Tuyển tập truyện ngắn lọc Cà phê Hàng Hành là món quà xứng đáng gửi tới bạn đọc, như sự chắt lọc một quá trình, với tính văn chương sắc sắc, sôi động của một mảng sáng tác nhiều ấn tượng trong văn xuôi tiếng Việt năm qua.
Trong không gian chủ yếu của hoàng hôn nghệ thuật hiện thực, hướng tới các tài năng thời gian, tâm lý đời sống, tình yêu, và bắt đầu chạm tới cái bất ổn trong tâm thức, các nhà văn đã tiếp tục khắc họa đồng thời cái vừa bộ độ vừa chi li của hiện thực, nhưng quan trọng hơn, là cái mới trong mạo hiểm sáng tác của mình.
Những người phía sau khuất hơn, xa hơn của hiện thực địa lý cũng như tâm lý, những góc nhìn một thời còn được xem là kỵ ngựa… phần này đã được đồng hiện tương xứng trong thứ ánh sáng khoan dung, vì con người, mà chỉ có trải nghiệm qua thời gian và nhiều mất mát, chú ý vào những bằng chứng văn hóa, người ta mới đạt được.
Nguyễn Huy Thiệp mới hơn, ở chỗ ông cập nhật nhiều thông tin cụ thể hơn với giọng điệu uyển chuyển của một giây cảm đời sống đang trôi dạt khỏi đạo bình ổn. Khối u ( Trần Đức Tiến ) tiêu biểu cho loạt truyện ngắn gần đây của ông, nhẹ nhàng như không vào cái huyền ảo, thông qua đối lập giữa cái bợt rỗng tuếch của đời thường với cái phi lý bất kỳ lạ, để bắt đầu chạm tới tâm thức bất chấp một đời sống hiện đại của con người. Thần nữ đi chân không ( Trần Thùy Mai ) giấu một thông điệp xã hội và suy cảm thân thân phận chặt chẽ đến từng tiểu tiết trong một ngôn ngữ cảm động, trau chuốt.
“Phát hiện của năm” là những cá tính văn chương mới mẻ: cái trực diện, sỏi, sôi nổi, và đặc biệt là tinh thần dân chủ, mức độ của Mc Ammond Nguyễn Thị Tú khi phản tỉnh về đạo đức cũng như tình cảm của con người trong Lông trắng. Triết lý con người uẩn, mà tươi rửa qua những chi tiết vẫn còn ánh sáng máu, nhẹ thép, mùi ruộng vườn cháy ngút của những cuộc chiến tranh đau thương mà dân tộc vừa trải qua, nhìn từ cả hai phía, trong Buồn vui vài lần của Nguyễn Đặng Mừng. Thụy Anh còn “mực tím” nhưng da diết và đạt trong bộc lộ dòng cảm xúc, suy tưởng với Vĩnh biệt Lusia.
Những sáng tác này là sự cố gắng nỗ lực để viết lại một cách chân thực hơn, chân thực nhất có thể với cảm xúc, não trạng, những cơn trôi dạt, phiền vùng hay lười lại… của tâm trí trong một thứ hiện thực văn chương xa rộng hơn cái mắt thấy hay cái được cho thấy.
Và cũng có thể hiểu rằng, như vậy là mỗi người viết có truyện ngắn tới tay bạn đọc hôm nay, đều đang yên tĩnh trên đường…
