãnh liệt, tình cảm gia đình đằm thắm trong dòng ký ức chảy trôi của văn nhân. Và nhân vật tôi vẫn viết những bức thư cho mẹ, dù bà chẳng thể đọc chữ, tại sao vậy? Ấy vẫn còn là băn khoăn đau đáu của tôi về tác phẩm. Dường như có một thứ tình cảm cao đẹp hơn những con chữ để mẹ có thể hiểu những dòng con viết dù chưa từng học cách nhận biết hay phát âm chúng- thứ tình yêu chỉ có trải qua quá trình đọc, người yêu văn chương mới có khả năng chiếm lĩnh được.
