Trong Tội ác và hình phạt, cây rìu xuất hiện không nhiều nhưng gần như bám theo Raskolnikov từ đầu đến cuối. Nó có mặt vào thời điểm anh chuẩn bị gây án, trở lại trong những cơn mê sảng sau đó và âm thầm tồn tại trong ký ức của nhân vật như một vật chứng không thể xóa bỏ. Nếu chỉ nhìn vào cốt truyện, cây rìu đơn giản là hung khí dùng để giết bà lão cầm đồ. Nhưng trong thế giới của Dostoevsky, những đồ vật quan trọng hiếm khi chỉ dừng lại ở chức năng của chúng.
Trước khi cầm cây rìu lên, Raskolnikov đã chuẩn bị cho mình một hệ thống lý luận khá hoàn chỉnh. Anh tin rằng nhân loại được chia thành những con người bình thường và một số ít cá nhân đặc biệt có quyền bước qua các giới hạn đạo đức nếu phía trước là một mục tiêu đủ lớn. Napoleon trở thành hình mẫu mà anh liên tục nghĩ tới. Điều Raskolnikov muốn kiểm chứng không nằm ở số tiền của bà lão cầm đồ. Thứ khiến anh day dứt hơn là câu hỏi liệu mình có thuộc về nhóm người được phép vượt qua ranh giới ấy hay không.
Bởi vậy, vụ giết người mang dáng dấp của một cuộc thử nghiệm. Bà lão cầm đồ là nạn nhân trực tiếp, nhưng đối tượng thực sự của cuộc thử nghiệm lại là chính Raskolnikov. Anh muốn thử sức chịu đựng của bản thân, muốn biết điều gì sẽ xảy ra sau khi vượt qua giới hạn mà đa số con người không dám vượt qua.
Lần đầu đọc Tội ác và hình phạt, mình từng nghĩ phần hấp dẫn nhất sẽ là vụ giết người. Nhưng càng đọc càng thấy Dostoevsky dường như không quan tâm nhiều đến bản thân tội ác. Điều khiến ông ám ảnh là những gì diễn ra sau đó. Ông không để nhân vật tranh luận hàng trăm trang về đạo đức hay triết học. Ông ném Raskolnikov vào một trạng thái tồn tại mà ở đó lý thuyết bắt đầu va chạm với đời sống. Sau tội ác là những cơn sốt kéo dài, những giấc mơ ám ảnh, nỗi lo sợ bị phát hiện và cảm giác xa cách với mọi người xung quanh. Càng cố bám lấy học thuyết của mình, Raskolnikov càng nhận ra nó không đủ sức chống đỡ trước những gì đang diễn ra trong tâm trí anh.
Bởi vậy, vụ giết người mang dáng dấp của một cuộc thử nghiệm. Bà lão cầm đồ là nạn nhân trực tiếp, nhưng đối tượng thực sự của cuộc thử nghiệm lại là chính Raskolnikov. Anh muốn thử sức chịu đựng của bản thân, muốn biết điều gì sẽ xảy ra sau khi vượt qua giới hạn mà đa số con người không dám vượt qua.
Lần đầu đọc Tội ác và hình phạt, mình từng nghĩ phần hấp dẫn nhất sẽ là vụ giết người. Nhưng càng đọc càng thấy Dostoevsky dường như không quan tâm nhiều đến bản thân tội ác. Điều khiến ông ám ảnh là những gì diễn ra sau đó. Ông không để nhân vật tranh luận hàng trăm trang về đạo đức hay triết học. Ông ném Raskolnikov vào một trạng thái tồn tại mà ở đó lý thuyết bắt đầu va chạm với đời sống. Sau tội ác là những cơn sốt kéo dài, những giấc mơ ám ảnh, nỗi lo sợ bị phát hiện và cảm giác xa cách với mọi người xung quanh. Càng cố bám lấy học thuyết của mình, Raskolnikov càng nhận ra nó không đủ sức chống đỡ trước những gì đang diễn ra trong tâm trí anh.
Đến đây, ý nghĩa của cây rìu bắt đầu thay đổi. Ban đầu nó gắn với tham vọng vượt lên trên người khác. Sau đó nó trở thành dấu vết của một thất bại. Chỉ bằng vài nhát rìu, Raskolnikov có thể lấy đi mạng sống của một con người. Điều anh không làm được là thay đổi bản chất của chính mình. Tội ác giúp anh chứng minh rằng mình đủ khả năng hành động. Nó không chứng minh được rằng anh thuộc về một giống người khác.
Có lẽ đây mới là bi kịch lớn nhất của nhân vật. Raskolnikov muốn trở thành một ngoại lệ, nhưng mọi phản ứng sau tội ác lại cho thấy anh vẫn là một con người bình thường với đầy đủ cảm giác sợ hãi, day dứt và nhu cầu được tha thứ. Cây rìu vì thế dần trở thành bằng chứng cho sự sụp đổ của ảo tưởng mà anh từng tin tưởng tuyệt đối.
Có lẽ vì thế mà cây rìu vẫn là một trong những hình ảnh ám ảnh nhất trong toàn bộ thế giới của Fyodor Dostoevsky. Nó nằm trong tay Raskolnikov chỉ trong một khoảnh khắc, nhưng cái bóng của nó phủ lên phần còn lại của cuốn tiểu thuyết. :::
Có lẽ đây mới là bi kịch lớn nhất của nhân vật. Raskolnikov muốn trở thành một ngoại lệ, nhưng mọi phản ứng sau tội ác lại cho thấy anh vẫn là một con người bình thường với đầy đủ cảm giác sợ hãi, day dứt và nhu cầu được tha thứ. Cây rìu vì thế dần trở thành bằng chứng cho sự sụp đổ của ảo tưởng mà anh từng tin tưởng tuyệt đối.
Có lẽ vì thế mà cây rìu vẫn là một trong những hình ảnh ám ảnh nhất trong toàn bộ thế giới của Fyodor Dostoevsky. Nó nằm trong tay Raskolnikov chỉ trong một khoảnh khắc, nhưng cái bóng của nó phủ lên phần còn lại của cuốn tiểu thuyết. :::
