Khi nhắc đến Higashino Keigo, nhiều độc giả sẽ nghĩ ngay tới những tiểu thuyết trinh thám xã hội, nơi ông đào sâu tâm lý con người và những vấn đề của đời sống đương đại. Tuy nhiên, phía sau những tác phẩm nổi tiếng ấy còn có một mạch nguồn khác đã nuôi dưỡng sự nghiệp sáng tác của ông suốt nhiều năm: tình yêu dành cho trinh thám cổ điển.
Đó là thế giới của những vụ án phòng kín, những biệt thự cô lập giữa núi rừng hoặc hòn đảo xa, những lời nhắn lúc lâm chung và những màn suy luận logic được xây dựng như các bài toán trí tuệ. Đây cũng là truyền thống đã làm nên tên tuổi của Agatha Christie, Ellery Queen và nhiều tác giả trinh thám kinh điển khác.
Higashino Keigo trưởng thành từ truyền thống ấy. Trong các sáng tác đầu tay, người đọc dễ dàng bắt gặp những mô típ quen thuộc của dòng trinh thám giải đố. Song thay vì lặp lại những khuôn mẫu có sẵn, ông liên tục thử nghiệm những cách tiếp cận mới, đặt câu hỏi về các quy ước của thể loại và khai thác chúng dưới nhiều góc độ khác nhau.
Loạt truyện về thám tử Tenkaichi Daigoro là ví dụ tiêu biểu.
Tenkaichi Daigoro được xây dựng như một phiên bản phóng đại của hình tượng thám tử thiên tài quen thuộc trong văn học trinh thám. Qua nhân vật này, Higashino Keigo hài hước soi chiếu những quy tắc mà độc giả yêu thích đã quá quen thuộc: vị thám tử luôn giữ kín lời giải tới phút cuối cùng, viên thanh tra cảnh sát thường xuyên đưa ra những nhận định sai lệch, hay những vụ án phòng kín có cơ chế tinh vi đến mức khó tồn tại trong đời thực.
Trong thế giới của Tenkaichi Daigoro, các nhân vật đều ý thức được rằng họ đang tồn tại bên trong một cuốn tiểu thuyết trinh thám. Họ biết rõ vai trò của mình và thường xuyên bình luận về chính câu chuyện đang diễn ra. Có người than phiền vì tác giả quá yêu thích các vụ án phòng kín. Có người phàn nàn rằng mình bị buộc phải hành động ngốc nghếch để tôn vinh nhân vật chính. Có người thậm chí nghi ngờ năng lực của chính tác giả đã tạo ra họ.
Những cuộc đối thoại ấy tạo nên một bầu không khí trào lộng hiếm thấy trong các tác phẩm của Higashino Keigo.
Mỗi chương truyện giống như một lần nhìn lại lịch sử của dòng trinh thám giải đố. Phòng kín, thời gian biểu, biệt thự cô lập, lời nhắn lúc lâm chung và hàng loạt mô típ kinh điển khác lần lượt xuất hiện dưới góc nhìn hài hước và sắc sảo. Độc giả vừa có thể bật cười trước những tình huống được đẩy tới mức cực đoan, vừa nhận ra tác giả hiểu rất rõ cơ chế vận hành của từng mô típ mà ông đang mang ra phân tích.
Sự am hiểu ấy hiện diện trong từng chi tiết. Để có thể bóc tách những quy ước của trinh thám cổ điển một cách tinh vi như vậy, người viết phải dành nhiều năm đọc, nghiên cứu và sống cùng thể loại này. Đằng sau những lời châm biếm là sự trân trọng dành cho các tác giả đi trước và cho cả một truyền thống văn học đã góp phần định hình nên Higashino Keigo của ngày hôm nay.
Bởi vậy, Quy tắc của thám tử lừng danh được nhiều độc giả Nhật Bản đón nhận như một tác phẩm đặc biệt trong sự nghiệp của ông. Cuốn sách mang đến những tràng cười sảng khoái, đồng thời mở ra một góc nhìn thú vị về lịch sử của dòng trinh thám giải đố và về chính tác giả Higashino Keigo.
Tác phẩm sẽ sớm ra mắt bạn đọc Việt Nam trong thời gian tới. Với những người yêu thích trinh thám cổ điển, đây là cơ hội để gặp lại những mô típ quen thuộc dưới một hình thức hoàn toàn mới. Với những độc giả đã quen thuộc với Higashino Keigo, cuốn sách hé lộ một khía cạnh khác trong sáng tác của ông: hài hước, tinh quái và giàu tính tự phản biện.
