Nguyễn Văn Huyên

Trong lịch sử dân tộc học Pháp, ông Nguyễn Văn Huyên (1905-1975) thuộc về thế hệ các nhà dân tộc học chuyên nghiệp đầu tiên, thế hệ được các bậc thầy như Marcel Mauss dìu dắt. Ngày 17.2.1934, ông bảo vệ thành công xuất sắc luận án tiến sĩ trước một hội đồng gồm các giáo sư đầu ngành với hai luận án, luận án chính về Hát đối nam nữ ở Việt Nam và luận án phụ về Nhập môn nghiên cứu cư trú nhà sàn ở Đông Nam Á. Buổi bảo vệ được coi là một sự kiện trong lịch sử đại học Pháp, cũng như lịch sử các xứ thuộc địa Pháp, bởi cho đến thời điểm đó, rất ít người dân thuộc địa có bằng cấp cao như vậy. Về nước năm 1935, ông dạy Sử-Địa ở trường Bưởi – Chu Văn An cho tới hè 1938. Ngày 29.8.1938, Toàn quyền Đông dương chiểu theo đề nghị của giám đốc Viện Viễn Đông bác cổ Pháp ký nghị định điều ông sang làm việc tại đây, với tư cách là thành viên biệt phái, và sau đó là "thành viên khoa học" chính thức có biên chế tại viện nghiên cứu hàng đầu thế giới về Đông phương học này. Năm 1942, cùng với Trần Văn Giáp, một nhà nho có bằng đại học Pháp, ông đã thành công trong việc thành lập Ban cổ điển Viễn Đông, tương đương với Ban cổ điển Hy Lạp-La Mã, dạy chữ Hán, văn học cổ Trung Quốc và văn học cổ Việt Nam. Sự nghiệp mà của Nguyễn Văn Huyên, cũng như nhiều trí thức khác, thật ra là cả một cuộc cách mạng, một “sự giải phóng về mặt văn hóa” cần thiết cho sự giải phóng về mặt chính trị với Cách mạng tháng Tám năm 1945.
 
Nguyễn Văn Huyên là người châu Á duy nhất, ở Viện Viễn Đông bác cổ Pháp trong giai đoạn trước 1945, được bổ nhiệm làm "thành viên khoa học", ngang hàng với các học giả người Pháp.
 
 

Chia sẻ: