Trong thế giới tiểu thuyết của Higashino Keigo, độc giả thường nhớ đến những vụ án phức tạp và những cú lật bất ngờ. Với Tokio, ông đi theo một hướng khác, tiết chế hơn, thiên về cảm xúc và suy ngẫm. Tác phẩm không đặt trọng tâm vào việc giải mã bí ẩn, mà tập trung vào quá trình một con người thay đổi.
Câu chuyện mở ra từ một tình huống mang màu sắc khoa học viễn tưởng, một cậu bé từ tương lai quay về quá khứ, gặp người cha của mình khi ông còn là một thanh niên lạc lối. Yếu tố thời gian ở đây không được xây dựng như một hệ thống logic phức tạp, mà đóng vai trò như một phương tiện để đẩy nhân vật vào một hành trình thay đổi. Từ đó, cuốn sách đặt ra một câu hỏi trực diện, con người có thể thay đổi đến mức nào nếu có ai đó ở bên cạnh, đủ kiên nhẫn để kéo họ trở lại.
Nhân vật Takumi được xây dựng theo hướng gây tranh cãi. Anh nóng nảy, ích kỷ, liên tục đổ lỗi cho hoàn cảnh, đặc biệt là việc bị mẹ bỏ rơi. Trải nghiệm đọc vì thế có lúc trở nên nặng nề, nhiều độc giả thừa nhận cảm giác khó chịu kéo dài khi theo dõi nhân vật này. Tuy vậy, chính cách xây dựng một nhân vật nhiều khiếm khuyết lại khiến câu chuyện trở nên thuyết phục hơn. Sự thay đổi của Takumi không diễn ra đột ngột, mà tích lũy qua từng va chạm, từng lựa chọn nhỏ.
Ở phía đối diện là Tokió, cậu bé mang một sự điềm tĩnh và ấm áp hiếm thấy. Mối quan hệ giữa hai người được đặt trong một thế đảo chiều, người con trở thành người dẫn dắt, còn người cha là người học cách trưởng thành. Tokió không áp đặt, cậu kiên nhẫn ở bên, đưa ra lời khuyên, giữ vững niềm tin vào người cha của mình. Chính sự bền bỉ này tạo ra lực thay đổi, khiến Takumi dần bước ra khỏi cách sống cũ.
Một lớp ý nghĩa sâu hơn của cuốn sách nằm ở câu hỏi về việc sinh ra một đứa trẻ. Nếu biết trước đứa con sẽ phải sống với bệnh tật và một cuộc đời ngắn ngủi, lựa chọn sinh ra nó có còn đúng hay không. Câu hỏi này dẫn đến nhiều cách nhìn khác nhau. Có người xem đó là tình yêu, có người nhìn thấy yếu tố ích kỷ. Tokio không đưa ra một kết luận rõ ràng, mà để chính Tokió trả lời bằng cách sống của mình. Cậu chấp nhận cuộc đời, cảm nhận được ý nghĩa của việc tồn tại, và xem việc được sinh ra là một điều đáng trân trọng.
Về nhịp đọc, cuốn sách giữ được đặc trưng quen thuộc của Higashino, văn phong rõ ràng, dễ tiếp cận, nhịp kể cuốn. Nhiều người đọc liền một mạch. Trải nghiệm có sự thay đổi theo từng phần. Phần đầu dễ gây ức chế vì tính cách nhân vật, phần giữa có đoạn kéo dài, phần cuối đẩy cảm xúc lên rõ rệt. Không phải ai cũng cảm động mạnh, nhưng phần lớn đều bị cuốn theo hành trình đến trang cuối.
Tác phẩm không đi sâu vào việc giải thích toàn bộ các nghịch lý thời gian. Những chi tiết liên quan đến vòng lặp hay cơ chế quay về quá khứ được đặt ở mức vừa đủ. Trọng tâm nằm ở cảm giác sống. Chỉ cần con người nhận ra mình đang sống, tương lai vẫn tồn tại, dù thời gian kéo dài bao lâu.
So với nhiều tác phẩm khác của Higashino, Tokio không tạo ấn tượng bằng cấu trúc hay yếu tố bất ngờ. Giá trị của cuốn sách nằm ở dư âm mà nó để lại. Người đọc khép lại trang cuối và tiếp tục suy nghĩ về mối quan hệ giữa cha và con, về những lựa chọn trong quá khứ, và về khả năng thay đổi ngay trong hiện tại.
