Trong không gian thờ tự của người Việt, ít biểu tượng nào mang ý nghĩa sâu xa và vẻ đẹp tạo hình ấn tượng như hình tượng hạc đậu lưng rùa. Đây là biểu trưng về sự trường thọ thường thấy trong các đền miếu thờ Khổng tử, thờ vua và chư vị thánh thần, nhưng lại vắng bóng trong các ngôi chùa thờ Phật, điều này tự nó đã nói lên phạm vi văn hóa và tín ngưỡng mà biểu tượng này thuộc về. Gustave Dumoutier, tác giả cuốn "Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam", là một trong những người nước ngoài hiếm hoi đã ghi chép tỉ mỉ và trân trọng về những di sản tâm linh như thế này của người Việt.
Ý nghĩa của hình tượng bắt nguồn từ quan niệm về tuổi thọ của hai con vật: rùa được cho là sống đến mười ngàn tuổi, còn hạc thì đến ngàn tuổi. Sự kết hợp của cả hai mang một thông điệp rõ ràng và trang trọng: cầu cho danh tiếng và sự tôn thờ của người được thờ phụng mãi không phai mờ, tiếp nối trường cửu suốt ngàn vạn năm. Thường thì hạc và rùa được chế tác từ gỗ rồi sơn son thếp vàng, đôi khi hạc được làm bằng gỗ trong khi rùa bên dưới lại được tạc từ đá. Có những con hạc cao hơn 3 mét, được đặt trang trọng ở phía trước và hai bên ban thờ.
Tại một số ngôi đền lộng lẫy thờ các bậc vua chúa, như ở Hoa Lư, cố đô của Đinh Tiên Hoàng, chiếc cổ dài của hạc cao vượt ra ngoài khung kết cấu được chạm khắc và thếp sơn của ngôi đền, và con vật mang tính biểu tượng này dường như còn kiêm thêm chức năng kết cấu, chống đỡ phần mái trước của công trình bằng chính cái đầu của nó, một sự kết hợp thú vị giữa ý nghĩa tâm linh và công năng kiến trúc. Những quan sát chi tiết như vậy chính là điều làm nên giá trị đặc biệt của "Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam" của Gustave Dumoutier, khi tác giả không chỉ mô tả hình thức bên ngoài mà còn phân tích sâu vào chức năng và ý nghĩa của từng vật phẩm trong đời sống tín ngưỡng.
Bên cạnh những tác phẩm điêu khắc kích thước lớn trong đền miếu, người Việt còn tạo ra những phiên bản thu nhỏ bằng đồng của hình tượng này để dùng trong không gian gia đình. Bông hoa sen mà hạc ngậm trong mỏ được làm rỗng để có thể đặt một cây nến vào đó, biến vật phẩm thờ cúng thành một chiếc đèn nến tinh tế và giàu ý nghĩa trên ban thờ tổ tiên.
Cuốn "Biểu tượng, phù hiệu và đồ thờ của người An Nam" của Gustave Dumoutier do Nhã Nam phát hành là tài liệu nghiên cứu quý giá cho những ai muốn hiểu sâu hơn về di sản văn hóa và tín ngưỡng dân gian Việt Nam, nơi mỗi vật phẩm thờ cúng đều mang trong mình một câu chuyện và một triết lý sống được trao truyền qua nhiều thế hệ.
