“Bài toán kẹp giấy” là một thí nghiệm tư duy quen thuộc trong đạo đức học trí tuệ nhân tạo. Hãy thử tưởng tượng ra một hệ thống AI siêu thông minh được giao một nhiệm vụ tưởng chừng vô hại: tạo ra càng nhiều kẹp giấy càng tốt. Vấn đề nằm ở chỗ, như triết gia Nick Bostrom đã phát biểu hồi năm 2003, nếu không đặt ra những giới hạn mang tính thường thức, hệ thống đó có thể vận dụng tất cả các nguồn lực và tài nguyên để biến “toàn bộ Trái Đất, rồi sau đó là những phần ngày càng lớn của vũ trụ, thành các nhà máy sản xuất kẹp giấy”. Từ lâu, câu chuyện này đã được dùng như một lời cảnh báo về việc theo đuổi mục tiêu một cách máy móc và tuyệt đối hóa.
Kẻ lạc quan (The Optimist) của nhà báo Keach Hagey, cuốn sách mới về Sam Altman và công ty do anh đồng sáng lập, OpenAI, gợi ra khả năng rằng chúng ta đã phần nào sống trong một phiên bản của bài toán ấy. Dù là một cuốn tiểu sử, nhưng tác giả lại khiến người đọc hơi có cảm giác rằng người công nhân làm kẹp giấy có vẻ hiền lành nhưng cuối cùng lại nắm quyền kiểm soát thế giới cho mục đích riêng, có thể chính là Altman.
Kẻ lạc quan là một cuốn tiểu sử viết theo lối khá truyền thống, tập trung vào cuộc đời và thời đại của Sam Altman. Sinh ra tại Chicago trong một gia đình có tư tưởng tiến bộ, Altman chịu ảnh hưởng từ tinh thần hướng thiện của cha mẹ, tính cách lạc quan bền bỉ cùng năng lực kỹ thuật thực chất giúp anh hòa nhập hoàn hảo với môi trường ở Silicon Valley. Anh quyến rũ, thông minh, biết nói điều người khác muốn nghe, và có khả năng nói về những viễn cảnh lớn theo cách mà giới đầu tư thập niên 2010 đặc biệt ưa thích.
Hành trình của Altman đi theo một kịch bản quen thuộc. Anh rời Stanford để khởi nghiệp với một dự án thất bại, nhưng trải nghiệm đó đưa anh gặp Paul Graham, đồng sáng lập Y Combinator. Ở tuổi 28, Altman trở thành người kế nhiệm Graham, từ đó bước vào vị trí trung tâm trong làn sóng AI.
Theo tác giả, thành công của Altman gần như gắn liền với cách anh vận dụng các mối quan hệ. Bà mô tả tỉ mỉ văn hóa kết nối của Silicon Valley, ở đó, năng lực kỹ thuật của Altman dần trở nên càng ngày càng ít quan trọng hơn những phẩm chất thường thấy ở các lãnh tụ tinh thần: dám mơ lớn, giữ thái độ khiêm nhường, và có khả năng khiến người khác tin rằng mình nhìn thấy tương lai. Cũng giống như chính ChatGPT, Altman có thể điều chỉnh hình ảnh của mình để phù hợp với kỳ vọng của người đối diện. Graham từng đùa rằng nếu thả anh xuống một hòn đảo đầy người ăn thịt người, vài năm sau quay lại, ông vẫn sẽ là vua của họ.
Trong thập niên 2010, Altman tham gia một nhóm nhà đầu tư muốn khôi phục những tham vọng lớn của công nghệ, khi họ bắt đầu chán những startup chỉ cải tiến nhỏ lẻ các nền tảng mạng xã hội hay ứng dụng lao động thời vụ. Họ hướng tới không gian vũ trụ, phản ứng tổng hợp hạt nhân, trí tuệ nhân tạo cấp độ con người, thậm chí là chiến thắng cái chết.
Trong số những người này, Peter Thiel có ảnh hưởng rất lớn, nhưng cộng sự quan trọng nhất của Altman trong lĩnh vực AI là Elon Musk. Musk của giai đoạn đầu thập niên 2010 rất khác hiện tại. Ông tin rằng việc tạo ra trí tuệ siêu việt tương đương với “triệu hồi ác quỷ”, và lo ngại Google sẽ sớm tạo ra một hệ thống AI nguy hiểm, có thể hủy diệt nền văn minh nhân loại. Altman đã thường xuyên trao đổi với Musk, tiếp nhận nỗi lo này và thuyết phục ông tài trợ cho một đối trọng mang tính lý tưởng hơn. Trong một email năm 2015, Altman viết rằng nếu điều đó sắp xảy ra, tốt hơn hết là một bên khác làm trước Google. Ông đề xuất một “Dự án Manhattan cho AI”, một tổ chức phi lợi nhuận nhằm tạo ra AI tốt để bảo vệ nhân loại. Musk cam kết tài trợ 1 tỷ USD và đặt tên OpenAI.
Dù vẫn giữ được sự khách quan và khoảng cách nhất định, Kẻ lạc quan là cuốn tiểu sử được viết với sự hợp tác của Altman nên giọng điệu tương đối mềm mại. Cuốn sách cho thấy Altman đã tận dụng nỗi lo của Musk để huy động nguồn lực và các mối quan hệ của ông, đồng thời dần kiểm soát OpenAI. Dù đóng góp phần lớn vốn ban đầu, Musk cuối cùng gần như không thu được gì tương xứng.
Kẻ lạc quan (The Optimist) của nhà báo Keach Hagey, cuốn sách mới về Sam Altman và công ty do anh đồng sáng lập, OpenAI, gợi ra khả năng rằng chúng ta đã phần nào sống trong một phiên bản của bài toán ấy. Dù là một cuốn tiểu sử, nhưng tác giả lại khiến người đọc hơi có cảm giác rằng người công nhân làm kẹp giấy có vẻ hiền lành nhưng cuối cùng lại nắm quyền kiểm soát thế giới cho mục đích riêng, có thể chính là Altman.
Kẻ lạc quan là một cuốn tiểu sử viết theo lối khá truyền thống, tập trung vào cuộc đời và thời đại của Sam Altman. Sinh ra tại Chicago trong một gia đình có tư tưởng tiến bộ, Altman chịu ảnh hưởng từ tinh thần hướng thiện của cha mẹ, tính cách lạc quan bền bỉ cùng năng lực kỹ thuật thực chất giúp anh hòa nhập hoàn hảo với môi trường ở Silicon Valley. Anh quyến rũ, thông minh, biết nói điều người khác muốn nghe, và có khả năng nói về những viễn cảnh lớn theo cách mà giới đầu tư thập niên 2010 đặc biệt ưa thích.
Hành trình của Altman đi theo một kịch bản quen thuộc. Anh rời Stanford để khởi nghiệp với một dự án thất bại, nhưng trải nghiệm đó đưa anh gặp Paul Graham, đồng sáng lập Y Combinator. Ở tuổi 28, Altman trở thành người kế nhiệm Graham, từ đó bước vào vị trí trung tâm trong làn sóng AI.
Theo tác giả, thành công của Altman gần như gắn liền với cách anh vận dụng các mối quan hệ. Bà mô tả tỉ mỉ văn hóa kết nối của Silicon Valley, ở đó, năng lực kỹ thuật của Altman dần trở nên càng ngày càng ít quan trọng hơn những phẩm chất thường thấy ở các lãnh tụ tinh thần: dám mơ lớn, giữ thái độ khiêm nhường, và có khả năng khiến người khác tin rằng mình nhìn thấy tương lai. Cũng giống như chính ChatGPT, Altman có thể điều chỉnh hình ảnh của mình để phù hợp với kỳ vọng của người đối diện. Graham từng đùa rằng nếu thả anh xuống một hòn đảo đầy người ăn thịt người, vài năm sau quay lại, ông vẫn sẽ là vua của họ.
Trong thập niên 2010, Altman tham gia một nhóm nhà đầu tư muốn khôi phục những tham vọng lớn của công nghệ, khi họ bắt đầu chán những startup chỉ cải tiến nhỏ lẻ các nền tảng mạng xã hội hay ứng dụng lao động thời vụ. Họ hướng tới không gian vũ trụ, phản ứng tổng hợp hạt nhân, trí tuệ nhân tạo cấp độ con người, thậm chí là chiến thắng cái chết.
Trong số những người này, Peter Thiel có ảnh hưởng rất lớn, nhưng cộng sự quan trọng nhất của Altman trong lĩnh vực AI là Elon Musk. Musk của giai đoạn đầu thập niên 2010 rất khác hiện tại. Ông tin rằng việc tạo ra trí tuệ siêu việt tương đương với “triệu hồi ác quỷ”, và lo ngại Google sẽ sớm tạo ra một hệ thống AI nguy hiểm, có thể hủy diệt nền văn minh nhân loại. Altman đã thường xuyên trao đổi với Musk, tiếp nhận nỗi lo này và thuyết phục ông tài trợ cho một đối trọng mang tính lý tưởng hơn. Trong một email năm 2015, Altman viết rằng nếu điều đó sắp xảy ra, tốt hơn hết là một bên khác làm trước Google. Ông đề xuất một “Dự án Manhattan cho AI”, một tổ chức phi lợi nhuận nhằm tạo ra AI tốt để bảo vệ nhân loại. Musk cam kết tài trợ 1 tỷ USD và đặt tên OpenAI.
Dù vẫn giữ được sự khách quan và khoảng cách nhất định, Kẻ lạc quan là cuốn tiểu sử được viết với sự hợp tác của Altman nên giọng điệu tương đối mềm mại. Cuốn sách cho thấy Altman đã tận dụng nỗi lo của Musk để huy động nguồn lực và các mối quan hệ của ông, đồng thời dần kiểm soát OpenAI. Dù đóng góp phần lớn vốn ban đầu, Musk cuối cùng gần như không thu được gì tương xứng.
Cuốn sách đương nhiên cũng nói rất kỹ về sự kiện quan trọng trong lịch sử của OpenAI cuối tuần tháng 11 năm 2023, khi Altman bất ngờ bị hội đồng quản trị sa thải, rồi được phục chức chỉ vài ngày sau đó dưới áp lực từ nhân viên và nhà đầu tư. Hagey kể lại sự kiện với rất nhiều thông tin đa chiều, với mong muốn giúp người đọc có thể tự đánh giá và có cái nhìn thấu suốt về bản chất của sự kiện này.
Khác với một cuộn sách cũng viết về Altman của Karen Hao, trong đó tác giả mô tả Sam Altman như một nhà tiên tri thế tục, tin vào tiến bộ công nghệ với niềm tin gần như tôn giáo, cuốn sách này lại dựng lên chân dung của một người biết tận dụng lý tưởng để xây dựng quyền lực.
Vì thế, câu hỏi “đâu mới là con người thật của Sam Altman” sau khi gấp sách lại vẫn còn đó, và câu trả lời nằm ở cách mỗi người đọc nhìn vào mối quan hệ giữa lý tưởng và quyền lực trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
Khác với một cuộn sách cũng viết về Altman của Karen Hao, trong đó tác giả mô tả Sam Altman như một nhà tiên tri thế tục, tin vào tiến bộ công nghệ với niềm tin gần như tôn giáo, cuốn sách này lại dựng lên chân dung của một người biết tận dụng lý tưởng để xây dựng quyền lực.
Vì thế, câu hỏi “đâu mới là con người thật của Sam Altman” sau khi gấp sách lại vẫn còn đó, và câu trả lời nằm ở cách mỗi người đọc nhìn vào mối quan hệ giữa lý tưởng và quyền lực trong thời đại trí tuệ nhân tạo.
