Sáng thứ Bảy (19/9/2026), đã diễn ra sự kiện “Thưởng thức nghệ thuật đương đại: Có cần phải hiểu?” tại Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), trong khuôn khổ buổi ra mắt ấn phẩm Câu Chuyện Nghệ Thuật Đương Đại của nhà sử học nghệ thuật và giám tuyển quốc tế Tony Godfrey.
Sự kiện do nhà văn Hiền Trang điều phối với sự tham gia của hai diễn giả là họa sĩ, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn và TS. Phạm Minh Quân (đều là giảng viên Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật, Đại học Quốc gia Hà Nội), cùng đông đảo học viên cao học các ngành Quản lý văn hóa, sinh viên các ngành Nghệ thuật thị giác, Thiết kế, Nhiếp ảnh mỹ thuật và nhiều độc giả quan tâm, yêu mến đến nghệ thuật.
Một trong những băn khoăn cơ bản của mọi người khi tiếp cận nghệ thuật đương đại chính là câu hỏi đã được đặt ra từ lâu: liệu một vật dụng đời thường có thể trở thành tác phẩm nghệ thuật, và công chúng nên bắt đầu tiếp cận từ đâu khi đứng trước một sáng tác khó hiểu. TS Phạm Minh Quân dùng tác phẩm kinh điển Fountain (1917) của Marcel Duchamp làm dẫn chứng: việc đưa một chiếc bồn tiểu nam xoay ngược vào không gian triển lãm đã trực tiếp thách thức các định kiến thẩm mỹ truyền thống và mở ra quan niệm về "thế giới nghệ thuật" (artworld), nơi thiết chế và bối cảnh đóng vai trò quyết định tính nghệ thuật của hiện vật.
Ở góc độ thực hành sáng tác và giám tuyển, họa sĩ Nguyễn Thế Sơn nhấn mạnh tính chất "văn bản mở" của các tác phẩm đương đại, nơi người xem không chỉ thụ động tiếp nhận mà trở thành một tác nhân tham gia kiến tạo tiếp ý nghĩa cho tác phẩm.
Bên cạnh đó, buổi thảo luận cũng đề cập tới bức tranh toàn cảnh về thị trường nghệ thuật đương đại tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á, những thách thức về mặt kinh tế đối với nghệ sĩ trẻ, cũng như vai trò của các quỹ bảo trợ nghệ thuật, chương trình lưu trú sáng tác (artist residency) và các thiết chế giáo dục trong việc đồng hành cùng cộng đồng sáng tạo.
Nhiều câu hỏi mang tính thời sự của độc giả và các sinh viên nghệ thuật đã được gửi tới các diễn giả trong phần giao lưu và thảo luận tự do. Trong đó, nổi bật lên là mối quan tâm về ranh giới và sự phân định giữa nghệ thuật và phi nghệ thuật, trong bối cảnh các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển mạnh mẽ và được tận dụng tối đa vào quá trình sản xuất nội dung.
Trả lời về vấn đề này, TS. Phạm Minh Quân và họa sĩ Nguyễn Thế Sơn đều cho rằng công nghệ hay AI suy cho cùng vẫn là công cụ thực hành. Điều quyết định một tác phẩm có phải nghệ thuật hay không nằm ở tư duy sáng tạo, tinh thần phản tư, bối cảnh văn hóa - xã hội, năng lực kiểm soát ý niệm và bản sắc cá nhân của nghệ sĩ, chứ không nằm ở việc tạo ra các sản phẩm đại trà.
Bên cạnh đó, các diễn giả cũng giải đáp thắc mắc của độc giả về các cấp độ cảm thụ nghệ thuật dành cho người không có nền tảng chuyên môn. Công chúng được khuyến nghị nên chủ động trải nghiệm thông qua việc tham quan bảo tàng, không gian nghệ thuật công cộng, kết hợp bổ sung kiến thức nền tảng để tự mở rộng biên độ tiếp nhận của bản thân.
Ấn bản Câu Chuyện Nghệ Thuật Đương Đại của Tony Godfrey cũng được giới thiệu tới người tham dự như một tài liệu tham khảo hệ thống về các khuynh hướng, tác giả và tác phẩm tiêu biểu của nghệ thuật thế giới từ thập niên 1960 đến nay.
Nhã Nam trân trọng gửi lời cảm ơn chân thành đến hai vị diễn giả, điều phối viên, Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (ĐHQGHN), các cơ quan thông tấn báo chí cùng toàn thể quý độc giả, học viên và sinh viên đã dành thời gian tham dự và đóng góp những góc nhìn thảo luận sâu sắc cho sự kiện.
Hẹn gặp các bạn trong những sự kiện sau!
