NGÀY TÔI NHẬN RA MÌNH ĐANG SỐNG NHƯ MỘT NHÂN VẬT
Tôi không nhớ mình đã bắt đầu kể câu chuyện về bản thân từ khi nào.
Có lẽ từ lần đầu tiên tôi viết tiểu sử trên một tài khoản mạng xã hội. Vài dòng ngắn ngủi để giới thiệu mình là ai. Tôi thích gì. Tôi làm gì. Tôi muốn người khác nhìn thấy điều gì ở mình.
Sau đó là những bức ảnh.
Những dòng trạng thái.
Những mẩu chuyện được lựa chọn cẩn thận trước khi đăng tải.
Từng chút một, tôi xây dựng nên một phiên bản của bản thân bằng câu chữ và hình ảnh.
Một nhân vật.
Ban đầu, tôi nghĩ mình đang kể về cuộc đời mình.
Rồi có một ngày, tôi chợt nhận ra một điều kỳ lạ: tôi bắt đầu sống để không làm lệch khỏi câu chuyện đã kể.
Tôi không nhớ mình đã bắt đầu kể câu chuyện về bản thân từ khi nào.
Có lẽ từ lần đầu tiên tôi viết tiểu sử trên một tài khoản mạng xã hội. Vài dòng ngắn ngủi để giới thiệu mình là ai. Tôi thích gì. Tôi làm gì. Tôi muốn người khác nhìn thấy điều gì ở mình.
Sau đó là những bức ảnh.
Những dòng trạng thái.
Những mẩu chuyện được lựa chọn cẩn thận trước khi đăng tải.
Từng chút một, tôi xây dựng nên một phiên bản của bản thân bằng câu chữ và hình ảnh.
Một nhân vật.
Ban đầu, tôi nghĩ mình đang kể về cuộc đời mình.
Rồi có một ngày, tôi chợt nhận ra một điều kỳ lạ: tôi bắt đầu sống để không làm lệch khỏi câu chuyện đã kể.
Tôi đọc "Dựa trên một câu chuyện có thật" của Delphine de Vigan trong khoảng thời gian ấy.
Nhiều người xem đây là một cuốn tiểu thuyết tâm lý về sự thao túng. Một người phụ nữ bí ẩn, tên là L., bước vào cuộc đời một nhà văn rồi dần dần chiếm lấy không gian sống, công việc và niềm tin của cô.
Tôi không phủ nhận điều đó.
Nhưng khi gấp sách lại, điều còn ở lại trong tôi không phải là L.
Mà là một nỗi sợ khác.
Nỗi sợ đánh mất quyền sở hữu đối với chính câu chuyện đời mình.
Và đáng sợ hơn nữa, đánh mất nó mà không hề nhận ra.
Nhiều người xem đây là một cuốn tiểu thuyết tâm lý về sự thao túng. Một người phụ nữ bí ẩn, tên là L., bước vào cuộc đời một nhà văn rồi dần dần chiếm lấy không gian sống, công việc và niềm tin của cô.
Tôi không phủ nhận điều đó.
Nhưng khi gấp sách lại, điều còn ở lại trong tôi không phải là L.
Mà là một nỗi sợ khác.
Nỗi sợ đánh mất quyền sở hữu đối với chính câu chuyện đời mình.
Và đáng sợ hơn nữa, đánh mất nó mà không hề nhận ra.
Có những lúc tôi cảm thấy L. không giống một con người.
Cô ấy giống một thuật toán.
Một thứ luôn xuất hiện đúng lúc bạn yếu đuối nhất.
Luôn biết điều gì khiến bạn tổn thương.
Luôn hiểu điều bạn chưa kịp thừa nhận với chính mình.
Luôn đưa cho bạn thứ bạn muốn nghe.
Ban đầu, đó là cảm giác được thấu hiểu.
Sau đó, nó trở thành sự phụ thuộc.
Tôi nghĩ đến mạng xã hội.
Nó biết tôi dừng lại lâu ở bức ảnh nào.
Biết tôi thích kiểu cuộc sống nào.
Biết tôi ngưỡng mộ ai.
Biết tôi muốn trở thành ai.
Và từng chút một, nó trả lại cho tôi một phiên bản của chính mình.
Một phiên bản được chỉnh sửa.
Một phiên bản dễ được yêu thích hơn.
Dễ được ngưỡng mộ hơn.
Dễ được tin tưởng hơn.
Rồi một ngày, tôi nhìn phiên bản ấy quá lâu đến mức bắt đầu nhầm lẫn nó với con người thật.
Điều khiến tôi ám ảnh nhất ở cuốn sách không phải câu hỏi liệu L. có tồn tại hay không, mà là một câu hỏi khác.
Nếu có ai đó hiểu tất cả những điểm yếu của tôi, liệu họ có thể trở thành tôi không?
Thoạt nghe, điều ấy thật vô lý.
Nhưng rồi tôi nhận ra chúng ta vẫn làm điều tương tự với chính mình mỗi ngày.
Chúng ta kể đi kể lại những câu chuyện quen thuộc.
Tôi là người hướng nội.
Tôi là người mạnh mẽ.
Tôi là người thất bại.
Tôi là người tổn thương.
Tôi là người đặc biệt.
Chúng ta lặp lại chúng lâu đến mức những câu chuyện ấy thôi không còn là mô tả.
Chúng trở thành chiếc lồng.
Và rồi ta dành phần đời còn lại để sống đúng với chiếc lồng mình đã dựng lên.
Có lẽ đó là điều Delphine de Vigan hiểu rất rõ.
Con người hiếm khi bị giam cầm bởi người khác trước khi bị giam cầm bởi phiên bản của chính mình.
Có một đoạn trong cuốn sách khiến tôi dừng lại rất lâu.
Tôi nghĩ về những nhà văn.
Những người dành cả đời để viết.
Người ta thường nghĩ công việc của họ là tìm kiếm câu chuyện.
Nhưng Delphine khiến tôi tự hỏi:
Biết đâu điều khó nhất không phải tìm ra câu chuyện để kể.
Mà là biết câu chuyện nào nên được giữ lại.
Bởi mỗi lần viết về mình, ta vừa lưu giữ vừa đánh mất.
Ta giữ lại ký ức.
Nhưng đồng thời biến ký ức thành văn bản.
Mà một khi đã trở thành văn bản, nó không còn hoàn toàn thuộc về ta nữa.
Người khác sẽ đọc nó, diễn giải nó, sở hữu nó. Thậm chí nhớ nó rõ hơn chính ta.
Có lẽ vì thế mà nỗi sợ viết trong cuốn sách này khiến tôi thấy quen thuộc đến vậy.
Nó không phải nỗi sợ cạn ý tưởng.
Nó là nỗi sợ một ngày nào đó không còn biết đâu là bản gốc của chính mình.
Cô ấy giống một thuật toán.
Một thứ luôn xuất hiện đúng lúc bạn yếu đuối nhất.
Luôn biết điều gì khiến bạn tổn thương.
Luôn hiểu điều bạn chưa kịp thừa nhận với chính mình.
Luôn đưa cho bạn thứ bạn muốn nghe.
Ban đầu, đó là cảm giác được thấu hiểu.
Sau đó, nó trở thành sự phụ thuộc.
Tôi nghĩ đến mạng xã hội.
Nó biết tôi dừng lại lâu ở bức ảnh nào.
Biết tôi thích kiểu cuộc sống nào.
Biết tôi ngưỡng mộ ai.
Biết tôi muốn trở thành ai.
Và từng chút một, nó trả lại cho tôi một phiên bản của chính mình.
Một phiên bản được chỉnh sửa.
Một phiên bản dễ được yêu thích hơn.
Dễ được ngưỡng mộ hơn.
Dễ được tin tưởng hơn.
Rồi một ngày, tôi nhìn phiên bản ấy quá lâu đến mức bắt đầu nhầm lẫn nó với con người thật.
Điều khiến tôi ám ảnh nhất ở cuốn sách không phải câu hỏi liệu L. có tồn tại hay không, mà là một câu hỏi khác.
Nếu có ai đó hiểu tất cả những điểm yếu của tôi, liệu họ có thể trở thành tôi không?
Thoạt nghe, điều ấy thật vô lý.
Nhưng rồi tôi nhận ra chúng ta vẫn làm điều tương tự với chính mình mỗi ngày.
Chúng ta kể đi kể lại những câu chuyện quen thuộc.
Tôi là người hướng nội.
Tôi là người mạnh mẽ.
Tôi là người thất bại.
Tôi là người tổn thương.
Tôi là người đặc biệt.
Chúng ta lặp lại chúng lâu đến mức những câu chuyện ấy thôi không còn là mô tả.
Chúng trở thành chiếc lồng.
Và rồi ta dành phần đời còn lại để sống đúng với chiếc lồng mình đã dựng lên.
Có lẽ đó là điều Delphine de Vigan hiểu rất rõ.
Con người hiếm khi bị giam cầm bởi người khác trước khi bị giam cầm bởi phiên bản của chính mình.
Có một đoạn trong cuốn sách khiến tôi dừng lại rất lâu.
Tôi nghĩ về những nhà văn.
Những người dành cả đời để viết.
Người ta thường nghĩ công việc của họ là tìm kiếm câu chuyện.
Nhưng Delphine khiến tôi tự hỏi:
Biết đâu điều khó nhất không phải tìm ra câu chuyện để kể.
Mà là biết câu chuyện nào nên được giữ lại.
Bởi mỗi lần viết về mình, ta vừa lưu giữ vừa đánh mất.
Ta giữ lại ký ức.
Nhưng đồng thời biến ký ức thành văn bản.
Mà một khi đã trở thành văn bản, nó không còn hoàn toàn thuộc về ta nữa.
Người khác sẽ đọc nó, diễn giải nó, sở hữu nó. Thậm chí nhớ nó rõ hơn chính ta.
Có lẽ vì thế mà nỗi sợ viết trong cuốn sách này khiến tôi thấy quen thuộc đến vậy.
Nó không phải nỗi sợ cạn ý tưởng.
Nó là nỗi sợ một ngày nào đó không còn biết đâu là bản gốc của chính mình.
Sau khi gấp sách lại, tôi mở điện thoại như một thói quen.
Một ứng dụng hiện lên câu hỏi quen thuộc: "Bạn đang nghĩ gì?"
Tôi nhìn dòng chữ ấy rất lâu.
Lâu hơn bình thường.
Lần đầu tiên, tôi nhận ra mình không biết phải trả lời thế nào.
Không phải vì tôi không có suy nghĩ.
Mà tôi không còn chắc suy nghĩ nào thực sự là của mình.
Có lẽ đó là điều đáng sợ nhất mà "Dựa trên một câu chuyện có thật" để lại.
Không phải một nhân vật.
Không phải một bí mật.
Không phải một cú xoay chuyển bất ngờ.
Mà là khoảnh khắc tôi nhìn vào cuộc đời mình và tự hỏi:
Liệu tôi đang sống cuộc đời này.
Hay chỉ đang cố gắng diễn thật tròn vai một nhân vật mà mình đã tạo ra từ rất lâu trước đó.
Một ứng dụng hiện lên câu hỏi quen thuộc: "Bạn đang nghĩ gì?"
Tôi nhìn dòng chữ ấy rất lâu.
Lâu hơn bình thường.
Lần đầu tiên, tôi nhận ra mình không biết phải trả lời thế nào.
Không phải vì tôi không có suy nghĩ.
Mà tôi không còn chắc suy nghĩ nào thực sự là của mình.
Có lẽ đó là điều đáng sợ nhất mà "Dựa trên một câu chuyện có thật" để lại.
Không phải một nhân vật.
Không phải một bí mật.
Không phải một cú xoay chuyển bất ngờ.
Mà là khoảnh khắc tôi nhìn vào cuộc đời mình và tự hỏi:
Liệu tôi đang sống cuộc đời này.
Hay chỉ đang cố gắng diễn thật tròn vai một nhân vật mà mình đã tạo ra từ rất lâu trước đó.
