BÁO CÁO PHÁP Y: TÁI TẠO CUỘC SỐNG THÔNG QUA CÁI CHẾT
Năm 1999, tại một ngôi làng ở Kosovo, Sue Black đứng trước cánh cửa của một nhà kho nhỏ. Bên trong là thi thể của hơn bốn mươi người đàn ông và thiếu niên bị dồn vào đó, bị bắn bằng súng Kalashnikov rồi thiêu xác nhằm xóa dấu vết của một vụ thảm sát.
Ba tháng sau, dưới cái nóng gần bốn mươi độ C, những gì còn lại chỉ là những phần cơ thể đã phân hủy, lẫn trong tro tàn, đất đá và những vật dụng cá nhân méo mó vì lửa. Công việc của Sue Black là thu thập từng mảnh bằng chứng, từng mẩu xương, từng chiếc cúc áo, từng viên đạn, với hy vọng trả lại danh tính cho các nạn nhân và đưa thủ phạm ra trước công lý.
Đó chỉ là một trong rất nhiều hiện trường mà bà đã đi qua trong hơn ba thập kỷ làm việc với tư cách chuyên gia nhân học pháp y.
Nghe qua, đây có vẻ là khởi đầu cho một cuốn sách đầy ám ảnh về tử thi, chiến tranh và thảm họa. Nhưng điều bất ngờ nằm ở chỗ Báo cáo pháp y: Tái tạo cuộc sống thông qua cái chết lại là một cuốn sách về sự sống.
Bởi với Sue Black, công việc pháp y không đơn thuần là nghiên cứu những gì còn lại sau khi một con người qua đời. Từ những dấu vết cuối cùng ấy, bà tìm cách tái dựng một cuộc đời đã từng tồn tại, trả lại danh tính cho người đã khuất và sự thật cho những người ở lại.
Sue Black là một trong những chuyên gia pháp y nổi tiếng nhất thế giới. Bà từng tham gia điều tra tội ác chiến tranh tại Kosovo, hỗ trợ nhận dạng nạn nhân sau trận sóng thần Ấn Độ Dương năm 2004, đồng thời cộng tác với cảnh sát trong nhiều vụ án hình sự phức tạp. Phần lớn sự nghiệp của bà gắn liền với những cái chết bất thường, những thi thể vô danh và những câu hỏi chưa có lời giải.
Thế nhưng càng đọc, người ta càng nhận ra rằng điều Sue Black quan tâm không phải là cái chết, mà là con người.
Mỗi bộ hài cốt bà nghiên cứu đều từng là một cuộc đời. Mỗi vết thương trên xương đều kể lại một câu chuyện. Mỗi thi thể vô danh đều là một người cha, người mẹ, người con mà ai đó đang mong ngóng được tìm thấy.
Chính vì thế, công việc pháp y trong cuốn sách không được mô tả như một cuộc truy tìm cảm giác mạnh. Nó hiện lên như một nỗ lực bền bỉ nhằm khôi phục phẩm giá cho những người đã khuất và mang lại sự thật cho những người còn sống.
Điều khiến Báo cáo pháp y trở nên đặc biệt nằm ở cách Sue Black nhìn nhận sự hữu hạn của đời người. Đối diện với cái chết gần như mỗi ngày, bà không trở nên bi quan hay lạnh lùng. Ngược lại, bà học được cách trân trọng sự sống hơn.
Theo bà, cái chết không phải là điều đối lập với cuộc đời. Nó là một phần tất yếu của cuộc đời.
Trong một xã hội thường né tránh những cuộc trò chuyện về sự mất mát, bệnh tật và cái chết, Sue Black lựa chọn nhìn thẳng vào chúng. Không phải để gieo rắc nỗi sợ hãi, mà để giúp chúng ta hiểu rằng sự hữu hạn chính là điều khiến từng ngày sống trở nên đáng quý.
Vì vậy, Báo cáo pháp y không chỉ dành cho những ai yêu thích khoa học pháp y hay điều tra hình sự. Đây còn là cuốn sách dành cho bất kỳ ai từng tự hỏi điều gì thực sự có ý nghĩa trong cuộc sống, điều gì sẽ còn lại khi tất cả những thứ khác biến mất.
Sau cùng, cuốn sách đặt ra một câu hỏi giản dị nhưng khó trả lời: khi một đời người kết thúc, điều gì là thứ thực sự còn ở lại?
Có lẽ chính cách chúng ta đã sống, đã yêu thương và đã đối xử với những người khác.
