Nếu là một người hâm mộ Xứ Cát, ắt hẳn các bạn sẽ còn nhớ đến một thời kỳ trước loạt phim điện ảnh thành công của đạo diễn Denis Villenueve, cái thời mà người ta đã từng coi rằng, tiểu thuyết Xứ Cát là một cuốn tiểu thuyết "Không thể chuyển thể thành phim". Một phần lý do đến từ quy mô khổng lồ và độ khó chuyển thể của loạt sách, và một phần khác đến từ chính những nỗ lực chuyển thể thất bại trong quá khứ.
✨ 1. Arthur P. Jacobs và những nỗ lực đầu tiên
Ngày 31 tháng 3 năm 1972, Joe Ford và Bob Greenhut hoàn thiện 38 trang bản thảo chuyển thể của Dune. Tháng 8 năm đó, APJAC Productions của Arthur P. Jacobs đã nắm trong tay bản quyền chuyển thể tác phẩm. Tuy nhiên, lúc bấy giờ Jacobs đang bận rộn với dự án hậu bản của Hành tinh Khỉ, nên dự án Dune đã bị lùi lại một năm. Kế hoạch lúc đó là sẽ để đạo diễn David Lean đảm nhận vai trò cầm lái dự án vào năm 1974. Tuy nhiện, Arthur P. Jacobs đã qua đời vào năm 1973, kéo theo việc dự án này cũng chìm vào quên lãng.
✨ 2. Tham vọng khổng lồ của Alejandro Jodorowsky
Sau cái chết của A. P. Jacobs, bản quyền chuyển thể của Dune rơi vào tay Jean-Paul Gibon, chủ một hãng phim của Pháp. Đạo diễn người Chile Alejandro Jodorowsky là người được lựa chọn cho dự án chuyển thể lần này. Jodorowsky là một người khá dị, và cái "chất" của ông cũng được bộc lộ ra ngay từ khi lựa chọn diễn viên, khi mời cả họa sĩ siêu thực Salvador Dalí và ca sĩ Mick Jagger của ban nhạc Rolling Stones tham gia vào bộ phim này.
Tuy nhiên, dự án này từ những giai đoạn đầu tiên đã gặp phải không ít vấn đề. Thứ nhất, kịch bản ban đầu của bộ phim dài tận 14 tiếng, hoàn toàn không phù hợp với một bộ phim điện ảnh. Chưa kể, chi phí làm phim cũng là một chuyện hết sức đau đầu, khi mà họa sĩ Dalí đòi tiền lương là 100 nghìn USD cho mỗi giờ quay. Cộng với việc kịch bản chuyển thể đã bay quá xa, đến mức chẳng còn chút tương đồng nào với tác phẩm gốc, đã khiến cho dự án này bị bỏ dở giữa chừng.
✨ 3. Dino de Laurentiis: ra được sản phẩm nhưng bị chê tơi bời
Những nỗ lực chuyển thể tiếp theo đến từ nhà sản xuất Dino de Laurentiis, người đã mua lại bản quyền chuyển thể Xứ Cát vào năm 1978. Rút kinh nghiệm từ những thất bại trước đây, lần này, vai trò viết kịch bản chuyển thể được giao cho chính tác giả Frank Herbert. Tuy nhiên, kịch bản của Frank Herbert dài 175 trang, gấp rưỡi so với độ dài kịch bản phim trung bình khi ấy là 110 trang, thế nên không sử dụng được.
Vị đạo diễn được Laurentiis chọn mặt gửi vàng là Ridley Scott, người vừa thành công với tác phẩm khoa học viễn tưởng Alien. Tuy nhiên, do quá trình chuẩn bị kéo dài quá lâu, và khi xác định rằng bộ phim này sẽ tốn ít nhất 2 năm rưỡi mới có thể hoàn thành, Ridley Scott đã rời khỏi dự án.
👉 Thế là đến năm 1981, David Lynch được lựa chọn. Và bộ phim chuyển thể Dune đầu tiên đã ra đời vào năm 1984, quy tụ rất nhiều gương mặt đình đám như Kyle Machlachlan, Jurgen Prochnow, Francesca Annis, và đặc biệt là cụ Patrick Stewart. Tuy nhiên, bộ phim lại bị giới chuyên gia phê bình dữ dội, do phim quá lộn xộn, đồng thời việc cố gắng nhồi nhét tất cả các chi tiết trong sách vào phim cũng mang đến trải nghiệm vô cùng khó chịu cho khán giả. Thậm chí, chính đạo diễn David Lynch còn yêu cầu hãng phim gỡ tên mình ra các phiên bản phát hành sau này của bộ phim.
🌕 Và phải mãi đến năm 2021, Denis Villenueve mới là người đầu tiên thành công chuyển thể Xứ Cát lên màn ảnh bạc.
