Trầm cảm không phải là một lựa chọn: đọc Tôi chống lại trầm cảm ở bệnh viện tâm thần để hiểu điều hiển nhiên mà nhiều người vẫn phủ nhận
Những định kiến xoay quanh trầm cảm vẫn tồn tại một cách bền bỉ, đặc biệt là quan niệm cho rằng đây là biểu hiện của sự yếu đuối hoặc một cách né tránh áp lực, và chính vì thế, khi tiếp cận Tôi chống lại trầm cảm ở bệnh viện tâm thần của Tả Đăng, người đọc buộc phải đối diện với một thực tế hoàn toàn khác, khi những cách hiểu quen thuộc nhanh chóng bộc lộ sự thiếu chính xác.
Câu chuyện của Tả Đăng được triển khai từ chính trải nghiệm cá nhân, với điểm khởi đầu là trạng thái trầm cảm cười, một dạng rối loạn khiến người bệnh vẫn duy trì được vẻ ngoài ổn định, vẫn giao tiếp, làm việc và tồn tại theo nhịp sống thường ngày, trong khi bên trong lại là một quá trình suy kiệt kéo dài, âm thầm và khó nhận diện. Trạng thái này nguy hiểm ở chỗ nó tạo ra một ảo giác về sự “ổn”, khiến những người xung quanh tin rằng mọi thứ vẫn nằm trong kiểm soát, từ đó dễ dàng quy kết mọi dấu hiệu suy sụp là vấn đề thái độ.
Khi tình trạng trở nên nghiêm trọng đến mức phải nhập viện, tác giả phải đối diện với sự nghi ngờ và chất vấn từ chính những người thân thiết, trong khi điều cô cần nhất là sự cảm thông, thấu hiểu từ những người gần gũi nhất với mình. Việc không thể tiếp tục đi làm, việc chỉ muốn nằm yên một chỗ bị nhìn nhận như biểu hiện của sự buông xuôi hoặc né tránh, thay vì được hiểu như hệ quả của một quá trình chịu đựng kéo dài đến giới hạn.
Thông qua chuỗi ngày điều trị nội trú kéo dài 38 ngày, Tôi chống lại trầm cảm ở bệnh viện tâm thần tái hiện một trạng thái tồn tại mà mỗi hành động nhỏ như thức dậy, hít thở hay duy trì sự tỉnh táo đều đòi hỏi một mức năng lượng lớn, trong khi những biểu hiện thể chất như đau thắt ngực, choáng váng, cảm giác nặng nề kéo dài liên tục bào mòn khả năng chống đỡ của cơ thể. Khi đặt trong hoàn cảnh này, khái niệm “cố gắng” trở nên không còn phù hợp, bởi vấn đề không còn nằm ở việc có muốn hay không, mà là còn đủ khả năng hay không.
Cách lựa chọn hình thức nhật ký khiến toàn bộ câu chuyện giữ được nhịp điệu tự nhiên, các sự kiện được ghi lại với mức độ chi tiết vừa đủ để người đọc theo dõi tiến trình tâm lý, đồng thời vẫn giữ được khoảng trống cần thiết để cảm nhận, từ đó tạo ra một trải nghiệm đọc mang tính trực tiếp, không qua lớp diễn giải.
Điều đọng lại sau cùng không phải là sự thương cảm đơn thuần, mà là một sự điều chỉnh trong cách nhìn, khi người đọc nhận ra rằng việc duy trì vẻ ngoài “bình thường” đôi khi chính là nỗ lực cuối cùng của người bệnh trước khi hoàn toàn sụp đổ, và rằng trầm cảm, trong bản chất của nó, không phải là lựa chọn mà con người có thể tùy ý bật tắt.
