Văn học thế giới luôn bị ám ảnh bởi những thân phận bơ vơ, những kẻ đứt gãy kết nối với đồng loại. Nhưng khi đặt Kẻ Ngoại Cuộc của Albert Camus cạnh Bạch Dạ Hành của Higashino Keigo, ta không chỉ thấy hai bức chân dung của sự cô độc. Ta thấy hai ngã rẽ tột cùng bi đát của con người khi bị dồn vào chân tường của một thế giới tàn nhẫn: Lựa chọn cái chết để bảo vệ một sự thật trần trụi, hay đánh đổi linh hồn để chắp vá một sự sống mong manh bằng dối trá?
Cả Meursault và bộ đôi Ryoji - Yukiho đều là những kẻ đứng bên lề, nhưng cách họ đối diện với sự vô nghĩa của cõi đời lại hoàn toàn trái ngược. Meursault mang trong mình lòng kiêu hãnh của một kẻ từ chối mọi chiếc mặt nạ. Anh không giả vờ khóc trong đám tang mẹ, không thêu dệt những cảm xúc mãnh liệt mà mình không có để làm hài lòng đám đông, và quan trọng nhất, anh không nói dối để tự cứu mình trước tòa. Hành vi giết người của anh xảy ra bộc phát dưới cái nắng chói lòa - một tội ác ngẫu nhiên, vô thức trong một vũ trụ câm lặng. Meursault sống trần trụi, phó mặc dưới ánh mặt trời, và sự trung thực tuyệt đối ấy đã đưa anh lên máy chém.
Nếu Meursault chọn cách quy hàng trước sự thật của chính mình, thì hành trình của Ryoji và Yukiho lại là một nỗ lực sinh tồn tuyệt vọng trong bóng tối. Bị chà đạp bởi những tội ác nhơ nhuốc nhất từ năm mười một tuổi, chúng sớm hiểu rằng thế giới này không có công lý cho kẻ yếu. Sức mạnh ám ảnh nhất của Bạch Dạ Hành nằm ở chỗ: Keigo không để chúng vung gươm như những kẻ tử đạo, cũng không cho phép độc giả bước vào nội tâm chúng. Mọi tội ác tàn nhẫn suốt hai mươi năm đều được khắc họa qua lăng kính của những người ngoài cuộc, tạo nên một khoảng mờ đạo đức đầy nhức nhối. Người đọc thấy ớn lạnh trước sự tàn độc của chúng, nhưng khi nhớ lại những đứa trẻ vỡ vụn trong tòa nhà bỏ hoang năm nào, ta không thể buông lời kết án trọn vẹn, cũng chẳng thể hoàn toàn cảm thông. Tội ác của chúng không phải là một cuộc nổi loạn kiêu hãnh, mà giống một cái ôm siết ngạt thở để nương tựa vào nhau, câm lặng lê lết qua một “đêm trắng” nơi ranh giới thiện ác đã hoàn toàn bị xóa nhòa.
Hai lối rẽ ấy dắt họ đi về hai cõi tàn khốc khác nhau của sự tồn tại. Cái chết trước máy chém của Meursault rốt cuộc lại là một sự giải thoát; anh rũ bỏ mọi kỳ vọng của thế giới, thanh thản đón nhận “sự thờ ơ êm ái của vũ trụ”, bởi anh không còn phải sống trái với chính mình. Ngược lại, cuộc vùng vẫy của Ryoji và Yukiho khép lại trong một sự tĩnh lặng đến rợn người. Ryoji hiến tế sinh mạng để cắt đứt manh mối cuối cùng, còn Yukiho xoay người bước đi không một lần ngoảnh lại trước xác chàng trai duy nhất cô yêu thương. Dưới ánh sáng chói lòa của sự chân thật hay trong bóng tối của những lời dối trá, những kẻ ngoại cuộc ấy cuối cùng đều đi vào cùng một miền cô độc. Một người bước lên đoạn đầu đài. Một người tiếp tục bước đi. Và từ khoảnh khắc ấy, không một ai - kể cả độc giả - có thể với tay chạm tới họ được nữa.
Cả Meursault và bộ đôi Ryoji - Yukiho đều là những kẻ đứng bên lề, nhưng cách họ đối diện với sự vô nghĩa của cõi đời lại hoàn toàn trái ngược. Meursault mang trong mình lòng kiêu hãnh của một kẻ từ chối mọi chiếc mặt nạ. Anh không giả vờ khóc trong đám tang mẹ, không thêu dệt những cảm xúc mãnh liệt mà mình không có để làm hài lòng đám đông, và quan trọng nhất, anh không nói dối để tự cứu mình trước tòa. Hành vi giết người của anh xảy ra bộc phát dưới cái nắng chói lòa - một tội ác ngẫu nhiên, vô thức trong một vũ trụ câm lặng. Meursault sống trần trụi, phó mặc dưới ánh mặt trời, và sự trung thực tuyệt đối ấy đã đưa anh lên máy chém.
Nếu Meursault chọn cách quy hàng trước sự thật của chính mình, thì hành trình của Ryoji và Yukiho lại là một nỗ lực sinh tồn tuyệt vọng trong bóng tối. Bị chà đạp bởi những tội ác nhơ nhuốc nhất từ năm mười một tuổi, chúng sớm hiểu rằng thế giới này không có công lý cho kẻ yếu. Sức mạnh ám ảnh nhất của Bạch Dạ Hành nằm ở chỗ: Keigo không để chúng vung gươm như những kẻ tử đạo, cũng không cho phép độc giả bước vào nội tâm chúng. Mọi tội ác tàn nhẫn suốt hai mươi năm đều được khắc họa qua lăng kính của những người ngoài cuộc, tạo nên một khoảng mờ đạo đức đầy nhức nhối. Người đọc thấy ớn lạnh trước sự tàn độc của chúng, nhưng khi nhớ lại những đứa trẻ vỡ vụn trong tòa nhà bỏ hoang năm nào, ta không thể buông lời kết án trọn vẹn, cũng chẳng thể hoàn toàn cảm thông. Tội ác của chúng không phải là một cuộc nổi loạn kiêu hãnh, mà giống một cái ôm siết ngạt thở để nương tựa vào nhau, câm lặng lê lết qua một “đêm trắng” nơi ranh giới thiện ác đã hoàn toàn bị xóa nhòa.
Hai lối rẽ ấy dắt họ đi về hai cõi tàn khốc khác nhau của sự tồn tại. Cái chết trước máy chém của Meursault rốt cuộc lại là một sự giải thoát; anh rũ bỏ mọi kỳ vọng của thế giới, thanh thản đón nhận “sự thờ ơ êm ái của vũ trụ”, bởi anh không còn phải sống trái với chính mình. Ngược lại, cuộc vùng vẫy của Ryoji và Yukiho khép lại trong một sự tĩnh lặng đến rợn người. Ryoji hiến tế sinh mạng để cắt đứt manh mối cuối cùng, còn Yukiho xoay người bước đi không một lần ngoảnh lại trước xác chàng trai duy nhất cô yêu thương. Dưới ánh sáng chói lòa của sự chân thật hay trong bóng tối của những lời dối trá, những kẻ ngoại cuộc ấy cuối cùng đều đi vào cùng một miền cô độc. Một người bước lên đoạn đầu đài. Một người tiếp tục bước đi. Và từ khoảnh khắc ấy, không một ai - kể cả độc giả - có thể với tay chạm tới họ được nữa.
