Trong văn đàn Pháp, hiếm có nhà văn nào đồng thời đạt được thành tựu nghệ thuật và được yêu thích bởi đông đảo độc giả đại chúng như Pierre Lemaitre. Trong khi nhiều nhà văn hoặc chọn con đường văn chương hàn lâm, hoặc chọn sáng tác các tác phẩm ăn khách, thì tác giả này lại chọn cả hai.
Theo đó, ông vừa là người giành giải Goncourt 2013 với cuốn tiểu thuyết "Hẹn gặp lại trên kia" lấy bối cảnh Thế chiến thứ Nhất, vừa là nhà văn viết truyện trinh thám rất được yêu thích, qua những cuốn như "Alex", "Ba ngày và một đời", "Hy sinh"… Trong đó "Bộ váy cưới đẫm máu" (Nhã Nam và NXB Hội Nhà Văn ấn hành, Nguyễn Thị Tươi dịch) là tiểu thuyết thứ 2, vừa được chuyển ngữ sang tiếng Việt, đồng thời cho thấy tài năng đặc biệt của nhà văn này trong dòng trinh thám, phá án.
Cuốn sách được chia ra làm 4 phần, xoay quanh 2 nhân vật chính là Sophie và Frantz. Điều kì lạ là sau mỗi lần thức dậy, Sophie lại nhìn thấy mình đang ở cạnh một người đã chết, từ đứa trẻ nhà Gervais mà bản thân làm bảo mẫu cho đến người bạn Veronique mà mình vừa quen không lâu trước đó … Đó còn là người chồng và người mẹ chồng cũng đã qua đời một cách bí ẩn. Liệu đâu là nguyên nhân và có phải cô là người gây ra những vụ án đó?
Vì chạy trốn sự truy đuổi, để thay đổi danh tính, cô chọn kết hôn với Frantz để trở thành một con người mới nhưng không hề biết ác mộng vừa mới bắt đầu. Liệu người đàn ông này là ai và cả hai có quan hệ gì để cuộc hôn nhân nhanh chóng trở nên ám ảnh? Bằng khả năng đi sâu phân tích nội tâm và trí tưởng tượng độc đáo, nhà văn hàng đầu nước Pháp đã tạo ra một câu chuyện hấp dẫn cho đến sau cùng. Qua đó ông nêu bật vấn đề con người có thể tàn bạo đến đâu trong việc phá hủy cuộc sống của người khác.
Trong tiểu thuyết này, cách hành văn của tác giả là điểm sáng nổi bật. Ở đầu cuốn sách, khi Sophie hoài nghi bản thân, không biết điều gì hiện đang xảy ra, Lemaitre đã dùng những câu ngắn, gọn, súc tích đặt cạnh bên nhau. Điều này tạo ra hiệu ứng montage như trong phim ảnh, nơi mạch truyện hay phim không legato êm đềm mà được tạo thành từ các staccato đứt gãy, tạo hiệu ứng mạnh. Trong khi ở nửa sau, khi hung thủ bắt đầu kế hoạch của mình, vị nhà văn lại đi sâu vào tiểu tiết, dàn trải nhịp viết, miêu tả những hành động của y một cách nhẩn nha, chậm rãi.
Điều đó một phần tạo ra sự đối lập giữa các nhân vật, một phần cũng đưa độc giả vào những cảm giác khác nhau. Ban đầu họ đầy hoài nghi, khi không thể biết điều gì sắp sửa diễn ra bởi cấu trúc có phần trúc trắc trong những hành động đến từ Sophie. Nhưng khi chi tiết dần dần hé lộ, họ lại cảm thấy tức giận vì sự bạo tàn, bởi bỗng dưng phát hiện ra con người có thể tinh ranh phá hủy cuộc sống của nhau một cách vi tế đến như thế nào.
Bên cạnh điều này, Lemaitre cũng duy trì những đặc trưng thú vị của tiểu thuyết trinh thám, khiến độc giả không ngừng lật trang. Từ 2 phần đầu là ngôi kể linh hoạt giữa hung thủ và nạn nhân, ở 2 phần cuối, vị trí của họ liên tục thay đổi, trở thành motif “gậy ông đập lưng ông” thú vị. Bất ngờ hơn cả là cho đến trang cuối, những tình tiết, động cơ vẫn sẽ tạo ra bất ngờ, làm dâng lên làn sóng adrenaline sau cuối. Có thể nói chính điều này đã tạo nên sức hấp dẫn cho cuốn tiểu thuyết, đưa ông trở thành một trong những nhà văn trinh thám nổi bật nhất trên văn đàn Pháp.
Để rồi đằng sau một câu chuyện hấp dẫn khó bề đoán trước, Lemaitre đã nói nhiều hơn về sự tổn thương, nơi những vấn đề tâm lí ảnh hưởng một cách sâu sắc đến chính con người. Bên cạnh đó, qua nhân vật Sophie, ông cũng nhắc đến một đời sống còn nhiều định kiến và mối quan hệ tưởng “cơm lành canh ngọt” nhưng hoàn toàn ngược lại trong một kết cấu gia đình nặng tính truyền thống. Điều này giúp "Bộ váy cưới đẫm máu" còn có tính phản tư, cảnh tỉnh, nơi ta có được bài học về sự đồng cảm, thứ tha, tránh những câu chuyện tương tự có thể diễn ra.
Có được thế mạnh khai thác nội tâm bởi lẽ Lemaitre từng theo học tâm lí trước khi giảng dạy văn học Pháp và Mĩ, cũng như dành toàn bộ thời gian cho nghiệp viết lách. Việc đào sâu tâm lí, từ sự hoài nghi của Sophie về bản thân cho đến thể trạng méo mó, bị tổn thương của hung thủ cũng vì lẽ đó đã được thực hiện một cách thành công. Bên cạnh đó, khả năng viết uyển chuyển, nương mạch truyện theo dòng cảm xúc cũng là một tài năng khác mà không có nhiều nhà văn chạm tay đến được.
Đây cũng đồng thời là yếu tố giúp Lemaitre trở nên nổi bật trong dòng văn này. Nếu Guillaume Musso và Marc Levy thành công trong việc kết nối mạch truyện lãng mạn với yếu tố trinh thám; Michel Bussi ghi dấu ấn với hiểu biết bách khoa về các vấn đề xã hội; Franck Thilliez là mạch truyện sáng tạo, có hơi hướng khoa học – viễn tưởng… thì điều làm nên thành công cho Lemaitre là khả năng thấu hiểu nhân vật và nắm giữ chìa khóa bước vào thế giới nội tâm của họ.
Review của độc giả Minh Đọc Sách trên Nhã Nam Reading Club
