Văn chương của Nguyễn Huy Thiệp vốn được dệt nên từ những nghịch lý của đời sống. Trong thế giới nghệ thuật của ông, cái cao thượng luôn tồn tại song hành cùng sự phàm tục, lòng tốt đứng cạnh những toan tính đời thường, và ranh giới giữa niềm vui với nỗi buồn đôi khi mong manh đến tội nghiệp, chỉ cách nhau bằng một lời nói.
Suốt hơn ba mươi năm miệt mài trên trang giấy, ông đã để lại một di sản văn chương sắc lạnh nhưng không hề vô cảm, cay đắng đến nghẹn ngào nhưng tuyệt nhiên chưa bao giờ tuyệt vọng.
Nhân vật của Nguyễn Huy Thiệp dẫu có ê chề, lạc lõng hay bị số phận đẩy đến bước đường cùng, thì sự hiện diện của họ vẫn buộc người đọc phải trăn trở về phẩm giá, về tình thương và giá trị cốt lõi của việc làm người.
Những câu chữ dưới đây chính là những mảnh ghép tiêu biểu cho địa hạt văn chương độc bản ấy - những lời văn vẫn vẹn nguyên sức lay động và giá trị suy ngẫm trước dòng chảy vô thường của thời gian.
TRÍCH: CHÚT THOÁNG XUÂN HƯƠNG
"Ông biết thiên hạ coi ông chẳng ra gì. Thiên hạ coi ông là thô lậu. Ông chẳng cần. Ông khinh những kẻ không dám sống thực, không dám lặn sâu xuống đáy cuộc đời. Ông cũng khinh cả những kẻ lặn mình xuống đáy rồi ngập ở đấy không sao lên được."
"Ông hiểu sống giản dị là khó vô cùng. Thế nào là phải? Sống phải cho mình là đã sống phải cho thiên hạ. Làm điều gì không phải với mình thì sao ép được người khác phải? Thiên hạ uốn theo chiều gió, gió thổi bốn phương tám hướng thì biết sao được? Bản tính người Việt là hay trông ngóng, nhiều khi quên gốc ở ngay chính tim óc mình. Ăn cũng trông nồi trông hướng, nhưng cứ trông mãi mà quên mất ăn thì ch/ết."
"Ông thấy trong đời trong toàn những thằng ác, thằng hèn nhưng lại ranh khôn như cáo. Ông sợ nhất bọn nho giả, sợ đám chiêu ấm và bọn tập tọng văn chương. Ở trong cuộc đời, chúng lấy lý đạo dồn ông vào bẫy thiện tâm tín nghĩa, làm cho ông lơi cái sắc lạnh vốn có ở ông. Đúng lúc mà ông do dự thì chúng phỗng sạch, đôi khi đã dăm ba lần ông suýt trở nên tay trắng."
"Trong cõi nhân gian, tất cả mọi sự nghiêm chỉnh cũng là khôi hài, nên có cơ hội cần phải cười ngay, thế nhưng không hiểu tại sao ông không cười được."
“Văn chương là thứ bỉ ổi bậc nhất! - Anh cay đắng nghĩ - Nó gây ra sự nổi loạn trong cuộc đời thường. Cuộc đời trôi đi đơn giản. Day đi dứt lại làm gì?”
“Tiền là gì?” “Là vua.”
“Anh tha thứ cho. Tôi yêu, tôi bị phản bội. Tôi không chịu nổi. Nếu anh có yêu, anh mới hiểu.” Tôi bảo: “Tôi chưa yêu. Nhưng tôi nghĩ ai phản bội tình yêu thì xấu xa lắm.”
"Tôi sửng sốt. Cái hôn bất ngờ còn làm tôi ngây ngất. Tôi thấy vui sướng. Cứ thế, tôi lội xuống sông bơi sang bờ bên kia rồi lại bơi về. Trăng rất sáng, tôi thấy cuộc đời thật đẹp tuyệt vời."
#nhanam #nhanambooks #nhanamtiengviet #nguyenhuythiep
