Trinh thám cổ đại thường có một sức hấp dẫn rất riêng.
Một vụ án mạng bí ẩn. Một lời đồn ma quái. Một hung thủ ẩn mình giữa những nhân vật tưởng như vô can. Và một người đủ thông minh để lần theo những manh mối rối rắm, bóc tách từng lớp bí mật cho đến khi chân tướng được phơi bày.
Loạn Thần quán ký – Điệp mộng có đầy đủ những yếu tố ấy.
Bối cảnh là thời Thiên Bảo nhà Đường. Trong thành Trường An phồn hoa, một vị phu nhân nổi tiếng hiền thục bị sát hại bên giếng nước. Bảo vật tùy thân của bà cũng biến mất không dấu vết. Nghi ngờ hướng về những người gần gũi nhất: người chồng đau khổ đến suy sụp, lão quản gia nhiều bí mật, cô hầu gái mất tích và người đầy tớ trung hậu. Giữa những lời đồn đại và vô số giả thuyết, nữ quán chủ Ly Xuân của Loạn Thần quán bước vào cuộc điều tra.
Nhưng điều khiến cuốn tiểu thuyết trở nên khác biệt không nằm ở bản thân vụ án.
Nó nằm ở cách Ly Xuân nhìn con người.
Trong rất nhiều tác phẩm trinh thám, người điều tra tìm kiếm chứng cứ. Ly Xuân cũng làm điều đó. Nhưng trước khi nhìn vào dấu chân, hung khí hay lời khai, nàng nhìn vào lòng người. Nàng hiểu sự ghen ghét, lòng tham, dục vọng, định kiến và cả những lời dối trá mà con người tự kể cho chính mình.
Khi nói về ma quỷ, Ly Xuân từng nhận xét:
“Một người chết nhưng tâm chưa chết thì gọi là ‘ma’. Vì vậy cái gọi là ‘ma’ chẳng qua chính là lòng người.”
Đó có lẽ cũng là chìa khóa để bước vào thế giới của Loạn Thần quán ký.
Những câu chuyện quái lực loạn thần trong dân gian, theo nàng, phần nhiều đều bắt nguồn từ sự hiểu lầm, từ những lời đồn đại được thêm thắt qua nhiều lần truyền miệng. Người đời luôn bị hấp dẫn bởi những điều kỳ bí, trong khi nguyên nhân thực sự thường nằm ở những chi tiết rất nhỏ mà không ai để ý.
Đó cũng chính là nguyên lý của trinh thám.
Không phải đi tìm điều kỳ lạ nhất.
Mà là nhìn thấy điều bình thường nhất.
Điều thú vị là dưới lớp vỏ của một tiểu thuyết phá án cổ đại, tác phẩm còn chứa đựng rất nhiều suy ngẫm về tình yêu, hôn nhân, quyền lực và vị thế của phụ nữ trong xã hội.
Có những đoạn đối thoại được đặt trong bối cảnh nhà Đường nhưng lại khiến người đọc liên tưởng đến hiện tại. Chẳng hạn khi Ly Xuân phân tích cách một người đàn ông có thể đảo ngược vị thế thủ phạm và nạn nhân chỉ bằng cách bôi nhọ danh dự của người phụ nữ tố cáo mình. Hay khi nàng chỉ ra rằng nhiều người không chấp nhận bị từ chối vì họ thà tin vào những ảo tưởng dễ chịu còn hơn đối diện với sự thật.
Những nhận xét ấy sắc lạnh, đôi khi chua chát, nhưng lại rất gần với đời sống.
Có lẽ đó là lý do Loạn Thần quán ký – Điệp mộng được Soji Shimada lựa chọn vào danh sách những tác phẩm trinh thám châu Á xuất sắc. Đây không chỉ là một câu chuyện đi tìm hung thủ. Đó còn là hành trình bóc tách những động cơ sâu kín nhất của con người.
Bởi cuối cùng, trong mọi vụ án bí ẩn, thứ khó nhìn thấu nhất chưa bao giờ là ma quỷ.
Mà là lòng người.
