VÕ HIỆP THỜI ĐẠI SÚNG NGẮM
Kiếm khách của thế kỷ XXI sẽ sử dụng thứ vũ khí nào?
Anh ta không còn phi thân qua mái ngói, luyện nội công hay mang theo một thanh kiếm có tên. Anh nằm bất động hàng giờ, đo khoảng cách, hướng gió và nhịp thở. Vũ khí của anh là một khẩu súng đã được điều chỉnh theo cơ thể. Cuộc quyết đấu bắt đầu khi hai người nhìn thấy nhau qua ống ngắm.
Đó là một cách đọc đặc biệt về Tay súng bắn tỉa của Trương Quốc Lập: một tiểu thuyết võ hiệp được đưa vào thế giới của quân đội hiện đại, hoạt động tình báo và các tổ chức bí mật.
Trong cuộc phỏng vấn với tạp chí Unitas, tác phẩm được nhận xét là đã hiện đại hóa tinh thần võ hiệp. Những màn so tài cá nhân, vốn từng diễn ra bằng kiếm pháp và võ công, nay được thay bằng huấn luyện quân sự chuyên nghiệp, kỹ thuật ngụy trang, khả năng phán đoán và độ chính xác của người bắn. Khái niệm “dùng võ vượt khỏi điều cấm” cũng đổi nghĩa: nhân vật không phá luật vì một quy tắc giang hồ, mà vì phán đoán đạo đức của họ xung đột với mệnh lệnh từ tổ chức hoặc nhà nước.
Nhân vật trung tâm từng là lính thủy đánh bộ, phục vụ trong Binh đoàn Lê dương Pháp rồi biến mất tại một thị trấn ven biển nước Ý. Anh sống bằng nghề nấu ăn, nổi tiếng với món cơm rang, cho đến khi một mệnh lệnh cũ kéo anh trở lại thân phận tay súng. Sau phát đạn tại Rome, người đi săn bỗng trở thành kẻ bị săn. Những người truy đuổi anh lại mang dấu vết của một quá khứ mà anh từng gọi là gia đình.
Tinh thần võ hiệp hiện lên rõ nhất ở những cuộc đối đầu ấy. Một tay súng không thắng nhờ sở hữu món vũ khí mới nhất. Anh sống sót nhờ hiểu khẩu súng của mình, biết độ lệch, trọng lượng và phản ứng của nó. Trương Quốc Lập từng giải thích rằng một người lính ngoài chiến trường sẽ chọn khẩu súng mình tin cậy, chứ không nhất thiết chọn loại hiện đại nhất. Sự gắn bó giữa người với vũ khí gần với quan hệ giữa kiếm khách và thanh kiếm đã được tôi luyện qua nhiều năm.
Chính tác giả cũng có nền tảng đặc biệt để viết những cảnh này. Ông từng tham gia đội bắn súng thời trung học, trải qua huấn luyện với súng trường trong quân đội và làm phóng viên quân sự. Ông mô tả việc bóp cò như một trạng thái phải được luyện đến mức gần như vô thức: tâm trí bình tĩnh, mắt không chớp, lực ngón tay vừa đủ để khẩu súng không dịch chuyển.
Tuyến truyện còn lại thuộc về một cảnh sát già chỉ còn mười hai ngày trước khi nghỉ hưu. Ông không có kỹ năng tác chiến của tay súng, nhưng mang phẩm chất của một hiệp khách kiểu khác: làm việc theo kinh nghiệm, kiên trì trước những chi tiết bất thường và không chịu dừng lại chỉ vì cấp trên muốn vụ án được kết luận nhanh chóng. Một bài điểm sách tại Đài Loan nhận xét nhân vật này có phong thái cảnh sát kiểu cũ, phảng phất không khí phim hình sự Hong Kong.
Hai người đàn ông đại diện cho hai kiểu bản lĩnh. Một người đọc thế giới qua tầm ngắm. Người kia đọc nó qua hiện trường, lời khai và những khoảng im lặng. Họ tiến về cùng một bí mật bằng hai con đường khác nhau.
Nhịp văn của cuốn sách cũng góp phần tạo nên cảm giác võ hiệp. Đối thoại ngắn, ít giải thích, nhân vật thường chỉ nói đúng phần cần thiết. Trương Quốc Lập cho biết Hemingway là một ảnh hưởng quan trọng đối với cách ông viết truyện trinh thám, đặc biệt ở những câu thoại sắc và trực tiếp. Một độc giả Đài Loan thậm chí nhận thấy các nhân vật trong sách đều có vẻ kiệm lời như những đại hiệp trong phim kiếm hiệp cũ.
Dưới lớp vỏ của súng ngắm, hồ sơ quân sự và âm mưu quốc tế, Tay súng bắn tỉa vẫn trở lại với những câu hỏi quen thuộc của võ hiệp: ta mắc nợ ai, nên trung thành với ai, và phải làm gì khi luật lệ bảo vệ quyền lực nhưng phản bội công lý?
Giang hồ không biến mất.
Nó chỉ đổi thanh kiếm thành một khẩu súng, đổi quán rượu thành căn bếp nhỏ bên bờ biển, và đưa cuộc quyết đấu lên những mái nhà cách nhau hàng trăm mét.
