“Sinh con rồi mới sinh cha, sinh cháu giữ nhà rồi mới sinh ông” – câu nói quen thuộc của người Việt diễn đạt một điều rất giản dị: con cái không chỉ được nuôi dạy, mà còn chính là yếu tố khiến người lớn trưởng thành. Tokio của Higashino Keigo* triển khai ý niệm này theo một cách trực diện hơn, đẩy nó đến mức cực đoan khi để chính đứa con quay ngược thời gian, can dự vào quá khứ của cha mình.
Câu chuyện mở ra từ thời điểm một đứa con đang ở ranh giới mong manh của sự sống. Từ đó, dòng hồi tưởng dẫn về quá khứ, nơi người cha từng gặp một cậu bé lạ, đồng hành cùng mình trong một quãng đời hỗn loạn. Cậu bé ấy không đơn thuần là một người xuất hiện tình cờ, mà là điểm tựa giúp người cha từng bước điều chỉnh lại cách sống, đối diện với gia đình, với quá khứ và với những lựa chọn mà trước đó anh luôn tìm cách né tránh.
Takumi được đặt vào trung tâm với một hình ảnh không dễ chịu. Anh nóng nảy, thiếu kiểm soát, luôn tìm nguyên nhân bên ngoài cho những thất bại của mình. Cách hành xử đó kéo dài qua nhiều chương, khiến hành trình trở nên nặng nề. Tuy vậy, chính nền tảng này khiến những thay đổi về sau có độ chênh rõ rệt. Khi một con người đi từ trạng thái lệch lạc đến việc chấp nhận trách nhiệm, từng chuyển động nhỏ đều được nhìn thấy rõ hơn.
Tokió xuất hiện như một lực kéo bền bỉ. Cậu không áp đặt, cũng không rao giảng, mà chọn cách đi cùng, nhắc nhở, và đôi khi buộc người cha phải đối diện với những điều anh muốn tránh. Quan hệ cha con vì thế không vận hành theo chiều quen thuộc. Đứa con trở thành người mở đường, còn người cha học cách trưởng thành từ chính những tác động đó. Câu chuyện, nhìn theo cách này, trở thành một minh họa cụ thể cho câu nói “sinh con rồi mới sinh cha”.
Nhịp truyện được đẩy đi bằng một chuỗi sự kiện liên tiếp, từ hành trình tìm kiếm, những va chạm với các nhân vật xung quanh, đến việc lần lại các mối quan hệ gia đình. Dù khá dài, cuốn sách vẫn giữ được sự liền mạch, tạo cảm giác bị cuốn theo từng chặng. Một số đoạn mang màu sắc phiêu lưu, có những chi tiết được sắp đặt theo hướng thuận tiện, nhưng mạch truyện không dừng lại ở đó. Khi tiến gần đến đoạn cuối, các lớp thông tin bắt đầu hội tụ, những chi tiết tưởng rời rạc được đặt lại trong một hệ quy chiếu khác.
Câu hỏi về việc được sinh ra mang ý nghĩa gì được đặt xuyên suốt câu chuyện. Nhân vật không trả lời bằng lập luận, mà bằng cách sống. Một cuộc đời có thể ngắn, có thể bị giới hạn bởi bệnh tật, nhưng vẫn có thể được nhìn nhận như một điều đáng giá. Từ góc nhìn đó, những lựa chọn của cha mẹ, những mối quan hệ trong gia đình, và cả những tổn thương trong quá khứ đều được đặt lại trong một bối cảnh rộng hơn.
Ở đoạn kết, một câu nói ngắn xuất hiện đúng thời điểm, đủ để gom lại toàn bộ những gì đã tích lũy trước đó. Cảm xúc không đến từ sự bất ngờ, mà đến từ việc nhận ra hành trình đã đi qua có ý nghĩa như thế nào. Người đọc khép sách lại và vẫn còn giữ lại một suy nghĩ đơn giản, con người có thể thay đổi, và đôi khi sự thay đổi đó bắt đầu từ chính những mối quan hệ gần gũi nhất.
