1h sáng, đọc trọn vẹn Kết tinh thầm lặng. Gấp cuốn sách lại, trong lồng ngực của mình, đầy thổn thức, và nhiều đau đớn.
Biết đến cô Yoko Ogawa vì những dự đoán cô là một cái tên ứng cử cho giải Nobel Văn chương. Đọc xong, mình cảm thấy, thật sự xứng đáng.
Trước khi đọc, mình tự hỏi vì sao dịch giả Uyên Thiểm không dịch tựa đề gốc 密やかな 結晶 với nét như bản Anh là The Memory Police, để gợi nhắc về những tác phẩm phản địa đàng khác như In the Country of Last Things của Paul Anster hay 451 độ F của Ray Bradbury. Nhưng càng lần giở, mình mới thấy Uyên Thiểm đi theo tinh thần của bản gốc, về những kết tinh thật sự, thật sự đẹp làm mình nhói.
Câu chuyện về một hòn đảo nơi mọi thứ dần biến mất. Nó làm mình sợ; từng giấy nhớ mình dán lên sách cho những lần sự biến mất xảy ra: chim, hoa hồng, ảnh, lịch, chân trái, tay phải, v.v và sau cùng là cái “tôi” nhân vật. Mình sợ rằng, chính ký ức của bản thân cũng sẽ rơi rớt nếu con chữ không chạm ngõ hầu con tim.
Khi tiểu thuyết biến mất, nó làm mình dao động, thật sự câm lặng trong cảm xúc của con chữ. Câu chuyện “tôi” đang viết, người giáo viên đánh máy luôn đinh ninh rằng mình có thể thao túng thể xác lẫn tinh thần của các học sinh, bao gồm cả cô người yêu là nữ chính, theo ý muốn của mình. Điều này được thể hiện như một biến thể của “tôi” đang sống trong một hoàn cảnh bị kiểm soát, tạo nên một cấu trúc truyện lồng trong truyện nghẹt thở. Nếu không cẩn thận, có thể bản thân mình cũng mắc kẹt trong những cảm xúc đó, khi ngôn từ cũng bị tước đoạt, việc viết lách cũng thật khó khăn. Trong những ngày bình yên của đời, chẳng phải mình cũng “thấm vào” trong một không gian như vậy chăng?
Mình tìm hiểu thêm, Ogawa chịu ảnh hưởng lớn từ Nhật ký Anne Frank, một cuốn sách cũng đã làm mình nao lòng rất nhiều.
Trong dòng nhật ký ngày 5 tháng 4 năm 1944, Anne từng viết về ước mơ sau này muốn theo đuổi công việc viết lách và để lại câu nói: "Nguyện vọng của tôi là có thể tiếp tục sống ngay cả sau khi đã chết!" Câu nói này của Anne và câu nói "Tốt quá, như vậy là em đã có thể lưu lại một dấu tích nào đó rằng mình đã từng tồn tại trên hòn đảo này.” của “tôi” có một sự đồng điệu sâu sắc, thậm chí là khiến mình có một cái gì đó bảng lảng trong tâm trí vậy.
Nguyện vọng muốn được tiếp tục sống trong ký ức của ai đó dưới một hình thức nào đó, muốn để lại minh chứng cho sự tồn tại của mình ngay cả khi đã rời bỏ thế gian này của nhân vật "tôi" đã "kết tinh" thành "những ngôn từ viết xuống" trước khi cô biến mất. Phải chăng điều ẩn chứa trong cụm từ “Kết tinh thầm lặng”, tựa đề của tác phẩm này, chính là nằm ở đó?
Một câu hỏi lớn trong đầu mình.
Tác phẩm kết thúc bằng sự biến mất. Vậy còn những con người trong thế giới phản địa đàng đó, họ nương tựa vào đâu, trong khi những ký ức đã phai nhòa và chính bản thể họ cũng dần tan biến.
Trong đời của mình, Ogawa Yoko đã cho mình những dấu hỏi tuyệt vời, để mình tự đi tìm câu trả lời.
Bài dự thi của bạn Phạm Đình Tân.
