ĐỂ LÀM RA TIỀN - QUẢN LÝ TÀI SẢN THEO TRIẾT LÝ CỔ ĐẠI
“Tiếc thay, chúng ta không có một chuyên luận cổ nào viết về cách kiếm tiền của người La Mã, và tôi e rằng nếu có, tài liệu đó cũng sẽ mặc nhiên bỏ qua nhiều điều mà chúng ta muốn biết. Tuy nhiên, thật may mắn là các thể chế, cách suy nghĩ và kho từ vựng, dù có tinh vi hay lạc hậu, đều đã mang lại nhiều manh mối khác nhau. Để làm ra tiền là một tuyển tập các văn bản, tương tự như hóa thạch, hé lộ dấu tích của sự sống được kết tinh từ một thời đại khác. Nếu chúng ta phân rã những hóa thạch này ra, chúng ta có thể gặp gỡ thời đại khác này theo cách riêng của nó, và chính cuộc gặp gỡ này lại có thể tiết lộ nhiều điểm khác biệt và tương đồng bất ngờ với thế giới của chúng ta.”
Horace từng chỉ ra rằng, dù nông nghiệp giữ vai trò chi phối và được ca ngợi như một tiêu chuẩn truyền thống, người La Mã cũng chấp nhận những phương thức làm giàu khác. Họ thành lập thương hội, công ty, ký kết hợp đồng, vay vốn, đầu tư, vân vân, có lẽ không khác nhiều lắm so với thế giới ngày nay. Buôn bán nô lệ, kinh doanh mại dâm, tổ chức trò giác đấu đều là hoạt động hợp pháp và sinh lợi, song cũng bị coi thường. Do đó, những người thuộc giới thượng lưu như Cato và Cicero một mặt nhấn mạnh rằng lợi nhuận và danh dự không phải lúc nào cũng đi đối với nhau, nhưng mặt khác họ cũng gián tiếp tham gia vào các cách thức làm giàu đó thông qua trung gian, để bảo toàn thể diện. Với nguồn tài liệu phong phú từ danh tác, thơ trào phúng, cho đến thư từ, văn bia, Để làm ra tiền mang trí tuệ cổ xưa đến với độc giả thời nay bằng văn phong hiện đại và gần gũi.
Gợi ý dành cho bạn
