THÀNH TROY CÓ THỰC SỰ TỒN TẠI?
Cuộc chiến thành Troy, câu chuyện về nàng Helen xinh đẹp, người anh hùng Achilles, chàng Ajax, vua Priam và con ngựa gỗ huyền thoại đến với chúng ta chủ yếu qua những trang sử thi của Homer, nhà thơ Hy Lạp sống vào khoảng thế kỷ 8 TCN. Nhưng Homer cũng chỉ kể lại những sự kiện được cho là đã xảy ra trước thời ông hàng trăm năm.
Không có tài liệu lịch sử nào xác nhận chắc chắn sự tồn tại của Achilles, Ajax, Helen hay vua Priam như trong sử thi. Vì thế, trong nhiều thế kỷ, Troy từng được xem như một thành phố của truyền thuyết hơn là lịch sử.
Mọi chuyện thay đổi vào thế kỷ 19, khi Heinrich Schliemann tiến hành khai quật tại Hisarlik, thuộc Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay. Tại đây, các nhà khảo cổ phát hiện dấu tích của một đô thị cổ được xây dựng, phá hủy rồi tái thiết nhiều lần qua nhiều thế kỷ, nằm gần khu vực chiến lược bên eo biển Dardanelles.
Địa điểm này về sau được đa số học giả xác định là Troy cổ đại, hay Ilion trong tiếng Hy Lạp. Nó cũng thường được liên hệ với Wilusa, một địa danh xuất hiện trong các văn bản Hittite. Troy không chỉ là một pháo đài nhỏ, mà có thể từng là một đô thị quan trọng, kiểm soát vùng đất màu mỡ xung quanh và hưởng lợi từ vị trí thương mại chiến lược.
Vậy cuộc chiến thành Troy có thật không?
Câu trả lời là: có thể đã có một cuộc xung đột lịch sử đứng sau truyền thuyết ấy. Lớp khảo cổ thường được nhắc đến nhiều nhất là Troy VIIa, có niên đại vào cuối thời đồ đồng, khoảng cuối thế kỷ 13 đến đầu thế kỷ 12 TCN. Tại đây, người ta tìm thấy dấu vết của sự phá hủy dữ dội, hỏa hoạn, vũ khí và những bằng chứng gợi về những cuộc xung đột.
Nhưng điều đó không có nghĩa toàn bộ câu chuyện trong sử thi là sự thật. Helen, con ngựa gỗ, mười năm vây hãm, cơn giận của Achilles hay những cuộc đấu tay đôi hào hùng có lẽ là nơi lịch sử hòa vào trí tưởng tượng thi ca của Homer.
Troy có thể là thật. Một cuộc chiến nào đó có thể đã xảy ra. Nhưng sử thi đã biến một ký ức lịch sử mờ xa thành một trong những câu chuyện bất tử nhất của nhân loại.
Bạn nghĩ còn chi tiết nào trong truyền thuyết Troy có khả năng bắt nguồn từ sự thật lịch sử nữa không?
