Văn học Nhật Bản sau Thế chiến thứ hai đã phát triển thành hai hướng chính đối lập nhau. Có những nhà văn viết về niềm hy vọng, phẩm giá và sự hồi sinh, lại có một nhóm nhà văn chọn viết theo khuynh hướng phản kháng, nổi loạn để phản ánh những hiện trạng xã hội một cách rõ nét nhất. Phong trào văn học này có tên là Vô Lại phái (無頼派 - Buraiha).
Các nhà văn của Vô lại phái không thực sự tạo thành một trường phái theo nghĩa chặt chẽ. Đây là một nhóm văn chương khá lỏng lẻo, được liên kết bởi những điểm tương đồng về thái độ đối với xã hội, đạo đức và con người hậu chiến. Họ thường được các nhà phê bình bảo thủ xem là những nhà văn “suy đồi”, sống phóng túng và cố tình chống lại những chuẩn mực đạo đức thông thường như nghĩa của từ “Vô lại”. Do đó cái tên này cũng không phải là tên chính thức mà các nhà văn tự đặt. Với người đứng đầu phong trào là Dazai Osamu, nhóm còn có các thành viên khác như Sakaguchi Ango, Oda Sakunosuke, Takami Jun, Tanaka Hidemitsu, Dan Kazuo,...
Từ Burai (無頼) có thể gợi đến hình ảnh một kẻ không chịu tuân theo khuôn phép, một người sống ngoài những quy tắc thông thường. Tuy nhiên trong hoàn cảnh lịch sử của Nhật Bản sau năm 1945, thì cái tên này sẽ gợi ra một số góc nhìn khác với các nhà văn Vô lại phái. Đối với một xã hội vừa trải qua chiến tranh, nhu cầu khôi phục trật tự và tái thiết bản sắc dân tộc là điều dễ hiểu. Tuy nhiên việc nhanh chóng dựng lại những chuẩn mực cũ cũng đồng nghĩa với nguy cơ che giấu những vấn đề mà chiến tranh đã phơi bày. Thay vì cố gắng làm cho nước Nhật trông đẹp đẽ hơn, họ lựa chọn viết về một nước Nhật đầy rẫy những khủng hoảng, đói nghèo và tệ nạn. Các nhà văn Vô lại phái đã đặt ra câu hỏi rằng những chuẩn mực ấy thực sự thuộc về ai? Và chúng đã đưa con người đến đâu?
Nói tới Vô lại phái, phải nói tới Dazai Osamu. người nổi tiếng nhất cũng là một trong những người hoạt động tích cực nhất đã khởi xướng nên phong trào. Dazai Osamu sinh năm 1909 và qua đời năm 1948, chỉ vài năm sau khi chiến tranh kết thúc. Trong văn học Nhật Bản, Dazai thường được nhớ đến bởi hình ảnh một nhà văn đầy mâu thuẫn, xuất thân giàu có nhưng luôn cảm thấy mình đứng ngoài xã hội, khao khát được yêu thương nhưng lại liên tục tự phá hủy những mối quan hệ của mình, muốn sống nhưng đồng thời bị ám ảnh bởi cái chết. Các tác phẩm nổi tiếng của ông có thể kể tới như Nữ sinh, Tà dương, Chiếc hộp Pandora,... và kiệt tác Thất lạc cõi người.
Chủ đề chính xuyên suốt mà Dazai khai thác là sự cô đơn, nỗi lạc lõng, cảm giác tha hóa và khủng hoảng hiện sinh của con người trong xã hội hiện đại. Dazai có thể không đại diện hoàn toàn cho tư tưởng của tất cả những nhà văn thuộc văn phái này. Nhưng Dazai lại trở thành biểu tượng dễ nhận diện nhất của nó. Bởi cuộc đời và văn chương của ông gần như chồng lên nhau. Ông vừa là người kể chuyện, vừa giống như một trong những nhân vật bi kịch nhất của câu chuyện thời đại. Và đây cũng là một đặc điểm chung của các thành viên khác, khi hầu hết nhà văn thuộc Vô lại phái đều có một cuộc đời ngắn ngủi.
Đó là câu hỏi khiến Nhân gian thất cách vẫn còn sức ám ảnh. Và đó cũng là câu hỏi khiến Buraiha vượt ra khỏi hoàn cảnh lịch sử cụ thể của Nhật Bản năm 1945. Bởi chiến tranh có thể kết thúc. Một chế độ có thể sụp đổ. Một xã hội có thể được tái thiết. Nhưng cảm giác mất phương hướng của cá nhân thì không biến mất dễ dàng như vậy. Dazai và những nhà văn Buraiha đã nhìn thẳng vào khoảng trống ấy. Họ không đưa ra một câu trả lời đẹp đẽ. Họ thậm chí không chắc rằng câu trả lời có tồn tại. Nhưng họ đã làm một việc quan trọng hơn: họ buộc văn học phải nhìn vào những con người mà xã hội thường muốn quay mặt đi. Và có lẽ đó chính là ý nghĩa sâu xa nhất của Vô Lại phái. Không phải những kẻ “suy đồi” đã phá hủy nước Nhật. Mà chính họ đã viết ra tiếng nói của những con người đang cố sống trong đống đổ nát của một thế giới đã bị phá hủy.
Dù phong trào phát triển trong thời gian ngắn và nhanh chóng lụi tàn, tuy nhiên Vô lại phái đã tạo ra ảnh hưởng lớn tới văn học và văn hóa Nhật Bản sau này. Những nhà văn thuộc phong trào đã để lại những tác phẩm kinh điển đến nay những câu hỏi về các vấn đề hiện sinh, nhân sinh vẫn có ý nghĩa, thu hút được rất nhiều độc giả tìm đọc.
