KHI BẬC THẦY PHÂN TÍCH TÂM LÝ KHÔNG THỂ CỨU RỖI CHÍNH MÌNH?
Chữa lành tổn thương tâm lý luôn đòi hỏi tri thức và lòng can đảm để đối diện với những góc khuất sâu kín nhất. Guy de Maupassant - bậc thầy truyện ngắn Pháp thế kỷ XIX - sở hữu ngòi bút đủ sắc lạnh để bóc tách những ngóc ngách ấy, nhưng trớ trêu thay, lại bất lực trước sự sụp đổ của chính tâm trí mình.
Sinh ra trong một gia đình quý tộc sa sút, cha mẹ ly hôn khi ông mới mười một tuổi, Maupassant sớm bộc lộ cá tính mạnh mẽ và độc lập. Bước ngoặt lớn nhất của cuộc đời ông đến khi người mẹ gửi gắm con trai cho Gustave Flaubert, người bạn thân và cũng là một trong những đại văn hào của nước Pháp. Dưới sự dìu dắt của Flaubert, Maupassant tiếp nhận một cái nhìn tỉnh táo, hoài nghi về đời sống, rồi dần phát triển thành một thế giới quan riêng, u tối và bi kịch hơn cả người thầy của mình. Trong tác phẩm của ông, con người nhỏ bé và bất lực trước số phận. Nhưng đằng sau góc nhìn lạnh lùng ấy là niềm cảm thông sâu sắc với những thân phận bên lề xã hội, với nỗi cô đơn hiện sinh không lời giải đáp. Ông không tô hồng hay phán xét, mà để thực tại hiện lên đúng với bản chất khốc liệt của nó.
Sự nghiệp của Maupassant diễn ra như một cuộc chạy nước rút mãnh liệt. Chỉ trong 10 năm., từ 1880 đến 1890, khởi đầu bằng tiếng vang của Viên mỡ bò, ông dốc cạn sức lực sáng tạo ra khoảng 300 truyện ngắn và 6 tiểu thuyết. Lối kể chuyện cô đọng, sắc sảo đã đưa ông lên đỉnh cao văn học hiện thực thời bấy giờ.
Thế nhưng, di sản rực rỡ ấy lại được gầy dựng trên một cơ thể đang suy kiệt. Từ một người đàn ông thể lực phi thường với lối sống bốc đồng, phóng túng, Maupassant dần bị bào mòn bởi bệnh tật. Dẫu tận mắt chứng kiến em trai qua đời vì bệnh tâm thần, ông vẫn ngoan cố từ chối điều trị căn bệnh giang mai mắc phải thời trẻ. Hậu quả là hệ thần kinh bị tàn phá nặng nề, kéo theo những cơn hoang tưởng và ảo giác bủa vây.
Điều đáng kinh ngạc là ngay cả khi lý trí dần vỡ vụn, ngòi bút của ông vẫn duy trì sự mạch lạc và chính xác đến khó tin. Đầu năm 1892, sau một lần tự sát bất thành, Maupassant được đưa vào viện tâm thần và qua đời vào năm 1893, ở tuổi 42.
Cuộc đời khép lại trong bi kịch, nhưng những suy tư trần trụi của ông về bản chất con người, về những định kiến và sự mong manh của tâm trí vẫn vẹn nguyên giá trị, đưa văn chương Maupassant vượt qua mọi giới hạn của thời gian.
K
