Chú bé mang pyjama sọc” có một lời ngỏ nơi bìa sách vô cùng đặc biệt: “Rất khó miêu tả về câu chuyện này. Thường thì chúng tôi vẫn tiết lộ vài chi tiết về cuốn sách trên bìa, nhưng trong trường hợp này, chúng tôi nghĩ làm như vậy sẽ làm hỏng cảm giác đọc của bạn. Chúng tôi nghĩ điều quan trọng là bạn nên đọc mà không biết trước nó kể về điều gì.”
“Chú bé mang pyjama sọc” có lẽ là một trong số ít những cuốn sách khiến mình hiểu rằng chiến tranh đôi khi không đáng sợ nhất ở tiếng súng hay những mất mát hữu hình, mà đáng sợ ở chỗ nó có thể cướp đi cả tuổi thơ và sự ngây thơ của con người. Câu chuyện được kể qua góc nhìn của Bruno, một cậu bé chỉ mới chín tuổi nên mọi thứ hiện lên vừa hồn nhiên vừa đau lòng. Bruno không hiểu chiến tranh là gì, không hiểu vì sao tồn tại những hàng rào thép gai, cũng không hiểu vì sao người bạn bên kia hàng rào lại phải sống một cuộc đời khác mình. Với cậu, Shmuel đơn giản chỉ là một người bạn. Và có lẽ chính điều ấy mới khiến câu chuyện trở nên ám ảnh đến vậy: khi hai đứa trẻ có thể nhìn nhau bằng tình bạn thuần khiết nhất, người lớn lại nhìn nhau bằng hận thù và ranh giới. Cái nắm tay ở cuối truyện cùng câu nói: “Cậu là bạn thân nhất đời tớ” khiến mình chết lặng rất lâu, bởi đôi khi những lời đơn giản nhất lại mang sức nặng lớn nhất. Xem phim, cảm giác ấy còn nặng nề hơn khi màu phim dần tối xuống, không gian ngày càng chật hẹp và ngột ngạt, như thể người xem cũng đang bị kéo sâu vào nỗi bất lực của câu chuyện. Đây không phải kiểu ám ảnh khiến người ta sợ hãi, mà là kiểu ám ảnh khiến người ta im lặng rất lâu sau khi khép sách lại. Và có lẽ, giá trị lớn nhất mà cuốn sách để lại chính là lời nhắc nhở rằng: con người sinh ra vốn không mang theo định kiến, chỉ là thế giới đã dạy chúng ta cách dựng lên những hàng rào mà thôi.
Bài dự thi của bạn Trịnh Nguyễn Hoàng Nam.
