HOÀI NIỆM VỀ NATSUME SOSEKI QUA TRANG VĂN PHONG TỬ KHẢI
Có lẽ, con người chúng ta, ở bất cứ thời đại nào cũng mang trong mình một nỗi khát khao được sống bình yên và tĩnh tại. Vì thế mà khi đọc những dòng tản văn “Tạm thời thoát ly trần thế” (nằm trong tập “Tùng bách dạn sương, trúc chịu hàn”), mình đã cảm nhận được một sợi dây liên kết vô hình từ cụ Đào Uyên Minh, nhà văn người Nhật - Natsume Soseki đến cư sĩ Phong Tử Khải, thậm chí là tới chính bản thân mình. Bài tản văn ấy tuy ngắn gọn nhưng lại mang một sức nặng vô cùng sâu sắc, là nỗi cảm thương những con người đang phải sống trong một cuộc đời có quá nhiều áp lực.
Ngay từ đầu trang viết, Phong Tử Khải đã mượn lời của Natsume Soseki trong tiểu thuyết “Gối đầu lên cỏ” để bộc bạch nỗi niềm: “Khổ đau, phẫn nộ, gào thét, khóc lóc là những thứ bám chặt lấy thế gian. Tôi cũng đã nếm trải suốt ba mươi năm nay đến phát chán rồi. Chán ngấy rồi mà vẫn phải xem đi xem lại những thứ tương tự trong kịch và tiểu thuyết, thực sự không chịu nổi. Thứ thơ mà tôi yêu thích không khơi gợi những cảm xúc trần tục, mà từ bỏ tục niệm, khiến tâm hồn tạm thời thoát ly trần thế”.
Cuộc sống hiện đại vốn đã là một guồng quay bòn rút sức lực, còn ta lại hành hạ mình trong những bi kịch của khổ đau, phải đắm chìm trong những trang sách hay vở kịch mệt nhoài. Phải chăng “thời nay nhiều kẻ bề ngoài là người, nhưng thực chất chẳng mảy may giống người, ngược lại hệt một cỗ máy”? Chúng ta đang dần dần bị “cơ giới hoá”, bề ngoài mang hình hài con người nhưng bên trong lại vận hành như một cỗ máy lẻ loi, trơ trọi. Cỗ máy ấy “chứa đầy khổ đau, gào thét, khóc lóc”, ta ôm cái “lòng chất đầy mâu thuẫn” mà tồn tại, lại coi sự quá tải, gồng gánh là một phần tất yếu của việc làm người.
Thế nhưng, Phong Tử Khải không hề mỉa mai điều đó, ông dùng tấm lòng bao la đầy trắc ẩn để thốt lên xót xa rằng: “Tôi cảm thấy những người ấy hết sức đáng thương, vì suy cho cùng họ không phải máy, mà là người”. Tận trong sâu thẳm, có ai mà lại không muốn được nghỉ ngơi, nói cười vui vẻ, có ai lại không muốn bỏ buông tục niệm để tìm về sự tĩnh tại trong tâm hồn? Tạm thời thoát ly trần thế “là dinh dưỡng cho tâm hồn”, nhưng chỉ là “tạm thời” mà thôi! Chúng ta không bỏ trốn mãi mãi, chúng ta chỉ đang xin một khoảng lặng ngắn ngủi để thở, để tháo lớp mặt nạ của một cỗ máy để vỗ về con người mềm yếu bên trong.
Chẳng thế mà tác giả tinh ý đã nhận ra, kỹ sư nhà máy sắt thép tan ca về nhà, ngẩng đầu thấy trên tường treo bức “Luyện kim đồ” to đùng sẽ cảm thấy ngứa mắt; quân nhân xuất chinh trở về, thấy trong nhà treo tranh vẽ cảnh chiến tranh sẽ sinh lòng chán ghét. Ông kể, “trước đây một kỹ sư khoa học đến nhờ tôi vẽ tranh, chỉ định phải vẽ trẻ em chơi đùa. Luật sư nọ nhờ tôi vẽ tranh, chỉ định phải vẽ phong cảnh Tây Hồ”. Phong Tử Khải không chỉ là một nhà văn mà còn là họa sĩ, vậy nên ông thấu hiểu khát khao được ngắm nhìn biểu tượng của sự hồn nhiên vô lo hay vẻ đẹp thanh bình của họ. Đó cũng là một cách để tâm trí trốn khỏi thực tại ngột ngạt mà nương náu vào một chiều không gian khác, bình lặng và êm ả hơn.
Đoạn kết của bài tản văn khéo léo vòng lại với tâm sự của Phong Tử Khải khi ông chia sẻ rằng mình“vẫn thường hoài niệm về Natsume Soseki”, bởi hai tâm hồn đồng điệu ấy đều chán ngấy kịch tính trần tục như người lính chán ghét chiến tranh. Càng đọc văn của vị cư sĩ ấy, ta lại càng thấm thía hơn vì sao những áng văn chương như “Đào hoa nguyên ký” hay sự hoang đường kỳ vĩ của “Sơn hải kinh” lại có sức quyến rũ mê người đến vậy. Người ta tìm đọc chúng đâu phải vì ngây thơ tin rằng một “Utopia” không tưởng là có thật trên đời? Chỉ là vì chúng ta luôn khao khát tìm kiếm trong nghệ thuật những gì mà đời sống thực tế đang tước đoạt đi của mình mà thôi!
- từ bài viết của bạn đọc Linh Linh gửi tới Nhã Nam.
...
Sau “Sống vốn đơn thuần”, tác giả Phong Tử Khải đã chính thức quay lại với các độc giả Việt qua cuốn sách “Tùng bách dạn sương, trúc chịu hàn”.
Vẫn phong cách ấy, vẫn những áng văn bình dị mà sâu sắc ấy. Sách đã phát hành. Thân mời các bạn đón đọc! See less
