Ở Việt Nam, cuốn sách được giới thiệu với nhan đề Tiệm giặt là nửa đêm. Còn nhan đề gốc tiếng Hàn là 고독사 워크숍, có thể dịch là Workshop về cái chết cô độc.
Lần đầu nhìn thấy tên gốc, tôi đã dừng lại khá lâu. "Workshop" vốn là nơi người ta gặp nhau để học một kỹ năng, trao đổi kinh nghiệm hay cùng thực hành một điều gì đó. "Cái chết cô độc" lại gợi đến kết thúc của một cuộc đời không ai biết, không ai chứng kiến, thậm chí nhiều ngày sau mới được phát hiện. Hai cụm từ đứng cạnh nhau nghe gần như không ăn nhập. Nhưng càng đọc, tôi càng thấy tác giả không hề chọn cái tên ấy một cách ngẫu nhiên.
Workshop trong cuốn sách không phải nơi dạy người ta cách đối mặt với cái chết. Nó mở ra một không gian để những người còn sống nhìn lại sự cô lập của chính mình và của người khác.
Những người tham gia workshop không quen biết nhau từ trước. Họ gặp nhau qua những dấu vết rất nhỏ mà người khác để lại: một tờ giấy ghi chú, một tấm danh thiếp, một email chưa kịp xóa. Từng dấu vết nối tiếp nhau, đưa những con người xa lạ bước vào cùng một câu chuyện. Không ai chủ ý tạo nên sự kết nối ấy, nhưng từ đó, họ bắt đầu nhìn thấy những khoảng trống trong cuộc đời mình.
Các nhân vật trong Workshop về cái chết cô độc không được xây dựng như những người hoàn toàn tốt hay hoàn toàn xấu. Họ từng làm tổn thương người khác, đồng thời cũng mang theo những tổn thương chưa bao giờ khép miệng. Có người chọn im lặng. Có người quay lưng. Có người tự nhủ: "May mà không phải mình." Những lựa chọn rất đời thường ấy tích tụ theo thời gian, để rồi một ngày trở thành khoảng cách giữa con người với con người.
Vì thế, cái chết cô độc trong cuốn sách không xuất hiện như một biến cố bất ngờ. Nó là điểm cuối của rất nhiều điều đã bắt đầu từ trước: một cuộc gọi không được thực hiện, một mối quan hệ dần nhạt đi, một lời hỏi han bị trì hoãn hết lần này đến lần khác.
Cuốn tiểu thuyết cũng không cố đưa ra lời giải cho cô độc. Tác giả không biến cô độc thành một căn bệnh cần chữa khỏi, cũng không lãng mạn hóa nó như một trạng thái đáng ngưỡng mộ. Workshop chỉ tạo ra cơ hội để các nhân vật nhìn thấy bản thân trong câu chuyện của người khác. Đôi khi, chỉ bấy nhiêu cũng đủ để thay đổi cách một người sống với những mối quan hệ quanh mình.
Đọc xong Workshop về cái chết cô độc, điều ám ảnh nhất không phải những cái chết. Đó là quãng thời gian rất dài trước đó, khi một con người vẫn đi làm, vẫn trò chuyện, vẫn xuất hiện giữa đám đông nhưng đã lặng lẽ rời khỏi đời sống của những người xung quanh từ lúc nào.
Nhìn lại nhan đề gốc, chữ "workshop" bỗng trở nên dễ hiểu hơn. Không ai đến đó để học cách chết một mình. Họ học cách nhận ra sự cô lập của người khác, và của chính mình, trước khi mọi chuyện chỉ còn được nhắc đến bằng một bản tin hay một hồ sơ.
