Một cảng biển mới, một tuyến đường sắt mới hay một mạng lưới vệ tinh mới thường xuất hiện trước công chúng như những dự án riêng lẻ. Chỉ khi đặt chúng lên cùng một tấm bản đồ, người ta mới nhận ra chúng có thể là những mảnh ghép của một chiến lược lớn hơn.
Đó cũng là cách Michael H. Glantz tiếp cận Sáng kiến Vành đai và Con đường (Belt and Road Initiative – BRI) trong Một vành đai, một con đường: Hành trình dài của Trung Quốc đến năm 2049. Thay vì xem BRI đơn thuần là một chương trình đầu tư hạ tầng hay một mạng lưới các khoản vay quốc tế, ông đặt nó trong tiến trình dài hạn mà Trung Quốc theo đuổi để mở rộng khả năng kết nối và ảnh hưởng của mình trong thế kỷ XXI.
Từ khi được công bố năm 2013, BRI thường được biết đến qua những tuyến đường sắt xuyên Á – Âu, những cảng biển nước sâu hay các dự án năng lượng quy mô lớn. Đó là phần dễ nhìn thấy nhất của sáng kiến này. Cuốn sách cho thấy phía sau những công trình ấy còn có những lớp hạ tầng khác đang được xây dựng song song: hệ thống định vị vệ tinh BeiDou, hạ tầng số, mạng lưới viễn thông, dòng chảy dữ liệu và các nền tảng công nghệ phục vụ thương mại, logistics cũng như quản trị.
Đặt cạnh nhau, những thành phần ấy tạo nên một mạng lưới kết nối vượt ra ngoài khái niệm "Con đường tơ lụa" theo nghĩa truyền thống. Hàng hóa, thông tin và công nghệ không vận hành độc lập mà bổ trợ lẫn nhau, giúp mở rộng ảnh hưởng kinh tế, kỹ thuật và địa chính trị theo một cách khó nhận ra nếu chỉ nhìn từng dự án riêng lẻ.
Con số 2049 trong nhan đề cuốn sách cũng không phải một mốc thời gian ngẫu nhiên. Đây là dịp kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, cột mốc thường xuyên xuất hiện trong các văn kiện chiến lược của Bắc Kinh khi nói về mục tiêu phát triển đất nước. Đặt BRI trong khung thời gian ấy, Michael H. Glantz xem sáng kiến này như một phần của tầm nhìn dài hạn hơn là một chương trình đầu tư đơn thuần.
Những thay đổi trong cán cân quyền lực quốc tế hiếm khi diễn ra bằng một sự kiện duy nhất. Chúng được tạo nên từ nhiều quyết định tích lũy qua nhiều năm, đôi khi qua những công trình tưởng như không liên quan đến nhau. Một vành đai, một con đường: Hành trình dài của Trung Quốc đến năm 2049, do Nhã Nam phối hợp với Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành, mang đến một góc nhìn như vậy. Thay vì đưa ra những kết luận đơn giản về BRI, cuốn sách giúp người đọc ghép các mảnh ghép ấy lại để hiểu vì sao sáng kiến này đã trở thành một trong những chủ đề được theo dõi sát sao nhất của địa chính trị đương đại.
