Có một câu trong Người yêu tôi tựa như hoa anh đào rất hợp để bước vào cuốn sách này: pháo hoa đẹp hay không, đôi khi chẳng phụ thuộc vào chỗ đứng, mà phụ thuộc vào người đang đứng cạnh mình.
Haruto và Misaki gặp nhau trong một tình huống khá vụng về. Anh là một chàng trai từng lên Tokyo với giấc mơ trở thành nhiếp ảnh gia rồi bỏ cuộc giữa chừng; cô đang cố gắng từng ngày để trở thành một thợ làm tóc thực thụ. Cuộc gặp ban đầu có chút hài hước, những tin nhắn đầu tiên cũng đầy ngập ngừng, rồi hai người dần bước vào cuộc đời nhau bằng những điều rất nhỏ. Một buổi hẹn, một lần xem pháo hoa, vài câu động viên, một người khiến người kia muốn nghiêm túc hơn với giấc mơ từng bỏ dở.
Những đoạn đầu của cuốn sách có một sự tươi sáng rất dễ chịu. Haruto vụng về, có lúc ngốc nghếch; Misaki thẳng thắn và đầy năng lượng. Tình yêu của họ lớn lên trong nhịp sống quen thuộc của những người trẻ đang tìm chỗ đứng cho mình. Chính sự bình thường ấy về sau mới trở nên quý giá, bởi Uyama Keisuke sớm đặt vào câu chuyện một giới hạn rất khắc nghiệt: Misaki mắc căn bệnh khiến cơ thể già đi nhanh gấp nhiều lần người bình thường. Khi thời gian của hai người bắt đầu trôi với hai tốc độ khác nhau, mọi thứ từng có vẻ đương nhiên bỗng trở thành điều xa xỉ.
Đây là một mô-típ khá quen. Người đọc nhiều tiểu thuyết tình cảm Nhật có thể đoán được ngay từ đầu rằng câu chuyện sẽ hướng về bệnh tật, chia ly và nước mắt. Người yêu tôi tựa như hoa anh đào cũng không giấu ý định ấy. Các dấu hiệu buồn được đặt khá rõ, cảm xúc đi thẳng, nhịp truyện nhanh. Có độc giả thấy cách dẫn dắt này hơi dễ đoán, thậm chí quá rõ ý muốn làm người đọc khóc. Nhưng cũng có nhiều người bước vào với tâm thế “mình biết kiểu truyện này rồi” và cuối cùng vẫn bị cuốn đi.
Có lẽ vì Uyama Keisuke chạm đúng vào một nỗi sợ rất cơ bản: thời gian của mình và người mình yêu có thể không còn đi cùng nhau.
Căn bệnh của Misaki khiến ý niệm ấy hiện ra theo cách rất trực diện. Người khác già đi từng năm; cô cảm nhận sự thay đổi ấy trong một khoảng thời gian ngắn đến tàn nhẫn. Một cô gái đang học cách làm người khác đẹp hơn lại phải đối diện với cơ thể mình đổi khác từng ngày. Những dự định còn dang dở, công việc vừa bắt đầu, một tình yêu vừa kịp thành hình đều bị đặt cạnh một chiếc đồng hồ chạy quá nhanh.
Đến lúc ấy, câu chuyện về “tuổi thọ” cũng trở thành câu chuyện về cách con người nhìn thời gian. Một ngày bình thường có thể chẳng đáng nhớ khi ta tin rằng ngày mai vẫn còn đó. Một bữa ăn, một cuộc hẹn hay một buổi tối đứng cạnh nhau xem pháo hoa cũng dễ bị xem như chuyện hiển nhiên. Chỉ khi số ngày còn lại trở nên hữu hạn, những điều nhỏ nhặt ấy mới lộ ra giá trị thật của chúng. Nhiều độc giả Nhật sau khi đọc cuốn sách đã nhắc tới chính cảm giác này: sống theo nhịp thời gian bình thường hóa ra đã là một đặc ân; từng phút từng giây bên người mình thương cũng không hề chắc chắn như ta vẫn nghĩ.
Không có ai thực sự là kẻ xấu
Một điểm khác khiến cuốn sách dễ để lại dư âm nằm ở những con người xung quanh Haruto và Misaki. Câu chuyện gần như không cần một nhân vật phản diện. Đau đớn đến từ bệnh tật, từ thời gian, và nhiều hơn nữa từ sự vụng về của những người đang cố làm điều tốt cho nhau.
Ai cũng muốn bảo vệ một người nào đó. Nhưng tình thương không đảm bảo rằng lựa chọn của mình sẽ đúng. Có lúc người ta giấu cảm xúc vì sợ người khác đau. Có lúc người ta cố giúp đến kiệt sức. Có lúc chính sự quan tâm khiến hai người càng khó nói thật với nhau. Nhiều phản hồi của độc giả nhắc tới cảm giác này: chẳng ai đáng trách hoàn toàn, nhưng ai cũng có lúc làm tổn thương người khác vì chính mong muốn bảo vệ họ.
Đó cũng là chỗ cuốn sách vượt ra khỏi một câu chuyện tình đơn thuần. Tình cảm anh em, sự chăm sóc của người thân, nỗi bất lực của những người đứng cạnh người bệnh đều có trọng lượng riêng. Bệnh tật không bao giờ chỉ xảy ra với một cá nhân; nó làm thay đổi cả quỹ đạo của những người xung quanh. Người chịu bệnh đau theo một cách, người đứng nhìn lại đau theo cách khác.
Và có những câu hỏi chẳng có đáp án dễ chịu: nếu làm một điều vì người mình yêu, liệu điều đó có chắc là tốt cho họ? Khi mình muốn che chở một người, mình đang nghĩ cho họ hay đang cố bảo vệ chính mình khỏi nỗi đau? Có những lúc tình yêu rất tử tế, nhưng sự tử tế ấy vẫn có thể để lại những vết thương.
Bốn mùa và một đời người rất ngắn
Uyama Keisuke chia câu chuyện theo nhịp xuân, hạ, thu, đông, rồi đi tới một “mùa mới”. Cách chia khá đơn giản nhưng hợp với hình ảnh hoa anh đào bao trùm toàn bộ cuốn sách. Mùa thay đổi, quan hệ của Haruto và Misaki cũng đổi khác, còn thời gian thì không bao giờ quay lại.
Hoa anh đào đẹp bởi người ta biết mùa hoa sẽ qua rất nhanh. Ý nghĩa ấy vốn quen thuộc trong văn hóa Nhật Bản, nhưng đặt vào câu chuyện này, nó có thêm một sắc thái buồn. Có người từng tự hỏi: liệu hoa anh đào có thực sự muốn rụng sớm như thế, hay nếu có thể, nó cũng muốn nở lâu hơn?
Câu hỏi ấy khiến nhan đề Người yêu tôi tựa như hoa anh đào nghe khác đi. “Mong manh” không còn là một vẻ đẹp được lãng mạn hóa. Phía sau vẻ đẹp ấy còn có sự tiếc nuối, khát vọng được sống lâu hơn, được yêu lâu hơn, được tiếp tục làm những điều tưởng như mình vẫn còn vô số thời gian để thực hiện.
Nhiếp ảnh của Haruto cũng đi cùng ý niệm này rất tự nhiên. Một bức ảnh cắt ra một khoảnh khắc khỏi dòng thời gian và giữ nó lại. Con người có thể quên, ký ức có thể mờ đi, còn hình ảnh vẫn nằm đó như bằng chứng rằng một thời điểm nào đó đã từng tồn tại. Trong một câu chuyện liên tục nhắc ta rằng mọi thứ đều trôi qua, việc Haruto cầm máy ảnh có ý nghĩa nhiều hơn một nghề nghiệp hay giấc mơ tuổi trẻ. Nó trở thành cách anh học nhìn kỹ những gì đang ở trước mắt.
Có lẽ vì thế, cảm giác đọng lại sau cuốn sách không hoàn toàn là tuyệt vọng. Nhiều độc giả nói họ khóc rất nhiều, nhưng cũng có người thấy trong nỗi buồn ấy một sự ấm áp, thậm chí một chút động lực để sống. Có người muốn quay lại làm điều mình cứ trì hoãn. Có người nghĩ tới những người mình thương và cảm thấy nên nói điều cần nói khi vẫn còn cơ hội. Có người đơn giản nhận ra rằng hôm nay được sống như một ngày bình thường đã là điều đáng quý.
Người yêu tôi tựa như hoa anh đào vì vậy không cần một cốt truyện quá bất ngờ để tác động đến người đọc. Sức mạnh của nó nằm ở những câu hỏi rất gần: mình đang dùng thời gian của mình thế nào, có ai đang ở bên mà mình đã quen tới mức quên mất sự hiện diện của họ, và có điều gì mình cứ nghĩ để ngày mai cũng được.
Pháo hoa rồi tắt. Hoa anh đào rồi rụng. Một bức ảnh cũng chỉ giữ được hình ảnh của một khoảnh khắc đã qua.
Nhưng khoảnh khắc ấy từng được chia sẻ với ai, có lẽ mới là điều khiến nó trở nên đáng nhớ.
