BẢN CHẤT CỦA NGƯỜI - NƠI THỜ TỰ NHỮNG GÌ ĐÃ MẤT
Starbucks tại Hàn Quốc đang bị tẩy chay mạnh sau chiến dịch marketing mang tên “Tank Day” , bởi chương trình này được tung ra đúng vào dịp kỷ niệm cuộc nổi dậy Gwangju ngày 18/5 - một sự kiện lịch sử đau thương khi chính quyền quân sự thời đó điều động binh sĩ và xe tăng để trấn áp người biểu tình.
Vậy nên chiến dịch quảng cáo bình giữ nhiệt của Starbuck đã khiến toàn thể người dân Hàn Quốc phẩn nộ vì thương hiệu đã không tôn trọng lịch sử của họ.
Khi nhìn thấy bản tin ấy, tôi nhớ đến PHONG TRÀO DÂN CHỦ GWANGJU (1980) và hơn cả là tiểu thuyết BẢN CHẤT CỦA NGƯỜI mà Han Kang viết. Bởi nhờ có nó, tôi mới thấm thía sự phẫn nộ của những người con Hàn Quốc.
Ngược dòng lịch sử, trở về Hàn quốc những năm 1980, đó là thời điểm chính trị và xã hội vô cùng bất ổn, những cuộc đấu tranh liên tiếp diễn ra và mạnh nhất là ở Gwangju. Khi đó quân đội đã vào cuộc và áp dụng những biện pháp bạo lực nhất để đàn áp cuộc nổi loạn hay nói đúng hơn là lấy danh nghĩa đàn áp để thanh trừng những kẻ chống đối. Bởi thế, phong trào dân chủ Gwangju còn được gọi là cuộc thảm sát quy mô lớn.
Han Kang lúc bấy giờ chỉ là cô bé 10 tuổi, cô đã dùng kí ức tuổi thơ bi kịch ấy để viết nên Bản chất của người. Dẫu là một cuốn tiểu thuyết, nhưng 6 chương truyện không chỉ diễn theo một mạch nhất định mà cho chúng ta thấy được nỗi đau của từng nhân vật và hơn cả là bối cảnh Hàn Quốc trước , trong và sau cuộc thảm sát tàn khốc ra sao.
“ Sao lại hát Quốc ca cho những người bị quân lính giết chết nhỉ...Như thể không phải chính đất nước này đã giết họ vậy ”
Đó là suy nghĩ của Dong Ho – một trong những nhân vật trung tâm, nhìn những thi thể chết ngay trên mảnh đất của chính mình, cậu tự hỏi liệu “ Đất nước này rốt cuộc là gì” . Nhưng hơn cả câu hỏi mà cậu luôn tự đặt ra cho chính mình chính là Bản chất con người -Thật ra chúng ta chỉ là những cây sậy nhỏ bé và hèn nhát. Dong Ho luôn tự oán trách chính mình vì đã bỏ lại người bạn thân nhất của mình là Jeong Dae giữa cuộc nối loạn và tiếng súng. Cậu nhận ra rằng dù người đứng đó là Jeong Dae hay là bố , mẹ và bất kì ai đi nữa, cậu cũng sẽ bỏ chạy.
Phải chăng con người là thế, là những kẻ nã súng không thương tiết về phía đồng loại , là những kẻ chạy trốn để giữ gìn sự sống. “ Có phải chúng ta chỉ đang sống trong ảo tưởng về phẩm giá con người, còn thực ra bất cứ lúc nào, chúng ta cũng có thể biến thành một thứ chẳng là gì cả, thành sâu bọ, thành thú vật, thành một đống mủ dịch lẫn lộn ? bị sỉ nhục, bị bôi nhọ, bị tàn sát, phải chăng đó là bản chất của con người đã được chứng minh trong lịch sử ? ”
Han Kang đã rất xuất sắc trong việc khắc họa tâm lý nhân vật. Nỗi đau không chỉ đến từ cảnh hoang tàng đổ nát với những người chết và bị thương, mà hơn cả nó đến từ tâm thế của con người khi chứng kiến những mất mát ấy, là sự dằn vặt, tiếc thương đến vô ngần...
“ Sau khi bạn chết, chẳng thể nào làm được lễ tang, cuộc đời tôi đã trở thành lễ tang của bạn ... lá phổi tôi đã hít hơi thở bạn, lá phổi này đã trở thành nơi thờ tự ..”
Biết bao nhiêu con người đã ngã xuống mà không được chôn cất tử tế, bị dẫm đạp, sỉ nhục. Nhưng rồi “ con chim non vụt bay ra khi người ta chết đi ” ấy lại đậu trong trái tim những người ở lại, gợi nhắc cho họ về nỗi mất mát và niềm hy vọng chưa bao giờ tắt, rằng họ phải sống để nhớ...nhớ thương và nhớ về.
Bản chất của người còn cho chúng ta thấy được - “ Lương tâm. Đúng như vậy là lương tâm. Đó là thứ đáng sợ nhất trên thế gian này” . Rốt cuộc con người có thể đối xử tệ đến mức nào với con người? và liệu họ đứng lên vì điều gì? vì tấm lòng lương thiện hay chỉ hòa nhập vào đám đông nổi loạn? Khẩu súng trên tay họ liệu có phải là do thứ lương tâm mà họ tin là đúng đắn ?
Han Kang không chỉ viết về nỗi đau mà còn phơi bày sự mong manh của bản chất con người. Cuộc nội chiến ấy không chỉ diễn ra bên ngoài mà còn là bên trong mỗi nhân vật trong tác phẩm. Gwangju bị hủy diệt rồi lại tái sinh, cũng giống như bản chất con người ta vậy.
Chỉ duy nhất một thứ không thay đổi, đó là tinh thần hướng về phía ánh sáng.
Ngay cả trong nỗi đau, bóng tối và cái chết, chúng ta vẫn sẽ luôn hướng về niềm hạnh phúc, ánh sáng và sự sống. Bản chất của người không chỉ là bản hùng ca bi tráng mà còn là thánh ca bất diệt cho những trái tim dân chủ đã ngã xuống cho một đất nước Hàn Quốc ngày hôm nay.
Đọc tác phẩm để nhận ra có những con người đã không thể đi qua mùa hè oi bức ấy, và để chúng ta khám phá được BẢN CHẤT CỦA NGƯỜI trong hành trình viết nên mùa hạ của chính mình.
[Bài dự thi của bạn Chu Ngọc Khánh]
