SỰ SÁNG TẠO TRONG NGHỆ THUẬT ẨM THỰC CỦA NGƯỜI VIỆT
Nếu có thể ngược thời gian để tìm hiểu về nguồn gốc hình thành những món ăn của người Việt, có lẽ bạn sẽ không khỏi bất ngờ trước sự sáng tạo của cha ông. Nhưng sự sáng tạo ấy không phải tự nhiên mà có, nó được hình thành từ chính cái nghèo, từ sự thiếu thốn miếng ăn. Trong những năm tháng đất nước còn muôn bề khó khăn, miếng ăn dường như “trở thành nỗi âu lo, điều ám ảnh” đối với rất nhiều người.
Càng ở trong những hoàn cảnh khó khăn, người Việt càng phát huy mạnh mẽ sự sáng tạo của mình. Họ “xoay xở và tận dụng cùng kiệt các nguyên liệu” cho bữa cơm gia đình, như việc tận dụng những phần thừa thẹo của con lợn để làm nem, làm giò thủ. Họ tìm cách làm mắm tôm, mắm cá để lưu trữ thực phẩm và ăn lâu dài. Họ chắt chiu và hòa quyện nhiều “nguyên liệu độn” với nhau để tạo ra món nem rán, “một món ăn rẻ tiền nhưng lại vừa nhanh no”, “lại đượm vị giàu sang”, rất phù hợp để chiêu đãi khách…
Sự sáng tạo trong nghệ thuật ẩm thực của người Việt còn được thể hiện ở rất nhiều món ăn khác như: sự đa dạng trong cách chế biến món rau muống với hàng chục kiểu kết hợp, từ rau muống luộc, rau muống xào tỏi, đến canh rau muống nấu xương, rồi rau muống nộm, rau muống nhúng lẩu... Hoặc xôi nhuộm, mỗi nơi lại có cách nhuộm xôi, đồ xôi, gói xôi riêng. Hay món canh cá cũng có đủ các cách nấu khác nhau, tùy thuộc vào thực phẩm, nguyên liệu mỗi vùng miền.
Chỉ liệt kê một vài món ăn quen thuộc cũng đã đủ để thấy sự sáng tạo đỉnh cao của người Việt trong chế tác ẩm thực, biến hóa những nguyên liệu tưởng chừng tầm thường, làm thành những món ăn ngon miệng, đẹp mắt, “và rồi trở thành tinh hoa”.
Mỗi món ăn, vì thế, ngoài gói ghém hương vị, còn chứa đựng trong đó sự tài hoa, tinh tế của người Việt trong việc nêm nếm, kết hợp hài hòa giữa các nguyên liệu với nhau. Những món ăn mộc mạc, thân thuộc ấy đã gắn bó với tuổi thơ của biết bao thế hệ và đồng hành cùng họ trên hành trình trưởng thành. Đó cũng là điều mà nhóm tác giả Nguyễn Mạnh Hùng, Phạm Trung Tuyến và Nguyễn Hoàng Diệu Thủy gửi gắm trong cuốn sách Những món ăn nuôi ta lớn, cuốn cookbook - tản văn thấm đượm những câu chuyện ấm áp, chân thành về các món ăn truyền thống trong mâm cơm người Việt, đọc sách khiến ta thêm yêu và trân trọng những thức món đã cùng mình lớn lên.
