Con người là một sinh vật kỳ lạ. Chúng ta sống giữa vô số người khác, nói chuyện mỗi ngày, gửi tin nhắn, đăng trạng thái, trao đổi công việc, nhưng vẫn có thể cảm thấy cô đơn đến cùng cực.
Có những nỗi buồn không thể giải thích. Có những tổn thương không biết bắt đầu từ đâu. Có những cảm xúc lướt qua rất nhanh rồi biến mất trước khi chúng ta kịp hiểu chúng là gì.
Trong Nhấc bút lên trong đêm cô đơn, Fumitake Koga nhiều lần quay trở lại với một câu hỏi tưởng như đơn giản: ngôn từ thực sự có ý nghĩa gì đối với con người?
Câu trả lời của ông không nằm ở việc giao tiếp đơn thuần, mà nằm ở khả năng kết nối.
Một trong những hình ảnh đẹp nhất của cuốn sách là hình ảnh những "sợi dây ngôn từ". Theo Koga, mỗi khi chúng ta nói hoặc viết điều gì đó, chúng ta đang thả ra một sợi dây. Một người nào đó có thể nắm lấy sợi dây ấy. Đồng thời, chúng ta cũng nắm lấy những sợi dây mà người khác gửi đến. Nhờ vậy, những con người vốn tách biệt mới có thể kết nối với nhau.
Ý tưởng này nghe có vẻ giản dị, nhưng càng nghĩ càng thấy đáng suy ngẫm. Bởi cô đơn không hẳn là trạng thái ở một mình. Nhiều khi cô đơn xuất hiện khi những điều quan trọng nhất trong lòng chúng ta không tìm được ngôn từ để bước ra ngoài. Khi đó, khoảng cách giữa con người với con người trở nên xa hơn bất kỳ đại dương nào.
Có lẽ vì thế mà Koga dành nhiều trang sách để nói về việc viết. Không phải để trở thành nhà văn. Không phải để tạo ra những câu chữ đẹp. Mà để giữ lại những điều đang trôi tuột khỏi tâm trí.
Ông viết rằng mỗi ngày chúng ta nhìn thấy, nghe thấy và cảm nhận rất nhiều thứ, nhưng phần lớn đều biến mất trước khi được gọi tên. Ngôn từ giống như một chiếc lưới, giúp giữ lại những cảm xúc ấy. Khi được giữ lại, chúng ta mới có cơ hội hiểu chúng. Và khi hiểu chúng, chúng ta mới có thể chia sẻ chúng với người khác.
Đó cũng là lý do lời nói có sức mạnh lớn đến vậy. Trong sách, Koga viết rằng những tổn thương do lời nói gây ra đôi khi còn sâu hơn những tổn thương thể xác. Một vết thương trên da rồi sẽ lành. Nhưng có những câu nói bị nghe khi còn nhỏ, những lời phủ nhận, chế giễu hay xúc phạm, có thể theo con người suốt nhiều năm sau đó.
Ngôn từ có thể làm tổn thương. Nhưng cũng chính ngôn từ là thứ giúp chữa lành.
Chúng ta viết nhật ký để hiểu bản thân hơn. Chúng ta viết thư để bày tỏ những điều khó nói. Chúng ta đọc sách để gặp những suy nghĩ mà mình tưởng chỉ riêng mình mới có. Chúng ta kể chuyện cho nhau nghe để biết rằng mình không đơn độc.
Có lẽ vì thế mà Nhấc bút lên trong đêm cô đơn không đơn thuần là một câu chuyện về viết lách. Sâu xa hơn, đó là một cuốn sách về nhu cầu kết nối rất căn bản của con người. Ai cũng có những đêm cô đơn. Ai cũng có những khoảng thời gian cảm thấy mình đang trôi dạt giữa thế giới rộng lớn. Và trong những lúc như vậy, điều giữ chúng ta khỏi bị cuốn trôi đôi khi không phải một lời khuyên lớn lao hay một giải pháp tức thời.
Đôi khi đó chỉ là một câu nói đúng lúc. Một trang nhật ký. Một cuốn sách. Hay một sợi dây nhỏ bé được tạo nên từ ngôn từ.
