Khi nhắc đến ung thư phổi, phần lớn chúng ta nghĩ ngay đến thuốc lá. Điều đó không sai. Hút thuốc, kể cả hút thuốc thụ động, vẫn là một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất. Nhưng trong thực tế, có không ít phụ nữ mắc ung thư phổi dù cả đời không hút thuốc.
Vậy nguyên nhân nằm ở đâu?
Trong Mời người nhà bệnh nhân tới đây một lát, bác sĩ Vương Hưng dành một phần để giải thích vì sao tỷ lệ ung thư phổi ở phụ nữ ngày càng được chú ý nhiều hơn. Điều đáng nói là những nguyên nhân ấy không phải lúc nào cũng nằm ở những thứ xa lạ hay hiếm gặp. Nhiều khi, chúng hiện diện ngay trong căn bếp, trên ghế sofa, trên quần áo, trong những thói quen sinh hoạt tưởng như rất bình thường.
Một trong những yếu tố được tác giả nhắc đến là khói dầu trong bếp. Khi chiên rán ở nhiệt độ cao, khói dầu có thể chứa nhiều chất gây hại cho đường hô hấp. Với những người thường xuyên nấu nướng trong không gian kín, ít thông gió hoặc không bật máy hút mùi, sự tiếp xúc lặp đi lặp lại qua nhiều năm có thể trở thành một nguy cơ đáng lưu ý.
Một yếu tố khác là hút thuốc thụ động. Điều này tương đối dễ hiểu: người không hút thuốc vẫn có thể hít phải khói thuốc từ người xung quanh. Nhưng bác sĩ Vương Hưng còn nhấn mạnh một điểm ít người để ý hơn: khói thuốc không chỉ tồn tại trong lúc điếu thuốc đang cháy. Các chất có hại có thể bám lại trên quần áo, ghế sofa, rèm cửa và các bề mặt trong nhà, tiếp tục ảnh hưởng đến những người sống trong không gian ấy, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.
Tuy vậy, theo tác giả, nguyên nhân quan trọng nhất khiến số ca ung thư phổi ở phụ nữ được ghi nhận nhiều hơn lại nằm ở một thực tế khác: tuổi thọ kéo dài và ý thức khám sức khỏe tăng lên. Khi con người sống lâu hơn, nguy cơ các tế bào trong cơ thể tích lũy sai sót và phát triển thành ung thư cũng tăng lên. Đồng thời, việc khám sức khỏe định kỳ, chụp chiếu và tầm soát tốt hơn khiến nhiều ca bệnh được phát hiện sớm hơn trước.
Đây là một điểm rất quan trọng, vì nó giúp người đọc tránh rơi vào hai thái cực. Một bên là chủ quan, cho rằng không hút thuốc thì chắc chắn không liên quan đến ung thư phổi. Bên kia là hoảng sợ, nghĩ rằng mọi thói quen hằng ngày đều nguy hiểm. Cách nhìn của bác sĩ Vương Hưng bình tĩnh hơn: hiểu nguy cơ để điều chỉnh đời sống, chứ không phải để sống trong lo âu.
Với phụ nữ, điều đó có thể bắt đầu từ những việc rất cụ thể: chú ý thông gió khi nấu ăn, bật máy hút mùi khi chiên rán, tránh tiếp xúc với khói thuốc, khuyến khích người thân không hút thuốc trong nhà, và duy trì khám sức khỏe định kỳ khi đến độ tuổi phù hợp.
Mời người nhà bệnh nhân tới đây một lát không biến ung thư thành một nỗi sợ mơ hồ. Cuốn sách giúp người đọc hiểu căn bệnh bằng ngôn ngữ đời thường, từ những tình huống cụ thể mà bệnh nhân và gia đình có thể gặp. Bởi trong rất nhiều trường hợp, điều hữu ích nhất không phải là hoảng sợ trước ung thư, mà là biết mình có thể làm gì, cần hỏi gì và nên chuẩn bị như thế nào.
