Trong mùa Vu Lan báo hiếu, đọc những trang Marcus Aurelius viết để tự soi xét mình, ta chợt bắt gặp một tình cảm gần gũi vượt qua mọi khác biệt về thời đại và văn hóa: lòng biết ơn cha mẹ.
Marcus Aurelius là hoàng đế La Mã, sống cách chúng ta gần 2.000 năm, trong một nền văn hóa không có mùa Vu Lan hay nghi thức bông hồng cài áo. Thế nhưng, những điều ông viết vẫn có thể khiến mỗi chúng ta thổn thức.
Ông không dành cho cha mẹ những lời tán tụng sáo rỗng. Lòng biết ơn của ông hiện lên qua cách ông khắc ghi những phẩm chất đã góp phần làm nên con người mình.
Cha mất khi Marcus còn rất nhỏ. Nhưng qua những gì được nghe kể về cha, ông vẫn ghi nhớ hai phẩm chất: sự khiêm nhường và phẩm cách mạnh mẽ. Với Marcus, lòng biết ơn không chỉ được đo bằng thời gian chung sống. Người cha vẫn hiện diện qua những điều được truyền lại và qua khuôn mẫu đạo đức mà ông tự nhắc mình phải sống cho xứng đáng.
Từ mẹ, ông học được một đời sống tinh thần trong sáng: lòng kính tín, đức nhân ái và ý thức tránh xa điều xấu, không chỉ trong hành vi mà cả trong ý nghĩ. Nếp sống giản dị của bà cũng giúp ông không bị cuốn vào sự xa hoa vốn thường vây quanh những người có địa vị cao.
Từ người cha nuôi của mình, ông nhìn thấy một tấm gương sống: điềm đạm nhưng kiên quyết, không ham danh vọng và không để những lời tung hô khiến bản thân trở nên kiêu căng.
Với Marcus Aurelius, cách bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc nhất không chỉ là ghi nhớ công ơn cha mẹ, mà còn là tiếp nối những điều tốt đẹp họ đã truyền dạy. Để cha mẹ, dù còn bên ta hay đã đi xa, vẫn hiện diện trong chính cách ta sống mỗi ngày.
Đúng là những tâm tình của một người con, dù ở đâu và thuộc thời đại nào, cũng đều lay động trái tim ta.
Mùa Vu Lan này, có lẽ nếu chưa thể làm được điều gì quá lớn lao, ta chỉ cần lắng lòng lại và tự hỏi: Phẩm chất nào trong ta là món quà thầm lặng cha mẹ đã trao? Và ta sẽ sống thế nào để xứng đáng với món quà ấy?
