TỘI ÁC VÀ HÌNH PHẠT - MỘT KIỆT TÁC ĐỂ ĐỜI DỮ DỘI VÀ KHÔNG HỀ DỊU ÊM CỦA DOSTOYEVSKY ĐÃ TRỞ LẠI

“Tội ác và hình phạt” - Bức tranh hiện thực chân thật nhất về nước Nga thế kỷ 19
"Tội ác và hình phạt" xuất hiện trước công chúng vào năm 1866, thời điểm nước Nga chứng kiến nhiều biến động xã hội. Cuộc sống cá nhân con người, đặc biệt là của những "con người nhỏ bé", càng trở nên khó khăn và phức tạp, nhiều xung đột hơn.
"Con người nhỏ bé" trong “Tội ác và hình phạt” là Raskolnikov, một cựu sinh viên luật, sống ở St. Petersburg trong sự nghèo đói, túng thiếu. Một mặt, chàng là một thanh niên lương thiện, tốt bụng; mặt khác, chàng nung nấu một niềm tin rằng mình thuộc về lớp người siêu phàm, loại người có thể phá bỏ luật lệ để làm nên việc lớn. Trong những ngày tháng bần cùng, bất mãn, chàng quyết định ra tay sát hại và cướp của một mụ già cầm đồ, mà chàng tin là không đáng sống trên đời này, hòng sử dụng số tiền đó để giúp đỡ mẹ và em gái ở quê, cũng như giải phóng bản thân khỏi cảnh ngộ hiện tại. Nhưng cái chàng không ngờ đến là hành động ấy, tưởng chừng là một bước chứng tỏ mình có thể vượt qua ranh giới luân lý của số đông để trở nên vĩ đại, lại đẩy chàng vào một cuộc khủng hoảng trầm trọng về đạo đức và tinh thần.
Phong cách tự sự của Dostoyevsky luôn đi thẳng vào sự kiện, bỏ qua những mô tả không gian, diện mạo, hoàn cảnh của nhân vật. Hầu như ta hiếm khi thấy nhân vật của ông sinh hoạt như thế nào, ăn uống, học hành ra sao. Bức tranh thiên nhiên trong "Tội ác và hình phạt" cũng rất thiếu vắng. Dostoyevsky là con người của thành thị: những bi kịch đều diễn ra ở thành phố, nhân vật của ông phần lớn là những công chức hèn mọn, những sinh viên nghèo khổ sống trong hỗn loạn mà không còn thì giờ để quan tâm đến thiên nhiên hay khung cảnh xung quanh con người.
Những cuộc vật lộn đầy khổ đau của họ, "con người nhỏ bé", với xã hội và với chính bản thân mình, cho thấy "cái nhìn bén như dao thọc sâu vào bản chất con người" của Dostoyevsky. Những chấn động đạo đức và những hành động táo bạo mà nhà văn mô tả đã gây bao xúc động cho nhiều thế hệ độc giả ở mọi thời đại.

Đôi nét về tác giả Fyodor Dostoyevsky
Là một trong các nhà văn lớn nhất của nước Nga và thế giới thuộc mọi thời. Sự nghiệp đồ sộ của ông, gồm nhiều tiểu thuyết, truyện ngắn... là một trong những mẫu mực toàn bích của văn chương, có ảnh hưởng sâu xa đến nền văn hóa và diện mạo tinh thần của châu Âu và thế giới đến tận ngày nay. Tầm vóc của thiên tài văn chương ở ông - cái nhìn bén như dao thọc sâu vào bản chất con người với tất cả những mâu thuẫn dữ dội của nó, năng lực phân tích tâm lý thuộc hàng siêu việt, những suy tư triết lý thâm sâu về con người, bản chất của những thứ gọi là thiện và ác, đạo đức, chân lý... - khiến Dostoyevsky là một trong những ví dụ hoàn hảo về nhà văn lớn: một con người có thiên tài lớn cùng một tâm hồn lớn và một trí tuệ lớn.
Các tác phẩm khác của Fyodor Dostoyevsky do Nhã Nam xuất bản:
- Những đêm trắng
- Hồi ký viết dưới hầm
- Anh em nhà Karamazov
- Lũ người quỷ ám
Một số trích đoạn trong tác phẩm "Tội ác và hình phạt"
"Ngoài đường phố trời nóng bức kinh khủng; không khí thì ngột ngạt, người thì đông như kiến, lề đường thì giáo bắc lênh chênh, rồi vôi hồ trét vách tô tường, gạch vương vãi khắp chỗ và bụi bay tung chung quanh, cùng với cái mùi hôi hám đặc biệt của thị trấn Petersburg thực quen thuộc đối với những kẻ không có phương tiện rời khỏi thành phố vào mùa hè - tất cả những thứ đó càng khiến thần kinh đã quá sức căng rão của chàng thanh niên này thêm đau đớn. Cái mùi khăm khẳm không thể chịu nổi từ các quán rượu tồi tàn lụp xụp đặc biệt đông đúc tại khu phố này tỏa lên, cùng với bọn người say rượu chàng không ngớt gặp tại đây, mặc dầu hôm ấy là ngày làm việc, lại càng tô cho thêm đậm cái cảnh bi thảm và gớm ghiếc ấy."
---
"Raskolnikov đi thẳng một mạch tới cầu X. - dừng lại giữa cầu, tì hai khuỷu tay vào thành cầu và phóng tầm con mắt về phía xa xăm. Lúc chia tay với Razumihin, chàng cảm thấy mình yếu đuối đến nỗi gần như lết không nổi đến nơi này. Chàng đã có lúc muốn ngồi hay nằm xuống nghỉ ngay giữa đường. Cúi mình trên dòng nước, chàng nhìn một cách máy móc ánh phơn phớt hồng của lúc mặt trời lặn, nhìn những dãy nhà đang sẫm dần vì bóng hoàng hôn, và một khung cửa sổ trên gác phía tả ngạn lấp lánh như lửa cháy nhờ các tia nắng sau cùng của vầng thái dương rọi trúng, nhìn mặt nước đen dần của con kênh và nước như lưu giữ sự chú ý của chàng. Sau cùng, trước mắt chàng, những vòng tròn đỏ rực loé lên, các ngôi nhà hình như chuyển động, khách qua cầu, hai bờ kênh, những cỗ xe ngựa, hết thảy đều nhảy múa trước mắt chàng."