Vừa qua, Học viện Báo chí và Tuyên truyền phối hợp với Hội Xuất bản Việt Nam đã tổ chức trọng thể Hội thảo khoa học với chủ đề "Phát triển ngành xuất bản Việt Nam trong kỷ nguyên số từ Chỉ thị 04-CT/TW đến thực tiễn triển khai". Sự kiện quy tụ lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương, Cục Xuất bản, In và Phát hành, cùng nhiều chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các doanh nghiệp xuất bản trên cả nước nhằm tìm hướng đi đột phá cho chiến lược nâng tầm tri thức quốc gia.
Bước ngoặt tư duy: Xuất bản là ngành kinh tế - công nghệ trọng điểm
Khai mạc hội thảo, PGS.TS Lưu Văn Quản nhấn mạnh Chỉ thị 04 đánh dấu một bước chuyển biến tư duy vô cùng quan trọng: xác định xuất bản không chỉ dừng lại ở lĩnh vực tư tưởng, văn hóa mà còn là một ngành kinh tế - công nghệ, đóng vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo tri thức.
Cụ thể hóa điều này, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh (Phó Vụ trưởng Vụ Báo chí - Xuất bản) cho biết các sản phẩm xuất bản tới đây được đánh giá là tài sản trí tuệ có khả năng gia tăng chuỗi giá trị và đóng góp trực tiếp vào GDP. Ngành xuất bản đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ hình thành các tập đoàn xuất bản truyền thông chủ lực hoạt động theo mô hình đa nền tảng, đa sản phẩm. Đồng thời, các đơn vị cần thay đổi từ tư duy phục vụ nội địa sang việc chủ động đưa văn hóa Việt Nam cạnh tranh và lan tỏa trên thị trường quốc tế.
Khai mạc hội thảo, PGS.TS Lưu Văn Quản nhấn mạnh Chỉ thị 04 đánh dấu một bước chuyển biến tư duy vô cùng quan trọng: xác định xuất bản không chỉ dừng lại ở lĩnh vực tư tưởng, văn hóa mà còn là một ngành kinh tế - công nghệ, đóng vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo tri thức.
Cụ thể hóa điều này, bà Nguyễn Thị Mỹ Linh (Phó Vụ trưởng Vụ Báo chí - Xuất bản) cho biết các sản phẩm xuất bản tới đây được đánh giá là tài sản trí tuệ có khả năng gia tăng chuỗi giá trị và đóng góp trực tiếp vào GDP. Ngành xuất bản đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ hình thành các tập đoàn xuất bản truyền thông chủ lực hoạt động theo mô hình đa nền tảng, đa sản phẩm. Đồng thời, các đơn vị cần thay đổi từ tư duy phục vụ nội địa sang việc chủ động đưa văn hóa Việt Nam cạnh tranh và lan tỏa trên thị trường quốc tế.
Chuyển đổi số, khai thác hạ tầng dùng chung và ứng dụng AI
Tại phiên tọa đàm, giải pháp về công nghệ được bàn luận sôi nổi. TS. Nguyễn Mạnh Tuân (NXB Lý luận chính trị) và TS. Trần Chí Đạt (NXB Thông tin và Truyền thông) đánh giá cao hiệu quả của việc sử dụng nền tảng số dùng chung (như Book365). Mô hình này giúp các nhà xuất bản tiết kiệm lượng lớn chi phí đầu tư hạ tầng đồng thời tăng tính an toàn, bảo mật dữ liệu. Ngoài ra, công nghệ AI đang được tích cực đưa vào hỗ trợ công tác biên tập, cho phép rút ngắn thời gian xử lý nội dung một đầu sách.
Trong lĩnh vực giáo dục, ông Phạm Quốc Cường (NXB Giáo dục) nhận định học liệu số đang trở thành trụ cột cốt lõi. Các đơn vị xuất bản giáo dục buộc phải thay đổi quy trình, chuyển từ việc bán sách in truyền thống sang mô hình cung cấp các dịch vụ giáo dục khép kín trên môi trường số nhằm đáp ứng nhu cầu dạy và học tương tác.
Thúc đẩy văn hóa đọc và áp dụng Hợp tác công tư (PPP)
Một thực trạng đáng lo ngại được ông Lê Hoàng (Đường sách TP.HCM) đưa ra là sức đọc của người Việt Nam hiện còn rất thấp, bình quân chỉ đạt 1,2 - 1,3 cuốn sách/người/năm (không tính sách giáo khoa). Để nuôi dưỡng thói quen này, ông đề xuất ngành giáo dục nên đưa môn "tiết đọc sách" thành bộ môn tự chọn từ tiểu học đến trung học cơ sở.
Nhằm giải phóng các điểm nghẽn, ông Nguyễn Cảnh Bình (Alpha Books) mạnh mẽ kiến nghị áp dụng cơ chế Hợp tác công tư (PPP) trong lĩnh vực xuất bản và văn hóa. Ông đề xuất giao cho khu vực tư nhân phối hợp vận hành các thư viện, bảo tàng để thu hút công chúng; hình thành các liên minh đấu thầu sách giáo khoa; và xây dựng quỹ đặt hàng nhà nước để dịch thuật, xuất khẩu tri thức Việt ra thế giới.
Tại phiên tọa đàm, giải pháp về công nghệ được bàn luận sôi nổi. TS. Nguyễn Mạnh Tuân (NXB Lý luận chính trị) và TS. Trần Chí Đạt (NXB Thông tin và Truyền thông) đánh giá cao hiệu quả của việc sử dụng nền tảng số dùng chung (như Book365). Mô hình này giúp các nhà xuất bản tiết kiệm lượng lớn chi phí đầu tư hạ tầng đồng thời tăng tính an toàn, bảo mật dữ liệu. Ngoài ra, công nghệ AI đang được tích cực đưa vào hỗ trợ công tác biên tập, cho phép rút ngắn thời gian xử lý nội dung một đầu sách.
Trong lĩnh vực giáo dục, ông Phạm Quốc Cường (NXB Giáo dục) nhận định học liệu số đang trở thành trụ cột cốt lõi. Các đơn vị xuất bản giáo dục buộc phải thay đổi quy trình, chuyển từ việc bán sách in truyền thống sang mô hình cung cấp các dịch vụ giáo dục khép kín trên môi trường số nhằm đáp ứng nhu cầu dạy và học tương tác.
Thúc đẩy văn hóa đọc và áp dụng Hợp tác công tư (PPP)
Một thực trạng đáng lo ngại được ông Lê Hoàng (Đường sách TP.HCM) đưa ra là sức đọc của người Việt Nam hiện còn rất thấp, bình quân chỉ đạt 1,2 - 1,3 cuốn sách/người/năm (không tính sách giáo khoa). Để nuôi dưỡng thói quen này, ông đề xuất ngành giáo dục nên đưa môn "tiết đọc sách" thành bộ môn tự chọn từ tiểu học đến trung học cơ sở.
Nhằm giải phóng các điểm nghẽn, ông Nguyễn Cảnh Bình (Alpha Books) mạnh mẽ kiến nghị áp dụng cơ chế Hợp tác công tư (PPP) trong lĩnh vực xuất bản và văn hóa. Ông đề xuất giao cho khu vực tư nhân phối hợp vận hành các thư viện, bảo tàng để thu hút công chúng; hình thành các liên minh đấu thầu sách giáo khoa; và xây dựng quỹ đặt hàng nhà nước để dịch thuật, xuất khẩu tri thức Việt ra thế giới.
Vấn nạn vi phạm bản quyền và cảnh báo từ AI
Sự chuyển mình trên không gian mạng hiện đang vấp phải "rào cản" vi phạm bản quyền nghiêm trọng. Bà Phùng Thị Như Quỳnh (Waka) tiết lộ 95% khách hàng hiện chưa sẵn sàng trả tiền để tiếp cận sách điện tử do thói quen sử dụng lậu.
Chia sẻ khó khăn này, ông Đinh Tiến Dũng (Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành) thừa nhận việc xử lý vi phạm trên không gian mạng còn chậm trễ. Cơ quan quản lý đang khẩn trương tham mưu sửa đổi Luật Xuất bản, kiến nghị mức xử phạt vi phạm bản quyền có sức răn đe mạnh mẽ (có thể lên tới hàng triệu đô la như kinh nghiệm quốc tế). Đồng thời, ông kêu gọi các nhà xuất bản phải "liên minh" với nhau để chủ động rà quét bằng công nghệ và quyết liệt khởi kiện các hành vi xâm phạm.
Sự chuyển mình trên không gian mạng hiện đang vấp phải "rào cản" vi phạm bản quyền nghiêm trọng. Bà Phùng Thị Như Quỳnh (Waka) tiết lộ 95% khách hàng hiện chưa sẵn sàng trả tiền để tiếp cận sách điện tử do thói quen sử dụng lậu.
Chia sẻ khó khăn này, ông Đinh Tiến Dũng (Phó Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành) thừa nhận việc xử lý vi phạm trên không gian mạng còn chậm trễ. Cơ quan quản lý đang khẩn trương tham mưu sửa đổi Luật Xuất bản, kiến nghị mức xử phạt vi phạm bản quyền có sức răn đe mạnh mẽ (có thể lên tới hàng triệu đô la như kinh nghiệm quốc tế). Đồng thời, ông kêu gọi các nhà xuất bản phải "liên minh" với nhau để chủ động rà quét bằng công nghệ và quyết liệt khởi kiện các hành vi xâm phạm.
Ngoài ra, PGS.TS Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân cũng cảnh báo về sự tham gia của Trí tuệ nhân tạo (AI) vào việc tạo ra các tác phẩm văn học nghệ thuật, đặt ra bài toán khó về bản quyền. Dù vậy, ông khẳng định công nghệ không bao giờ có thể thay thế được những cảm xúc nhân văn và chiều sâu tư duy của con người sáng tạo chân chính.
Khép lại hội thảo, các diễn giả đồng thuận rằng Chỉ thị 04 là cơ hội "hiếm có" để ngành xuất bản bứt phá. Tuy nhiên, để hiện thực hóa những kỳ vọng đó, ngành cần lột xác toàn diện từ tư duy quản trị đến việc quyết liệt liên minh hợp tác, xây dựng một hệ sinh thái tri thức hiện đại và nhân văn đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số
Khép lại hội thảo, các diễn giả đồng thuận rằng Chỉ thị 04 là cơ hội "hiếm có" để ngành xuất bản bứt phá. Tuy nhiên, để hiện thực hóa những kỳ vọng đó, ngành cần lột xác toàn diện từ tư duy quản trị đến việc quyết liệt liên minh hợp tác, xây dựng một hệ sinh thái tri thức hiện đại và nhân văn đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên số
![[Thông báo phát hành] PHÁ LINH - Lời nguyền phong lan ma](http://bizweb.dktcdn.net/100/363/455/articles/b0ee9f7b-48fa-455e-bf33-94435afd40f9.jpg?v=1776140250407)
