Điều nguy hiểm nhất ở tuổi già có thể không phải là căng thẳng
Khi nghĩ về một tuổi già lý tưởng, nhiều người thường hình dung đến một cuộc sống an nhàn.
Không áp lực công việc.
Không phải lo cơm áo gạo tiền.
Không còn những cuộc họp, những hạn chót hay trách nhiệm nặng nề.
Sau nhiều năm vất vả, đó dường như là phần thưởng xứng đáng.
Nhưng có một nghịch lý thú vị: bộ não của chúng ta lại không được thiết kế cho sự an nhàn kéo dài.
Trong cuốn Để tuổi già không lú lẫn, tác giả Michael Nehls nhắc đến một khái niệm đáng suy ngẫm: căng thẳng tích cực.
Đó không phải là kiểu căng thẳng khiến chúng ta kiệt sức, mất ngủ hay lo âu triền miên.
Ngược lại, đó là cảm giác xuất hiện khi ta đang theo đuổi một mục tiêu có ý nghĩa. Khi còn một việc cần hoàn thành. Khi còn một người đang cần đến mình. Khi sáng thức dậy và biết rằng hôm nay có điều đáng để làm.
Theo góc nhìn tiến hóa, con người chưa bao giờ được tạo ra để sống trong trạng thái hoàn toàn thảnh thơi.
Trong phần lớn lịch sử tồn tại của loài người, không hề có khái niệm nghỉ hưu. Người già vẫn là người kể chuyện, truyền kinh nghiệm, chăm sóc trẻ nhỏ, hỗ trợ cộng đồng hoặc đưa ra những quyết định quan trọng. Chỉ cần còn sống, họ vẫn có một vai trò nào đó.
Và có lẽ chính điều đó đã giúp bộ não duy trì sức sống của mình.
Một nghiên cứu được trích dẫn trong sách cho thấy những người cảm thấy cuộc sống của mình có ý nghĩa và còn những nhiệm vụ hữu ích để thực hiện có nguy cơ bị ảnh hưởng bởi Alzheimer thấp hơn tới 2,5 lần so với những người không còn tìm thấy ý nghĩa cho sự tồn tại của mình.
Con số này khiến người ta phải suy nghĩ.
Bởi rất nhiều cuộc trò chuyện về tuổi già thường xoay quanh dinh dưỡng, thuốc men hay vận động thể chất. Tất cả đều quan trọng. Nhưng có một câu hỏi khác cũng quan trọng không kém:
Sáng mai, bạn có lý do nào để háo hức thức dậy hay không?
Có lẽ điều bộ não cần không chỉ là nghỉ ngơi.
Nó cần được sử dụng.
Cần được thử thách.
Cần được học hỏi.
Cần cảm thấy mình vẫn còn hữu ích.
Nhìn theo hướng đó, phòng ngừa Alzheimer không chỉ là câu chuyện của tế bào thần kinh hay những chỉ số y khoa. Đó còn là câu chuyện về ý nghĩa sống.
Một người nghỉ hưu nhưng vẫn đọc sách, học ngoại ngữ, chăm sóc khu vườn nhỏ của mình, tham gia câu lạc bộ, dạy cháu học hoặc theo đuổi một dự án cá nhân có thể đang làm nhiều hơn cho bộ não của mình so với những gì họ tưởng.
Đó cũng là một trong những thông điệp đáng nhớ nhất của Để tuổi già không lú lẫn: tuổi già khỏe mạnh không đơn thuần là kéo dài số năm sống, mà là giữ cho cuộc sống ấy vẫn còn mục đích, sự tò mò và niềm hứng thú.
Bởi đôi khi điều khiến con người già đi nhanh nhất không phải là tuổi tác.
Mà là cảm giác mình không còn cần thiết nữa.
