Trong nhiều thế kỷ, giáo dục được xây dựng trên một giả định tương đối đơn giản: người học cần tích lũy kiến thức mà họ chưa có.
Nhưng lần đầu tiên trong lịch sử, một công cụ có thể trả lời gần như mọi câu hỏi chỉ trong vài giây đã xuất hiện.
ChatGPT có thể viết bài luận. AI có thể tóm tắt sách, giải thích khái niệm, hỗ trợ lập trình, dịch thuật và thậm chí tham gia đối thoại như một gia sư riêng. Khi việc tiếp cận thông tin trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết, một câu hỏi mới xuất hiện:
Nếu AI đã biết trả lời, con người còn cần học để làm gì?
Đó là điểm khởi đầu của Học cùng AI.
Khác với nhiều cuốn sách tập trung vào công nghệ hoặc những dự đoán về tương lai, Học cùng AI nhìn AI từ góc độ giáo dục. Các tác giả Joan Monahan Watson, José Antonio Bowen và C. Edward Watson không chỉ quan tâm AI có thể làm được gì, mà còn đặt câu hỏi AI sẽ thay đổi việc dạy và học như thế nào.
Theo các tác giả, thách thức lớn nhất của giáo dục trong thời đại AI không phải là ngăn học sinh sử dụng AI. Điều đó gần như bất khả thi.
Vấn đề thực sự là giúp người học biết cách sử dụng AI một cách thông minh, có trách nhiệm và hiệu quả.
Khi AI có thể hỗ trợ tìm kiếm thông tin, soạn thảo văn bản hay giải quyết các nhiệm vụ thường nhật, những năng lực trở nên quan trọng hơn bao giờ hết lại là tư duy phản biện, khả năng đánh giá thông tin, năng lực đặt câu hỏi và óc phán đoán.
Nói cách khác, AI không làm cho việc học trở nên ít cần thiết hơn. Nó buộc chúng ta phải học theo một cách khác.
Cuốn sách cũng không né tránh những mặt trái của công nghệ. Các tác giả dành nhiều dung lượng để phân tích những vấn đề như thiên kiến dữ liệu, hiện tượng “ảo giác” của AI, nguy cơ thông tin sai lệch, các câu hỏi về đạo đức học thuật cũng như những thay đổi trong mối quan hệ giữa con người với tri thức.
Điểm đáng chú ý là Học cùng AI không xem AI như đối thủ của giáo viên. Ngược lại, cuốn sách cho thấy AI có thể trở thành một “người bạn cùng tiến”, hỗ trợ cả người dạy lẫn người học trong quá trình tiếp thu kiến thức, phát triển kỹ năng và khám phá những phương thức học tập mới.
Trong một thế giới mà công nghệ thay đổi nhanh hơn chương trình học, điều quan trọng không còn là ghi nhớ được bao nhiêu thông tin. Điều quan trọng là biết đặt câu hỏi nào, biết kiểm chứng điều gì và biết sử dụng công cụ ra sao.
Có lẽ vì vậy, câu hỏi lớn nhất mà Học cùng AI đặt ra không phải là tương lai của trí tuệ nhân tạo.
Mà là tương lai của chính việc học.
