Có những trạng thái đã trở nên quen thuộc đến mức chúng ta ngừng xem chúng là vấn đề. Mất ngủ nhiều tháng liền. Luôn cảm thấy căng thẳng dù không có chuyện gì đặc biệt xảy ra. Đi làm trong tình trạng kiệt sức rồi tự nhủ rằng ai cũng như vậy. Một người đau dạ dày uống thuốc suốt nhiều năm. Một người luôn mệt mỏi nhưng mọi xét nghiệm đều cho kết quả bình thường.
Rất nhiều điều trong số đó đã được xếp vào nhóm "chuyện thường ngày".
Từ chính những điều quen thuộc ấy, Gabor Maté bắt đầu cuộc điều tra của mình trong Huyễn tưởng về bình thường.
Trong nhiều thập kỷ làm việc với bệnh nhân, từ những người nghiện ma túy nặng ở khu Downtown Eastside của Vancouver đến những người mắc bệnh mạn tính, Maté liên tục bị cuốn hút bởi một câu hỏi: vì sao những dạng đau khổ về thể chất và tinh thần lại xuất hiện lặp đi lặp lại trong rất nhiều cuộc đời khác nhau?
Ông không phủ nhận những thành tựu của y học hiện đại. Chưa bao giờ con người hiểu cơ thể nhiều như ngày nay. Chưa bao giờ chúng ta có nhiều công cụ chẩn đoán và điều trị đến thế. Nhưng trong quá trình làm việc với bệnh nhân, Maté nhận ra rằng nhiều câu chuyện thường bắt đầu từ rất lâu trước khi một triệu chứng xuất hiện trên cơ thể.
Một người mất ngủ kéo dài có thể được kê thuốc ngủ. Một người lo âu có thể được điều trị bằng thuốc chống lo âu. Một người kiệt sức có thể được khuyên nghỉ ngơi. Những biện pháp ấy có giá trị của chúng. Nhưng cuốn sách liên tục quay trở lại một câu hỏi khác: điều gì trong cuộc sống đã đưa con người tới trạng thái ấy?
Xuyên suốt Huyễn tưởng về bình thường, Maté nhấn mạnh rằng con người không thể được hiểu tách rời khỏi môi trường sống của mình. Sức khỏe không chỉ liên quan đến cơ thể. Nó còn liên quan đến tuổi thơ, các mối quan hệ, những áp lực xã hội, những trải nghiệm đau thương và những cách thích nghi mà mỗi người hình thành để tồn tại.
Vì thế, đây không chỉ là một cuốn sách về bệnh tật. Nó cũng là một cuốn sách về xã hội hiện đại. Một xã hội có thể quen với căng thẳng đến mức xem đó là điều bình thường. Kiệt sức có thể được khen ngợi như biểu hiện của sự chăm chỉ. Con người có thể thích nghi với những điều đang làm tổn thương mình mà không nhận ra cái giá phải trả.
Từ góc nhìn đó, nhiều hiện tượng quen thuộc bỗng hiện ra khác đi. Một người vẫn hoàn thành công việc mỗi ngày chưa chắc đang khỏe mạnh. Một người luôn tỏ ra mạnh mẽ chưa chắc không đang chịu đựng áp lực quá sức. Một triệu chứng đôi khi không chỉ là vấn đề cần loại bỏ. Nó còn là tín hiệu cho thấy có điều gì đó trong cuộc sống đang cần được lắng nghe.
Huyễn tưởng về bình thường không đưa ra một công thức chữa lành đơn giản. Cuốn sách cũng không hứa hẹn rằng mọi căn bệnh đều có thể được giải thích bằng tâm lý hay hoàn cảnh sống. Điều Maté đề xuất khiêm tốn hơn nhiều: nhìn con người như một chỉnh thể thay vì một tập hợp các triệu chứng.
Đó là một thay đổi nhỏ trong cách nhìn.
Nhưng với nhiều người, nó có thể là điểm khởi đầu của những câu hỏi hoàn toàn mới về sức khỏe, bệnh tật và cuộc sống mà họ đang sống mỗi ngày.
